Το μέγεθος των συγκεκριμένων επενδύσεων, σε συνδυασμό με τις αντίστοιχες τοποθετήσεις Τούρκων αποταμιευτών, έχει αρχίσει να προκαλεί προβληματισμό στις αρχές. Η βασική ανησυχία είναι να μην επαναληφθούν φαινόμενα μαζικής αποχώρησης επενδυτών από τη λίρα, όπως συνέβη πιο πρόσφατα κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν
Ισχυρές εισροές κεφαλαίων σε τουρκικά περιουσιακά στοιχεία σε λίρα φέρνουν την Άγκυρα αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα, καθώς καλείται να περιορίσει τις βραχυπρόθεσμες κερδοσκοπικές τοποθετήσεις χωρίς να υπονομεύσει τη σημαντική στήριξη που προσφέρουν στο τουρκικό νόμισμα.
Σύμφωνα με το Bloomberg, ξένοι επενδυτές έχουν διοχετεύσει περίπου 75 δισ. δολάρια σε παράγωγα συναλλάγματος και αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς που προσφέρουν υψηλές αποδόσεις, προσελκυόμενοι από το βασικό επιτόκιο της Τουρκίας, το οποίο ανέρχεται στο 37% και παραμένει ένα από τα υψηλότερα παγκοσμίως. Πρόκειται για κεφάλαια που συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με το λεγόμενο carry trade, δηλαδή τη στρατηγική κατά την οποία οι επενδυτές δανείζονται σε αγορές με χαμηλό κόστος χρήματος και τοποθετούν τα κεφάλαιά τους σε οικονομίες με υψηλότερες αποδόσεις.
Το μέγεθος των συγκεκριμένων επενδύσεων, σε συνδυασμό με τις αντίστοιχες τοποθετήσεις Τούρκων αποταμιευτών, έχει αρχίσει να προκαλεί προβληματισμό στις αρχές. Η βασική ανησυχία είναι να μην επαναληφθούν φαινόμενα μαζικής αποχώρησης επενδυτών από τη λίρα, όπως συνέβη πιο πρόσφατα κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Σε μια τέτοια περίπτωση, η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να χρειαστεί να διαθέσει δισεκατομμύρια δολάρια από τα αποθέματά της και να αυξήσει εκ νέου τα επιτόκια προκειμένου να περιορίσει τις πιέσεις στο νόμισμα.
Στο πλαίσιο αυτό, η τουρκική κυβέρνηση εξετάζει, σύμφωνα με το BloombergHT, την επιβολή φόρου στις αποδόσεις των αμοιβαίων κεφαλαίων χρηματαγοράς. Τα συγκεκριμένα επενδυτικά οχήματα διαχειρίζονται κεφάλαια περίπου 3 τρισ. τουρκικών λιρών, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 62 δισ. δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία της πλατφόρμας χρηματοοικονομικής ανάλυσης Fon Turkey.
Μια τέτοια φορολογική αλλαγή θα αφορούσε τόσο εγχώριους όσο και ξένους θεσμικούς επενδυτές, καθώς τα κέρδη τους από τις συγκεκριμένες τοποθετήσεις δεν φορολογούνται όπως συμβαίνει στην περίπτωση των ιδιωτών αποταμιευτών. Το τουρκικό υπουργείο Οικονομικών και η κεντρική τράπεζα δεν είχαν σχολιάσει άμεσα τις πληροφορίες.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της QNB Turkey, Ερκίν Ισίκ, εκτιμά ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποσκοπεί πιθανότατα στον περιορισμό των απότομων εκροών κεφαλαίων και στη μείωση του κινδύνου έντονης μεταβλητότητας της λίρας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, περίπου 10 δισ. δολάρια από τις τοποθετήσεις ξένων επενδυτών στο carry trade βρίσκονται σε αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς σε λίρες, ενώ τα υπόλοιπα περίπου 65 δισ. δολάρια αφορούν προθεσμιακές συναλλαγές συναλλάγματος.
Η επιβολή φόρου θα είχε ως βασικό στόχο να περιορίσει την ελκυστικότητα των βραχυπρόθεσμων επενδυτικών προϊόντων και να ενθαρρύνει τη μεταφορά κεφαλαίων σε πιο μακροπρόθεσμες τοποθετήσεις. Η κίνηση εξετάζεται μετά την απόφαση των τουρκικών αρχών να επιτρέψουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα στη συναλλαγματική ισοτιμία, ώστε οι συναλλαγές σε προθεσμιακά συμβόλαια λίρας να μην αποτελούν μια σχεδόν μονόδρομη επιλογή για τους επενδυτές.
