Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, μια διαδικασία που θα απαιτήσει ταχείες και ουσιαστικές μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε όλους τους οικονομικούς τομείς.
Μια νέα μελέτη του CMCC εξετάζει πώς η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να επιτύχει την απανθρακοποίηση χωρίς να οδηγηθεί σε αποβιομηχάνιση, αποτυπώνοντας ένα μελλοντικό μονοπάτι που μπορεί να συνδυάσει την ανταγωνιστικότητα με τους περιβαλλοντικούς στόχους.
Η μελέτη διαπιστώνει ότι οι εντάσεως ενέργειας βιομηχανίες στην Ευρώπη μπορούν να επιτύχουν και τα δύο, αλλά μόνο μέσω στοχευμένων επενδύσεων και πολιτικών για συγκεκριμένους τομείς, εστιάζοντας παράλληλα στην εισαγωγή πράσινων ενδιάμεσων προϊόντων και στη διατήρηση του τελικού σταδίου της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, μια διαδικασία που θα απαιτήσει ταχείες και ουσιαστικές μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε όλους τους οικονομικούς τομείς.
Η βιομηχανία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση: το 2021, ο βιομηχανικός τομέας της EU27 εξέπεμψε περίπου 600 εκατομμύρια τόνους CO₂, αναλογώντας σε περίπου το ένα πέμπτο των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ.
Πολλές υφιστάμενες βιομηχανικές διεργασίες παραμένουν ασύμβατες με τα μονοπάτια βαθιάς απανθρακοποίησης, ιδιαίτερα σε τομείς όπως ο σίδηρος και ο χάλυβας, το τσιμέντο, τα χημικά και τα πλαστικά.
«Δύο μεγάλες πολιτικές μάχες συγκρούονται εδώ: η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βαριάς βιομηχανίας παράλληλα με τη μείωση των βιομηχανικών εκπομπών.
Η μετατροπή των εργοστασίων σε ουδέτερα άνθρακα καθιστά συχνά τα προϊόντα τους ακριβότερα», εξηγεί η ερευνήτρια του CMCC Alice Di Bella, επικεφαλής συγγραφέας της νέας μελέτης με τίτλο Απανθρακοποίηση χωρίς αποβιομηχάνιση: αξιολογώντας μελλοντικά μονοπάτια για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Η μελέτη είναι από τις πρώτες που μοντελοποιούν αναλυτικά εάν η Ευρώπη μπορεί να επιτύχει ταυτόχρονα και τους δύο στόχους – την απανθρακοποίηση και τη διατήρηση της βιομηχανίας της ΕΕ ζωντανής.
Εξετάζει λύσεις όπως η μετάβαση στον ηλεκτρισμό και το πράσινο υδρογόνο και η μεταφορά εργοστασίων σε πιο ηλιόλουστες ή ανεμώδεις περιοχές της Ευρώπης (όπως η Ισπανία ή οι Σκανδιναβικές χώρες).
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η βιομηχανική απανθρακοποίηση στην Ευρώπη είναι τεχνικά εφικτή, με τον ηλεκτρισμό να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο.
Ωστόσο, η διεθνής ανταγωνιστικότητα κόστους είναι εξαιρετικά ευαίσθητη στις επιλογές πολιτικής και κορυφώνεται κατά τη φάση της μετάβασης που απαιτεί εντατικές επενδύσεις.
«Αυτή η μελέτη ποσοτικοποιεί αυτή την ένταση και παρέχει μια λύση.
Η Ευρώπη θα πρέπει να είναι πρακτική όσον αφορά την ικανότητά της να επεκτείνει τη βαριά βιομηχανία της.
Θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην απανθρακοποίηση και τη διατήρηση της υφιστάμενης βιομηχανικής ικανότητας, με τη στήριξη στοχευμένης, χρονικά περιορισμένης δημόσιας ενίσχυσης και τη έξυπνη χρήση πράσινων εισαγωγών, αντί να επιδιώκει μια ευρείας κλίμακας επέκταση της παραγωγής εντάσεως ενέργειας», λέει ο καθηγητής Massimo Tavoni, συνσυγγραφέας της μελέτης και διευθυντής ινστιτούτου στο CMCC.
