Η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ έχει πλέον τριπλασιαστεί, ενώ η Ελλάδα κατατάσσεται, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, στην τρίτη θέση παγκοσμίως ως προς τη διείσδυση των φωτοβολταϊκών και στην ένατη ως προς την αιολική ενέργεια
Σε νέα φάση ενεργειακής στρατηγικής περνά η Ελλάδα, με την κυβέρνηση να θέτει ως βασικό στόχο τη σταδιακή αποκλιμάκωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και τη μετατροπή της αυξημένης παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας σε μόνιμο οικονομικό όφελος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση, ο υπουργός Ενέργειας, κ. Παπασταύρου, υπογράμμισε ότι η ενεργειακή πολιτική των τελευταίων ετών έχει αλλάξει σημαντικά τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη. Όπως ανέφερε, από το 2019 εφαρμόζεται ένα συνεκτικό σχέδιο που περιλαμβάνει επενδύσεις στις ΑΠΕ, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου.
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι ότι η χώρα έχει περάσει από τη θέση του καθαρού εισαγωγέα ενέργειας σε εκείνη του εξαγωγέα, ενώ οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας κινούνται πλέον κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το επόμενο βήμα, όπως σημείωσε, είναι το ενεργειακό αυτό πλεονέκτημα να μεταφραστεί σε απτό οικονομικό όφελος για τους καταναλωτές.
Ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε το κυβερνητικό σχέδιο «ολιστικό», τονίζοντας ότι δεν πρόκειται για μια ακόμη επιδοματική παρέμβαση, αλλά για ένα πρόγραμμα μόνιμων και μετρήσιμων αλλαγών. Στόχος είναι η μετάβαση από τη διαχείριση των αυξήσεων στη δημιουργία των προϋποθέσεων για διαρθρωτικά χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.
Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των εγχώριων ΑΠΕ ως «αναχώματος» στις διεθνείς αναταράξεις. Όπως εξήγησε, η ελληνική αγορά δεν μπορεί να παραμείνει ανεπηρέαστη από τις διεθνείς εξελίξεις, ωστόσο οι επιπτώσεις υπήρξαν ηπιότερες σε σχέση με άλλες αγορές, ακριβώς λόγω των επενδύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί στην εγχώρια παραγωγή καθαρής ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και ο στόχος που έχει τεθεί για μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% έως το 2029. Ο υπουργός συνέδεσε τη συγκεκριμένη επιδίωξη με την ενεργειακή πολιτική που εφαρμόζεται από το 2019, παρουσιάζοντάς την ως το επόμενο στάδιο μιας πορείας που έχει ήδη αλλάξει το ενεργειακό μείγμα της χώρας.
Η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ έχει πλέον τριπλασιαστεί, ενώ η Ελλάδα κατατάσσεται, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, στην τρίτη θέση παγκοσμίως ως προς τη διείσδυση των φωτοβολταϊκών και στην ένατη ως προς την αιολική ενέργεια. Παράλληλα, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ χαρακτηρίστηκε ως βασικό εργαλείο για την επόμενη ημέρα, με στόχο την ανάπτυξη των έργων με παράλληλη προστασία του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.
Σημαντική είναι και η πρόοδος στις συνδέσεις νέων έργων. Στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, όπου εντάσσονται μικρότερα έργα, έχει συνδεθεί περισσότερο από το 50% της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ, μέσω σχεδόν 100.000 συνδέσεων.
Την ίδια στιγμή, η χώρα συνεχίζει την απομάκρυνσή της από τον λιγνίτη. Η λιγνιτική παραγωγή έχει περιοριστεί κατά 92% σε σχέση με το 2005, ενώ μόνο στο διάστημα 2005-2019 είχε ήδη καταγραφεί μείωση κατά 66%.
Η αλλαγή αποτυπώνεται πλέον και στο ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ελλάδα έγινε για πρώτη φορά από το 2000 καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας το 2024, ενώ έως τον Ιούλιο του 2026 οι εξαγωγές εμφανίζονται σχεδόν διπλάσιες σε σχέση με το σύνολο του 2025. Παράλληλα, στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας έχει δημιουργηθεί εμπορικό πλεόνασμα, με τη μεταβολή να προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ.
Κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης των τιμών αναμένεται να διαδραματίσει η περαιτέρω ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας. Όπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση, σημαντικό μέρος των υψηλών τιμών καταγράφεται τις ώρες κατά τις οποίες δεν υπάρχει ηλιακή παραγωγή. Η αύξηση της διαθέσιμης αποθηκευτικής ισχύος μπορεί να περιορίσει τις απογευματινές αιχμές και ταυτόχρονα να μειώσει την ανάγκη λειτουργίας μονάδων φυσικού αερίου, οι οποίες έχουν υψηλότερο κόστος παραγωγής.