Ο στρατηγικός αναλυτής της Goldman Sachs, Καμάκσια Τριβέντι, σημείωσε ότι οι τουρκικές αρχές επέτρεψαν τον Αύγουστο μια «ελαφρώς ταχύτερη» υποχώρηση της λίρας. Η επιτάχυνση της διολίσθησης περιόρισε τις μηνιαίες αποδόσεις από το carry trade σε λιγότερο από 1%, περίπου στο μισό σε σχέση με τα επίπεδα που απολάμβαναν οι επενδυτές πέρυσι.
Η Άγκυρα, ωστόσο, καλείται να κινηθεί με ιδιαίτερη προσοχή. Οι ίδιες εισροές κεφαλαίων που δημιουργούν ανησυχίες για πιθανές απότομες εκροές έχουν συμβάλει στην ενίσχυση των συναλλαγματικών αποθεμάτων και στη στήριξη της λίρας, η οποία αποτελεί βασικό στοιχείο της προσπάθειας των νομισματικών αρχών να αποκλιμακώσουν τον πληθωρισμό.
Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας, Φατίχ Καραχάν, είχε δηλώσει πρόσφατα ότι δεν επιθυμεί να χαρακτηρίσει ως επικίνδυνη την τάση των εισροών «ζεστού χρήματος», γεγονός που δείχνει το πόσο λεπτές είναι οι ισορροπίες που καλείται να διαχειριστεί η νομισματική πολιτική.
Η άλλη πλευρά του νομίσματος είναι οι Τούρκοι αποταμιευτές
Οι αρχές δεν θέλουν παράλληλα να ανακόψουν τις εγχώριες επενδύσεις σε λίρες. Τα υψηλά επιτόκια, σε συνδυασμό με τη σταδιακή ενίσχυση της τουρκικής λίρας σε πραγματικούς όρους, έχουν ενθαρρύνει τους Τούρκους αποταμιευτές να διατηρούν μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων τους σε εγχώρια περιουσιακά στοιχεία αντί να στρέφονται στο δολάριο.
Μια αύξηση της φορολογίας ή μια πρόωρη μείωση των επιτοκίων θα μπορούσε να αποδυναμώσει αυτό το κίνητρο και να ενισχύσει εκ νέου τη ζήτηση για ξένο νόμισμα.
Η κεντρική τράπεζα έχει ήδη προχωρήσει ουσιαστικά σε χαλάρωση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών, καθώς η χρηματοδότηση των τραπεζών μεταφέρθηκε στο βασικό επιτόκιο του 37%, από το 40% που είχε χρησιμοποιηθεί μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν. Η εξέλιξη αυτή έχει αναζωπυρώσει τις προσδοκίες για πιθανή μείωση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά πάνω από τον στόχο.
Ο Nafez Zouk, στρατηγικός αναλυτής χρέους της Aviva Investors, εκτιμά ότι οι προτεινόμενες φορολογικές αλλαγές από μόνες τους πιθανότατα δεν θα προκαλέσουν σημαντική μεταβολή στις τοποθετήσεις των ξένων επενδυτών, καθώς στοχεύουν συγκεκριμένα στις ροές προς τα αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς.
Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι μια πρόωρη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να αποδειχθεί επικίνδυνη. Όπως σημείωσε, μια μείωση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο χωρίς επαρκείς ενδείξεις από τα στοιχεία για τον πληθωρισμό θα θεωρούνταν πρόωρη κίνηση.
Παρά τις πιέσεις, το carry trade στη λίρα εξακολουθεί να προσφέρει υψηλές αποδόσεις και παραμένει μεταξύ των πλέον ελκυστικών παγκοσμίως. Σύμφωνα με στοιχεία που έχει συγκεντρώσει το Bloomberg, οι τοποθετήσεις σε τουρκικά περιουσιακά στοιχεία έχουν αποδώσει περίπου 11,2% από την αρχή του 2026, επίδοση που ξεπερνούν μόνο η Βραζιλία, η Αργεντινή και η Κολομβία.
Ακόμη και αν τα τουρκικά επιτόκια μειωθούν κατά 200 μονάδες βάσης έως το τέλος του έτους, όπως προβλέπει η πλειονότητα των αναλυτών, θα εξακολουθήσουν να βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα σε διεθνή σύγκριση.
Για τον λόγο αυτό, η στρατηγική του carry trade παραμένει ελκυστική για αρκετούς επενδυτές. Ο Kieran Curtis, επικεφαλής emerging currency debt στην Aberdeen, δηλώνει ότι εξακολουθεί να θεωρεί ελκυστική τη συγκεκριμένη επενδυτική στρατηγική, επισημαίνοντας ότι η απαιτούμενη απόδοση εξαρτάται τόσο από τις διαθέσιμες εναλλακτικές επενδύσεις διεθνώς όσο και από το επίπεδο της αναμενόμενης μεταβλητότητας.
www.worldenergynews.gr
