ΡΑΑΕΥ: Πράσινο φως για την ανθεκτικότητα του δικτύου με επενδύσεις 447 εκατ. ευρώ – «Ψαλίδι» σε συνδέσεις και παραλλαγές

Σαφή προτεραιότητα στην ενίσχυση και την ανθεκτικότητα του δικτύου διανομής δίνει η ΡΑΑΕΥ στο πλαίσιο της έγκρισης του Σχεδίου Ανάπτυξης του Δικτύου για την περίοδο 2026-2030.  Όσον αφορά στα έργα επαναληπτικού χαρακτήρα, η Αρχή χαρακτηρίζει «μείζονος σημασίας και ανάγκης υλοποίησης» έργων των κατηγοριών Β1, Β2, Β3 και Β4  συνολικού προϋπολογισμού 447,17 εκατ. ευρώ για την πενταετία, που αφορούν βελτιώσεις και ανακαινίσεις του δικτύου, αύξηση της ανθεκτικότητάς του, αναβάθμιση δικτύων σε δασικές περιοχές, καθώς και ενίσχυση της ανθεκτικότητας και προστασία του περιβάλλοντος.

Ειδικότερα, για τις βελτιώσεις και ανακαινίσεις του δικτύου, ο προϋπολογισμός του ΣΑΔ 2026-2030 ανέρχεται σε 162,923 εκατ. ευρώ, έναντι 125 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2024-2028 και 117,5 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2022-2026. Για τα έργα που αφορούν ειδικά την αύξηση της ανθεκτικότητας του δικτύου προβλέπονται 134,2455 εκατ. ευρώ, έναντι 45 εκατ. ευρώ στο προηγούμενο ΣΑΔ. Στα έργα “RRF B”, που αφορούν την αναβάθμιση των δικτύων του ΔΕΔΔΗΕ σε δασικές περιοχές, προβλέπονται 94,009 εκατ. ευρώ, ενώ για τα έργα RRF C, που αφορούν την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και την προστασία του περιβάλλοντος, προβλέπονται 55,991 εκατ. ευρώ.

Η ΡΑΑΕΥ συνδέει την ανάγκη για την επέκταση του φυσικού αντικειμένου των συγκεκριμένων έργων με τη μεγάλη διείσδυση των σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας του δικτύου ενόψει της κλιματικής αλλαγής και τα αιτήματα σύνδεσης παραγωγών και καταναλωτών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα έντονα καιρικά φαινόμενα, με την Αρχή να επισημαίνει ειδικά την ξηρασία και τις πυρκαγιές. Το μήνυμα προς τον Διαχειριστή είναι ότι η προσαρμογή του δικτύου στις νέες συνθήκες δεν αποτελεί δευτερεύουσα παρέμβαση, αλλά βασική προτεραιότητα του επενδυτικού σχεδιασμού. 

Στο ίδιο πλαίσιο, η ΡΑΑΕΥ ζητά από τον ΔΕΔΔΗΕ να αναλάβει περισσότερες πρωτοβουλίες, υπό την εποπτεία της Αρχής, για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και τη βελτίωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των δικτύων διανομής. Ειδική κατεύθυνση δίνεται για τα εναέρια δίκτυα Μέσης Τάσης που διασυνδέουν σταθμούς ΑΠΕ, κυρίως αιολικούς, και έχουν χωροθετηθεί σε περιοχές υψηλού αιολικού δυναμικού. Η ΡΑΑΕΥ ζητά να καταγραφούν και να χαρτογραφηθούν αναλυτικά τα δίκτυα αυτά, με ιδιαίτερη έμφαση σε εκείνα που διέρχονται από πολύ πυκνές δασικές εκτάσεις.