Στο ίδιο σχέδιο εντάσσεται η ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών. Πρόκειται για ένα πολυετές επενδυτικό πρόγραμμα συνολικού κόστους περίπου 7 δισ. ευρώ. Η Κρήτη και οι Κυκλάδες έχουν ήδη διασυνδεθεί, ενώ τα έργα για τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο βρίσκονται σε φάση υλοποίησης.
Οι κυβερνητικές παρεμβάσεις περιλαμβάνουν επίσης την ανάπτυξη μικρών έργων ΑΠΕ για ιδία κατανάλωση, τη μείωση των ρευματοκλοπών, την αντιμετώπιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών, την περαιτέρω ενίσχυση των προγραμμάτων ενεργειακής εξοικονόμησης σε νοικοκυριά και δημόσια κτίρια, καθώς και τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου ενεργειακής αυτονομίας για επιχειρήσεις και Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις ρευματοκλοπές, καθώς το κόστος των μη τεχνικών απωλειών μετακυλίεται στο σύνολο των καταναλωτών. Ο υφυπουργός Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, παρουσίασε τα σχετικά στοιχεία, επισημαίνοντας ότι η ενέργεια που χάνεται από το σύστημα αποτελεί κόστος που τελικά επιβαρύνει όλους.
Αντίστοιχα, στο επίκεντρο βρίσκεται το ζήτημα των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας. Ο κ. Τσάφος αναφέρθηκε στο νέο πλαίσιο που θεσπίστηκε μέσα στο καλοκαίρι, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα περιορισμού της αλλαγής προμηθευτή για καταναλωτές που εμφανίζουν επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά μη πληρωμής, έως ότου προχωρήσουν σε διακανονισμό των οφειλών τους.
Αποθήκευση ενέργειας: Στα 5 GW ο στόχος για το 2030 – Νέοι διαγωνισμοί και €600 εκατ. χρηματοδότηση
Σημαντική επιτάχυνση της ανάπτυξης της αποθήκευσης ενέργειας προβλέπει ο ενεργειακός σχεδιασμός της χώρας, με στόχο η εγκατεστημένη ισχύς να φτάσει τα 5 GW έως το 2030. Όπως ανέφερε ο υπουργός Ενέργειας, η αποθήκευση μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμο εργαλείο για την εξισορρόπηση της παραγωγής των ΑΠΕ και την παροχή εφεδρειών, περιορίζοντας παράλληλα το συνολικό κόστος του συστήματος.
Με βάση τον σχεδιασμό, η εγκατεστημένη ισχύς των συστημάτων αποθήκευσης αναμένεται να ανέλθει στο 1 GW έως το τέλος του 2026, να φτάσει το 1,5 GW το 2027 και να αυξηθεί στα 3-4 GW έως το τέλος του 2028, πριν αγγίξει τον στόχο των 5 GW το 2030.
Η επιτάχυνση των επενδύσεων θα στηριχθεί σε συνολικά 600 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 400 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και 200 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής.
Από τα 200 εκατ. ευρώ της ρήτρας διαφυγής, τα 100 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε επιχειρήσεις και Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης για εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης, είτε σε συνδυασμό με φωτοβολταϊκά είτε αυτόνομα. Ειδικότερα, 50 εκατ. ευρώ αφορούν παροχές ΟΤΑ και άλλα 50 εκατ. ευρώ την αυτοκατανάλωση από μη οικιακούς καταναλωτές.
Παράλληλα, προβλέπονται δύο διαγωνιστικές διαδικασίες για μεγάλης κλίμακας έργα αποθήκευσης. Το πρώτο κονδύλι, ύψους 50 εκατ. ευρώ, αφορά την εγκατάσταση μπαταριών σε μονάδες ΑΠΕ, ενώ ακόμη 50 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για αυτόνομες μονάδες αποθήκευσης.
Νέες επενδύσεις σε νησιά και ηλεκτρικές διασυνδέσεις
Σημαντικού ύψους χρηματοδότηση προβλέπεται και μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης, το οποίο θα διαθέσει 1,1 δισ. ευρώ για ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ενεργειακές υποδομές στα νησιά. Επιπλέον, 200 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε φράγματα και ταμιευτήρες, ενώ 970 εκατ. ευρώ προορίζονται για έργα ΑΠΕ με αποθήκευση, με έμφαση στην αυτοκατανάλωση.
