Παλαιοντολόγοι περιέγραψαν ένα άγνωστο έως τώρα είδος μοσασαύρου —μιας ομάδας εξαφανισμένων θαλάσσιων ερπετών που κυριαρχούσαν στις θάλασσες της Κρητιδικής περιόδου παράλληλα με τους δεινόσαυρους της ξηράς— με βάση απολιθώματα που ανακαλύφθηκαν στην Όαση Ντάκλα της Αιγύπτου.
H ανακάλυψη του είδους
Το είδος Halisaurus auriculatus έζησε πριν από περίπου 70 εκατομμύρια χρόνια, κατά την πρώιμη Μααστριχτία βαθμίδα (Maastrichtian), την τελευταία χρονική περίοδο της Κρητιδικής εποχής. Το είδος ανήκε στην υποοικογένεια Halisaurinae, μια ομάδα μοσασαύρων που χαρακτηρίζονταν γενικά από μικρό έως μεσαίο μέγεθος.
«Οι Halisaurinae αποτελούν μια υποοικογένεια των Mosasauridae που χαρακτηρίζεται από σχετικά μικρό μέγεθος, καθώς και από πρωτόγονη μορφολογία γνάθου και δοντιών», δήλωσαν ο παλαιοντολόγος Ahmed Ali Shaker, από το Πανεπιστήμιο Ain Shams, και οι συνεργάτες του.
«Ιστορικά, οι Halisaurinae συγκαταλέγονται στις σπανιότερες και λιγότερο γνωστές ομάδες μοσασαύρων».
«Σήμερα, η ομάδα περιλαμβάνει έντεκα είδη, τα οποία ταξινομούνται στα γένη Eonatator, Halisaurus, Phosphorosaurus και Pluridens, και καλύπτουν χρονικά το διάστημα από τη Σαντώνια (Santonian) έως την ανώτατη Μααστριχτία βαθμίδα».
«Απολιθώματα της υποοικογένειας Halisaurinae έχουν πλέον εντοπιστεί σε όλο τον κόσμο —στη Βόρεια και Νότια Αμερική, την Αφρική, την Ασία και την Ευρώπη— και ειδικότερα στις θάλασσες χαμηλού γεωγραφικού πλάτους που περιβάλλουν την Αφρική».
«Οι ανακαλύψεις που αφορούν αυτή την ομάδα υπήρξαν καθοριστικές για την κατανόηση της ποικιλομορφίας και της εξέλιξης των μοσασαύρων, αναδεικνύοντας προσαρμογές που βοήθησαν αυτά τα ερπετά να ευδοκιμήσουν στους ωκεανούς της Κρητιδικής περιόδου».
Τα απολιθώματα
Τα υπολείμματα του Halisaurus auriculatus βρέθηκαν το 2024 στον σχηματισμό Dakhla Shale, κοντά στο χωριό Teneida της Όασης Ντάκλα, στη Δυτική Έρημο της Αιγύπτου. Το απολίθωμα περιλάμβανε τμήμα του κρανίου, οστά της γνάθου, καθώς και διάφορους σπονδόνδυλους και οστά άκρων, όλα διατηρημένα σε τρεις διαστάσεις.
Το δείγμα βρέθηκε σε συνδυασμό με διάσπαρτα στοιχεία οστεϊχθύων (οστεωδών ψαριών), θραύσματα κελύφους χελώνας και σπονδύλους πλησιοσαύρου. Σύμφωνα με τη μελέτη, το *Halisaurus auriculatus* διακρίνεται για τις ασυνήθιστα μακριές και λεπτές γνάθους του, οι οποίες φέρουν περισσότερα από 20 δόντια σε κάθε πλευρά, καθώς και για μια εξαιρετικά τροποποιημένη δομή του αυτιού, διαφορετική από οτιδήποτε έχει παρατηρηθεί προηγουμένως σε αυτή την οικογένεια ερπετών.
Αυτά τα χαρακτηριστικά υποδεικνύουν μια γνάθο ικανή για γρήγορο δάγκωμα αλλά με σχετικά μικρή ισχύ, η οποία συνδυάζεται με εξειδικευμένη ακοή· αυτή ενδέχεται να βοηθούσε το ζώο να κυνηγά μικρά θηράματα, όπως ψάρια και καλαμάρια, σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού, είτε τη νύχτα είτε σε βαθύτερα νερά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το *Halisaurus auriculatus* εντοπίστηκε στο ίδιο στρώμα πετρωμάτων και στην ίδια ευρύτερη περιοχή με ένα άλλο μοσασαύριο, το *Halisaurus hebae*, το οποίο περιγράφηκε από ορισμένους εκ των ίδιων ερευνητών το 2023.
Τα δύο είδη παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές στην ανατομία του κρανίου και της γνάθου, γεγονός που οδήγησε τους συντάκτες της μελέτης να υποθέσουν ότι τα δύο ζώα μοιράζονταν τους διαθέσιμους διατροφικούς πόρους αντί να ανταγωνίζονται άμεσα μεταξύ τους — ένα φαινόμενο γνωστό ως καταμερισμός οικολογικής θέσης (niche partitioning).
«Το *Halisaurus auriculatus* διακρίνεται από το σύγχρονό του *Halisaurus hebae* χάρη στις μακριές και λεπτές γνάθους, τον μεγάλο αριθμό δοντιών και τη μοναδική εξειδίκευση του τετράγωνου οστού (quadrate)», ανέφεραν.
«Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν προσαρμογή για γρήγορο δάγκωμα αλλά χαμηλή ισχύ δαγκώματος, καθώς και πιθανές εξειδικεύσεις του ακουστικού μηχανισμού για ακοή κάτω από το νερό».
«Αυτά τα χαρακτηριστικά υποδεικνύουν εξειδίκευση στη θήρευση μικρών ζώων και καταμερισμό οικολογικής θέσης μεταξύ των ειδών της υποοικογένειας Halisaurinae εντός της πανίδας της περιοχής».
«Τα μέλη της υποοικογένειας Halisaurinae αποτελούσαν ένα ποικιλόμορφο τμήμα της πανίδας της Τηθύος και του Ατλαντικού κατά τη Μααστριχτία βαθμίδα, αναδεικνύοντας την οικολογική τους σημασία στα θαλάσσια οικοσυστήματα του Ύστερου Κρητιδικού».
www.worldenergynews.gr