Οι περιοχές που αναφέρονται ρητά είναι η Εύβοια, η Αττικοβοιωτία, η Ανατολική Πελοπόννησος και η Θράκη. Για τα δίκτυα που θα εντοπιστούν σε αυτές τις συνθήκες, η Αρχή ζητά από τον ΔΕΔΔΗΕ, σε συνεργασία με τους παραγωγούς, να προχωρήσει σταδιακά στην αντικατάστασή τους με υπόγεια δίκτυα. Παράλληλα, η ΡΑΑΕΥ αναφέρει ότι προτίθεται, μετά από Δημόσια Διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς, να προχωρήσει σε εισήγηση προς το ΥΠΕΝ για την αναδρομική εφαρμογή της διάταξης της παραγράφου 11 του άρθρου 12 του ν. 4951/2022. Σήμερα η νομοθεσία προβλέπει ότι τα δίκτυα Μέσης Τάσης που κατασκευάζονται για τη σύνδεση σταθμών ΑΠΕ κατασκευάζονται κατά κανόνα υπόγεια. Η εναέρια όδευση επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, όταν η υπόγεια όδευση είναι τεχνικά αδύνατη. Ακόμη και τότε, υπάρχει περιορισμός: το μέγιστο μήκος της εναέριας όδευσης δεν μπορεί να ξεπερνά τα 200 μέτρα ανά 1.000 μέτρα δικτύου. Υπάρχει όμως μια κρίσιμη εξαίρεση: η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν εφαρμόζεται σε σταθμούς ΑΠΕ που είχαν λάβει Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης από τον αρμόδιο Διαχειριστή πριν από την 1η Ιουλίου 2022. Γι΄ αυτές τις περιπτώσεις η ΡΑΑΕΥ προτείνει αναδρομικότητα, αλλά μένει να φανεί εάν τελικά θα εισακουστεί. 

 

Διαφορετική προσέγγιση υιοθετεί η ΡΑΑΕΥ για τα έργα αισθητικής αναβάθμισης του δικτύου. Ο ΔΕΔΔΗΕ είχε προτείνει για την περίοδο 2026-2030 προϋπολογισμό 18,915 εκατ. ευρώ, έναντι 12,5 εκατ. ευρώ που είχαν προβλεφθεί στο ΣΑΔ 2024-2028 και 18,2 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2022-2026.

Η Αρχή, ωστόσο, δεν εγκρίνει το σύνολο του ποσού που είχε προταθεί. Παραπέμπει στο άρθρο 112 του Κώδικα, σύμφωνα με το οποίο στην Απόφαση Ρύθμισης της Διανομής πρέπει να καθορίζονται τόσο το ποσοστό συμμετοχής του Διαχειριστή στο κόστος των έργων αισθητικής αναβάθμισης όσο και το ανώτατο ετήσιο κόστος που μπορεί να προκύψει για τον Διαχειριστή από τη συμμετοχή του σε αυτά.

Παράλληλα, η ΡΑΑΕΥ υπενθυμίζει την υποχρέωση του ΔΕΔΔΗΕ να δημοσιοποιεί πληροφορίες για τις παρεμβάσεις αισθητικής αναβάθμισης, τις δυνατότητες υποβολής αιτήσεων, τις διαδικασίες και τα κριτήρια αξιολόγησης, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία πληροφορία για την αποτελεσματική και διαφανή ενημέρωση των ενδιαφερομένων. Για τον λόγο αυτό καλεί τον Διαχειριστή να υποβάλει την προβλεπόμενη εισήγηση προς έγκριση και να προχωρήσει στη δημοσιοποίηση των σχετικών πληροφοριών.

Μέχρι να ολοκληρωθούν αυτές οι διαδικασίες, η ΡΑΑΕΥ εγκρίνει ποσό 3 εκατ. ευρώ ετησίως, δηλαδή 15 εκατ. ευρώ για την πενταετία 2026-2030. Η παρέμβαση αυτή σημαίνει ότι, στο συγκεκριμένο στάδιο, το εγκεκριμένο ποσό είναι κατά περίπου 3,9 εκατ. ευρώ χαμηλότερο από τον προτεινόμενο προϋπολογισμό των 18,915 εκατ. ευρώ του ΔΕΔΔΗΕ.

Η παρέμβαση στην αισθητική αναβάθμιση εντάσσεται σε μια ευρύτερη εικόνα που προκύπτει από  τον προϋπολογισμό των έργων επαναληπτικού χαρακτήρα και τη σύγκριση των τριών τελευταίων ΣΑΔ. Οι προϋπολογισμοί των Έργων Επαναληπτικού Χαρακτήρα για το ΣΑΔ 2026-2030 παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τα προηγούμενα ΣΑΔ, με τη ΡΑΑΕΥ να αποδέχεται τις αυξήσεις εκεί όπου κρίνει ότι συνδέονται με πραγματικές και αναγκαίες ανάγκες του δικτύου, αλλά να παρεμβαίνει σε κατηγορίες όπου θεωρεί ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δικαιολογούν την προτεινόμενη δαπάνη.

Για την κατηγορία Α, που αφορά τις ενισχύσεις του δικτύου, ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 258,622 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2026-2030, έναντι 248 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2024-2028 και 88,2 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2022-2026.