Στο ίδιο χρηματοδοτικό πλαίσιο περιλαμβάνονται και 56 εκατ. ευρώ για υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Ειδικά για την ανάπτυξη ΑΠΕ στα νησιά, προβλέπεται χρηματοδότηση 476 εκατ. ευρώ για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συνολικής ισχύος 316 MW, σε συνδυασμό με συστήματα αποθήκευσης ισχύος 295 MW.
Δικαιούχοι των ενισχύσεων θα είναι νοικοκυριά, ιδιωτικά και δημόσια κτίρια του τριτογενούς τομέα, πάροχοι ύδρευσης, αγρότες και αεροδρόμια. Το ποσοστό επιδότησης θα κυμαίνεται από 32% έως 54%, ανάλογα με την κατηγορία του δικαιούχου.
Παράλληλα, προβλέπεται δημοσιονομική ενίσχυση ύψους 200 εκατ. ευρώ στον λογαριασμό των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας, με στόχο οι σχετικές χρεώσεις για τους οικιακούς καταναλωτές να μειωθούν κατά 50% από τις αρχές του 2027.
Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για την εξοικονόμηση ενέργειας
Στον τομέα της ενεργειακής εξοικονόμησης, το υπουργείο επισημαίνει ότι μέχρι σήμερα έχουν διατεθεί συνολικά 1,6 δισ. ευρώ μέσω των σχετικών προγραμμάτων, με περίπου 260.000 δικαιούχους.
Σημαντική πρόσθετη χρηματοδότηση αναμένεται μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, το οποίο θα διαθέσει συνολικά 2,1 δισ. ευρώ. Από αυτά, 1,7 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε παρεμβάσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, καθώς και για την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων.
Το πρόγραμμα προβλέπει ακόμη δωρεάν πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης για 200.000 νοικοκυριά, τη δημιουργία μητρώου ενεργειακής στήριξης για τους δικαιούχους του Ταμείου, καθώς και αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για περίπου 780.000 δικαιούχους.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η λειτουργία υπηρεσίας μίας στάσης, μέσω της οποίας ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μπορούν να λαμβάνουν ενημέρωση και συμβουλές για τις διαθέσιμες παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης.
Επιδοτήσεις για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες
Επιπλέον 200 εκατ. ευρώ μέσω της ρήτρας διαφυγής θα διατεθούν για την εγκατάσταση 32.000 αντλιών θερμότητας και 68.000 ηλιακών θερμοσιφώνων.
Η επιδότηση για την αγορά αντλίας θερμότητας θα φτάνει το 50%, ενώ για τα ευάλωτα νοικοκυριά θα αυξάνεται στο 55%.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τις περιοχές που βρίσκονται σε διαδικασία ενεργειακής μετάβασης, δηλαδή τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Για τις δύο αυτές περιοχές προβλέπονται 49,8 εκατ. ευρώ, τα οποία θα αφορούν περίπου 10.000 δικαιούχους, με το ποσοστό επιδότησης να ανέρχεται στο 60%.
Στο μεταξύ, τα προγράμματα «Ηλέκτρα» και «Φοίβος» αποκτούν πρόσθετη χρηματοδότηση συνολικού ύψους 160 εκατ. ευρώ για παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης σε δημόσια κτίρια και σχολικές εγκαταστάσεις. Πρόκειται για δράσεις του Ταμείου Ανάκαμψης που δεν προχώρησαν και πλέον εντάσσονται στη ρήτρα διαφυγής.
Απλοποιείται το πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση
Σύντομα αναμένεται και η ανακοίνωση του νέου πλαισίου για την αυτοκατανάλωση, με στόχο να απλοποιηθούν οι διαδικασίες και να επιταχυνθεί η ανάπτυξη σχετικών εγκαταστάσεων.
Μεταξύ των νέων ρυθμίσεων περιλαμβάνεται η δυνατότητα εγκατάστασης μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης χωρίς έγχυση ενέργειας στο δίκτυο. Για τους ΟΤΑ, το οικονομικό όφελος από τις σχετικές εγκαταστάσεις θα αποτυπώνεται απευθείας ως έκπτωση στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Το νέο πλαίσιο θα επιτρέπει επίσης την εγκατάσταση σταθμών αυτοκατανάλωσης από τρίτο πρόσωπο, ενώ θα ανοίγει τον δρόμο για συλλογικά συστήματα αυτοκατανάλωσης σε πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών.
www.worldenergynews.gr