«Η καλύτερη στρατηγική είναι η εισαγωγή ημιτελών πράσινων υλικών – όπως ο σίδηρος που επεξεργάζεται εν μέρει στο εξωτερικό – και η πραγματοποίηση του τελικού σταδίου κατασκευής στην Ευρώπη.
Αυτό διατηρεί τις θέσεις εργασίας και την τεχνογνωσία στην Ευρώπη, μειώνοντας παράλληλα το κόστος έως και 80 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε σύγκριση με την εγχώρια παραγωγή των πάντων», λέει η Di Bella.
Ενώ οι περισσότερες προηγούμενες μελέτες είτε μοντελοποιούσαν ολόκληρο το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα χωρίς πολλές λεπτομέρειες για τη βιομηχανία, είτε μοντελοποιούσαν συγκεκριμένες βιομηχανίες μεμονωμένα χωρίς να τις συνδέουν με το ευρύτερο ενεργειακό σύστημα, αυτή η εργασία παρέχει μια εικόνα πέντε από τους πιο έντασης ενέργειας και εκπομπών τομείς (χάλυβας, τσιμέντο, αμμωνία, μεθανόλη, πλαστικά) ενσωματωμένους σε ένα πλήρες μοντέλο ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.
Δοκιμάζει επίσης ρητά πραγματικές επιλογές πολιτικής, όπως η μετεγκατάσταση εργοστασίων, η εισαγωγή πράσινων υλικών, καθώς και οι επιπτώσεις των επιδοτήσεων.
«Η απανθρακοποίηση της βιομηχανίας είναι εφικτή και έχει αποδειχθεί από πολλές επιστημονικές μελέτες», λέει ο Tavoni.
«Ωστόσο, η προσπάθεια ανακατασκευής μιας πολύ μεγαλύτερης πράσινης βιομηχανικής βάσης εξ ολοκλήρου εντός της Ευρώπης συνεπάγεται μη ρεαλιστικό κόστος.
Ο πιο υποσχόμενος δρόμος είναι ένας πραγματικός δρόμος: η προστασία των βιομηχανικών θέσεων εργασίας και της τεχνογνωσίας που ήδη διαθέτουμε, και η έξυπνη επιλογή για το ποια τμήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας φέρνουμε από το εξωτερικό».
Για περισσότερες πληροφορίες:
Di Bella A, Seibold T, Brown T, Tavoni M, Decarbonization without deindustrialization in future pathways for European industry,Cell Reports Sustainability, 2026, DOI: 10.1016/j.crsus.2026.100837
www.worldenergynews.gr
Η μελέτη διαπιστώνει ότι οι εντάσεως ενέργειας βιομηχανίες στην Ευρώπη μπορούν να επιτύχουν και τα δύο, αλλά μόνο μέσω στοχευμένων επενδύσεων και πολιτικών για συγκεκριμένους τομείς, εστιάζοντας παράλληλα στην εισαγωγή πράσινων ενδιάμεσων προϊόντων και στη διατήρηση του τελικού σταδίου της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, μια διαδικασία που θα απαιτήσει ταχείες και ουσιαστικές μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε όλους τους οικονομικούς τομείς.
Η βιομηχανία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση: το 2021, ο βιομηχανικός τομέας της EU27 εξέπεμψε περίπου 600 εκατομμύρια τόνους CO₂, αναλογώντας σε περίπου το ένα πέμπτο των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ.
Πολλές υφιστάμενες βιομηχανικές διεργασίες παραμένουν ασύμβατες με τα μονοπάτια βαθιάς απανθρακοποίησης, ιδιαίτερα σε τομείς όπως ο σίδηρος και ο χάλυβας, το τσιμέντο, τα χημικά και τα πλαστικά.
«Δύο μεγάλες πολιτικές μάχες συγκρούονται εδώ: η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βαριάς βιομηχανίας παράλληλα με τη μείωση των βιομηχανικών εκπομπών.
Η μετατροπή των εργοστασίων σε ουδέτερα άνθρακα καθιστά συχνά τα προϊόντα τους ακριβότερα», εξηγεί η ερευνήτρια του CMCC Alice Di Bella, επικεφαλής συγγραφέας της νέας μελέτης με τίτλο Απανθρακοποίηση χωρίς αποβιομηχάνιση: αξιολογώντας μελλοντικά μονοπάτια για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Η μελέτη είναι από τις πρώτες που μοντελοποιούν αναλυτικά εάν η Ευρώπη μπορεί να επιτύχει ταυτόχρονα και τους δύο στόχους – την απανθρακοποίηση και τη διατήρηση της βιομηχανίας της ΕΕ ζωντανής.