Στην κατηγορία Β, πέρα από τα έργα ενίσχυσης και ανθεκτικότητας, οι αριθμοί δείχνουν τις μεγάλες μεταβολές που έχουν σημειωθεί στον σχεδιασμό. Τα έργα βελτιώσεων και ανακαινίσεων αυξάνονται στα 162,923 εκατ. ευρώ από 125 εκατ. ευρώ, ενώ τα έργα για την αύξηση της ανθεκτικότητας αυξάνονται στα 134,246 εκατ. ευρώ από 45 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, τα έργα RRF B μειώνονται στα 94,009 εκατ. ευρώ από 137,524 εκατ. ευρώ και τα έργα RRF C στα 55,991 εκατ. ευρώ από 183,591 εκατ. ευρώ.

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις της ΡΑΑΕΥ αφορά την κατηγορία Γ, δηλαδή τη σύνδεση χρηστών και ειδικότερα τις ηλεκτροδοτήσεις. Ο προϋπολογισμός που είχε προταθεί για το ΣΑΔ 2026-2030 ανέρχεται σε 800,069 εκατ. ευρώ, έναντι 547,3 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2024-2028 και 481 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2022-2026. Ωστόσο, η ΡΑΑΕΥ κρίνει ότι οι προβλέψεις για τις συνδέσεις νέων παραγωγών πρέπει να αναθεωρηθούν προς τα κάτω.

Η Αρχή στηρίζει την εκτίμησή της στα στοιχεία για την πορεία των συνδέσεων: 1.900 συνδέσεις στο πρώτο εξάμηνο του 2026, έναντι 6.800 στο σύνολο του 2025 και 17.400 στο σύνολο του 2024. Με βάση αυτή την εξέλιξη, εκτιμά ότι οι νέες συνδέσεις παραγωγών δεν θα είναι περισσότερες από 3.500 ετησίως κατά μέσο όρο την περίοδο 2026-2030. Η νέα παραδοχή μειώνει το σχετικό κόστος στα 760 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 40 εκατ. ευρώ σε ορίζοντα πενταετίας. Η ΡΑΑΕΥ αποδίδει την εκτίμηση αυτή στη μεγάλη ήδη διείσδυση των φωτοβολταϊκών σε επίπεδο διανομής και στο μειωμένο ενδιαφέρον που έχει εκδηλωθεί για εφαρμογές Net Billing.

Παρέμβαση υπάρχει και στα έργα παραλλαγών του δικτύου. Ο ΔΕΔΔΗΕ είχε προτείνει προϋπολογισμό 150 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030, έναντι 90 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2024-2028 και 87,78 εκατ. ευρώ στο ΣΑΔ 2022-2026. Η ΡΑΑΕΥ θεωρεί ότι η αύξηση κατά 60 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 40% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, δεν δικαιολογείται από τον βαθμό ωριμότητας των εφαρμογών που περιλαμβάνονται στην κατηγορία. Στα έργα αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, παραλλαγές του δικτύου διανομής για έργα του ΟΣΕ, της Εγνατίας Οδού και των κάθετων αξόνων της. Για τον λόγο αυτό καλεί τον ΔΕΔΔΗΕ να καταβάλει τη μέγιστη προσπάθεια ώστε η σχετική δαπάνη να συγκρατηθεί μέχρι τα 115 εκατ. ευρώ στην πενταετία. Πρόκειται για περιορισμό κατά 35 εκατ. ευρώ σε σχέση με την πρόταση των 150 εκατ. ευρώ.

Στο σκεπτικό της ΡΑΑΕΥ καταγράφεται και η εξήγηση του ΔΕΔΔΗΕ για την αύξηση των προϋπολογισμών. Ο Διαχειριστής αποδίδει τις αυξήσεις τόσο στην επέκταση του φυσικού αντικειμένου των έργων όσο και στην άνοδο του μοναδιαίου κόστους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των ηλεκτροδοτήσεων καταναλωτών, όπου το κόστος αυξήθηκε από 101 εκατ. ευρώ το 2023 σε 140,5 εκατ. ευρώ το 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο ΔΕΔΔΗΕ, το μήκος του προς κατασκευή δικτύου αυξήθηκε από 1.139 χιλιόμετρα σε 1.311 χιλιόμετρα, ενώ ο αριθμός των συνδέσεων μειώθηκε περίπου κατά 3.000. Στην εξέλιξη αυτή συνδέεται και η σύνδεση Data Centers. Παράλληλα, το εργολαβικό κόστος αυξήθηκε κατά 42% την περίοδο 2022-2025, ενώ οι δαπάνες για βασικά υλικά κατασκευής δικτύων Μέσης και Χαμηλής Τάσης αυξήθηκαν μεσοσταθμικά κατά περίπου 13%.