Εξετάζει λύσεις όπως η μετάβαση στον ηλεκτρισμό και το πράσινο υδρογόνο και η μεταφορά εργοστασίων σε πιο ηλιόλουστες ή ανεμώδεις περιοχές της Ευρώπης (όπως η Ισπανία ή οι Σκανδιναβικές χώρες).
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η βιομηχανική απανθρακοποίηση στην Ευρώπη είναι τεχνικά εφικτή, με τον ηλεκτρισμό να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο.
Ωστόσο, η διεθνής ανταγωνιστικότητα κόστους είναι εξαιρετικά ευαίσθητη στις επιλογές πολιτικής και κορυφώνεται κατά τη φάση της μετάβασης που απαιτεί εντατικές επενδύσεις.
«Αυτή η μελέτη ποσοτικοποιεί αυτή την ένταση και παρέχει μια λύση.
Η Ευρώπη θα πρέπει να είναι πρακτική όσον αφορά την ικανότητά της να επεκτείνει τη βαριά βιομηχανία της.
Θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην απανθρακοποίηση και τη διατήρηση της υφιστάμενης βιομηχανικής ικανότητας, με τη στήριξη στοχευμένης, χρονικά περιορισμένης δημόσιας ενίσχυσης και τη έξυπνη χρήση πράσινων εισαγωγών, αντί να επιδιώκει μια ευρείας κλίμακας επέκταση της παραγωγής εντάσεως ενέργειας», λέει ο καθηγητής Massimo Tavoni, συνσυγγραφέας της μελέτης και διευθυντής ινστιτούτου στο CMCC.
«Η καλύτερη στρατηγική είναι η εισαγωγή ημιτελών πράσινων υλικών – όπως ο σίδηρος που επεξεργάζεται εν μέρει στο εξωτερικό – και η πραγματοποίηση του τελικού σταδίου κατασκευής στην Ευρώπη.
Αυτό διατηρεί τις θέσεις εργασίας και την τεχνογνωσία στην Ευρώπη, μειώνοντας παράλληλα το κόστος έως και 80 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε σύγκριση με την εγχώρια παραγωγή των πάντων», λέει η Di Bella.
Ενώ οι περισσότερες προηγούμενες μελέτες είτε μοντελοποιούσαν ολόκληρο το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα χωρίς πολλές λεπτομέρειες για τη βιομηχανία, είτε μοντελοποιούσαν συγκεκριμένες βιομηχανίες μεμονωμένα χωρίς να τις συνδέουν με το ευρύτερο ενεργειακό σύστημα, αυτή η εργασία παρέχει μια εικόνα πέντε από τους πιο έντασης ενέργειας και εκπομπών τομείς (χάλυβας, τσιμέντο, αμμωνία, μεθανόλη, πλαστικά) ενσωματωμένους σε ένα πλήρες μοντέλο ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.
Δοκιμάζει επίσης ρητά πραγματικές επιλογές πολιτικής, όπως η μετεγκατάσταση εργοστασίων, η εισαγωγή πράσινων υλικών, καθώς και οι επιπτώσεις των επιδοτήσεων.
«Η απανθρακοποίηση της βιομηχανίας είναι εφικτή και έχει αποδειχθεί από πολλές επιστημονικές μελέτες», λέει ο Tavoni.
«Ωστόσο, η προσπάθεια ανακατασκευής μιας πολύ μεγαλύτερης πράσινης βιομηχανικής βάσης εξ ολοκλήρου εντός της Ευρώπης συνεπάγεται μη ρεαλιστικό κόστος.
Ο πιο υποσχόμενος δρόμος είναι ένας πραγματικός δρόμος: η προστασία των βιομηχανικών θέσεων εργασίας και της τεχνογνωσίας που ήδη διαθέτουμε, και η έξυπνη επιλογή για το ποια τμήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας φέρνουμε από το εξωτερικό».
Για περισσότερες πληροφορίες:
Di Bella A, Seibold T, Brown T, Tavoni M, Decarbonization without deindustrialization in future pathways for European industry,Cell Reports Sustainability, 2026, DOI: 10.1016/j.crsus.2026.100837
www.worldenergynews.gr
