Το Cobre Panama ήταν ένα από τα σημαντικότερα ιδιωτικά επενδυτικά έργα της χώρας και πριν από τη διακοπή της εξόρυξης παρήγαγε έως και 1,5% της παγκόσμιας παραγωγής χαλκού -Το 2023 αντιστοιχούσε, σύμφωνα με τη First Quantum, περίπου στο 5% του ΑΕΠ του Παναμά
Ο Παναμάς θα πρέπει να διαπραγματευτεί με τη First Quantum Minerals την επαναλειτουργία του μεγάλου ορυχείου χαλκού Cobre Panama, ώστε τα έσοδα από τη δραστηριότητα να χρηματοδοτήσουν το οριστικό και ελεγχόμενο κλείσιμό του χωρίς να επιβαρυνθεί το κράτος, εισηγήθηκε κυβερνητική επιτροπή στον πρόεδρο της χώρας, Χοσέ Ραούλ Μουλίνο.
Η πρόταση κατατέθηκε από τριμελή υπουργική επιτροπή έπειτα από ανεξάρτητο έλεγχο που πραγματοποίησαν Ελβετοί σύμβουλοι, καθώς και αξιολόγηση των οικονομικών, περιβαλλοντικών και νομικών συνεπειών της λειτουργίας του ορυχείου. Η επιτροπή διευκρίνισε ότι η εισήγησή της δεν αποτελεί τελική απόφαση, καθώς η αρμοδιότητα για το μέλλον του Cobre Panama ανήκει στον πρόεδρο.
Σύμφωνα με τον αναλυτή της BMO, Μάθιου Μέρφι, το περιεχόμενο της έκθεσης παραπέμπει περισσότερο σε διαπραγματεύσεις για μια μακρά περίοδο επαναλειτουργίας παρά σε άμεση διακοπή της δραστηριότητας. Η έκθεση χρησιμοποιεί ως ενδεικτικό παράδειγμα μια περίοδο ενεργού λειτουργίας 25 ετών, γεγονός που, σύμφωνα με τον Μέρφι, υποδηλώνει ότι το ορυχείο ενδέχεται να χρειαστεί να λειτουργήσει για δεκαετίες ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι της κυβέρνησης.
Η προτεινόμενη λύση επιχειρεί να συνδέσει την επαναλειτουργία με ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο παύσης της δραστηριότητας. Τα έσοδα από την εξόρυξη θα χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση μιας ελεγχόμενης διαδικασίας κλεισίματος και αποκατάστασης, ώστε το κόστος να μην μεταφερθεί στον κρατικό προϋπολογισμό.
Το Cobre Panama ήταν ένα από τα σημαντικότερα ιδιωτικά επενδυτικά έργα της χώρας και πριν από τη διακοπή της εξόρυξης παρήγαγε έως και 1,5% της παγκόσμιας παραγωγής χαλκού. Το 2023 αντιστοιχούσε, σύμφωνα με τη First Quantum, περίπου στο 5% του ΑΕΠ του Παναμά.
Η λειτουργία του ορυχείου διακόπηκε μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Παναμά το 2023, το οποίο έκρινε αντισυνταγματική τη σύμβαση της First Quantum για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος. Η απόφαση ακολούθησε μαζικές διαμαρτυρίες για τους περιβαλλοντικούς όρους και τη συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και της τοπικής θυγατρικής της εταιρείας, Minera Panama.
Ένα κρίσιμο σημείο της νέας κυβερνητικής εισήγησης είναι, σύμφωνα με τον Μέρφι, η διάκριση μεταξύ της αντισυνταγματικότητας της συγκεκριμένης σύμβασης και της ίδιας της εξορυκτικής δραστηριότητας. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η δικαστική απόφαση του 2023 δεν απαγόρευσε ρητά την εξόρυξη, γεγονός που ενδέχεται να αφήνει περιθώριο για τη διαμόρφωση ενός νέου νομικού πλαισίου.
Η επιτροπή, ωστόσο, θέτει αυστηρούς όρους. Οποιαδήποτε νέα συμφωνία θα πρέπει να προβλέπει οριστική ημερομηνία τερματισμού της λειτουργίας χωρίς δυνατότητα ανανέωσης ή παράτασης, να αποκλείει περαιτέρω επέκταση της εγκατάστασης και να ενσωματώνει σταδιακή διαδικασία παύσης της εξόρυξης. Παράλληλα, θα πρέπει να υπάρχει σαφής μηχανισμός αποκατάστασης του χώρου και διαφάνειας στη διαχείριση των εσόδων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις διεθνείς διαιτησίες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Οι προσφεύγοντες διεκδικούν συνολικά περίπου 27 δισ. δολάρια, ενώ η επιτροπή θεωρεί τον τερματισμό των σχετικών διαδικασιών απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία επαναλειτουργίας.
Η First Quantum δήλωσε ότι είναι έτοιμη να συνεργαστεί «εποικοδομητικά και καλή τη πίστει» με την κυβέρνηση του Παναμά για τη διαμόρφωση ενός νέου νομικού πλαισίου που θα είναι δίκαιο, διαφανές και συμβατό με το Σύνταγμα και τη νομοθεσία της χώρας. Η εταιρεία υπογράμμισε επίσης ότι η διακοπή των διεθνών διαιτησιών αποτελεί υποχρεωτικό όρο που περιλαμβάνεται στην πρόταση της επιτροπής.
Η κυβερνητική πρόταση στηρίζεται σε οκτώ βασικές αρχές. Μεταξύ άλλων, προβλέπει ενισχυμένο κρατικό έλεγχο της οικονομικής δραστηριότητας του ορυχείου, ανεξάρτητη επαλήθευση των χρηματοοικονομικών στοιχείων, αυξημένη διαφάνεια στη λειτουργία και στη χρήση των εσόδων, καθώς και σαφές χρονοδιάγραμμα για το κλείσιμο και την αποκατάσταση της περιοχής.
«Το κλείσιμο δεν γίνεται σε έναν χρόνο ούτε σε πέντε χρόνια», δήλωσε ο υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας Χούλιο Μόλτο, υπογραμμίζοντας ότι η επιτροπή επισκέφθηκε τις περιοχές γύρω από το ορυχείο και συναντήθηκε με εργαζόμενους, τοπικές αρχές και προμηθευτές πριν καταλήξει στις προτάσεις της.
Ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Φελίπε Τσάπμαν τάχθηκε υπέρ ενός οργανωμένου κλεισίματος, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι το κόστος δεν θα πρέπει να επωμιστεί το κράτος. Η αιφνίδια διακοπή της λειτουργίας, όπως υποστήριξε, προκάλεσε σοβαρό οικονομικό πλήγμα, με απώλεια χιλιάδων άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας και σημαντική μείωση των φορολογικών και άλλων εσόδων του Δημοσίου.
Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται σε συμφωνία με προηγούμενες τοποθετήσεις του Μουλίνο, ο οποίος έχει περιγράψει την επανεκκίνηση του ορυχείου ως ένα σχέδιο «από το άνοιγμα έως το κλείσιμο». Κυβερνητική μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο εκτίμησε ότι το κλείσιμο του Cobre Panama είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια σχεδόν 36.000 θέσεων εργασίας και τη μείωση των φορολογικών και δικαιωμάτων εκμετάλλευσης που εισπράττει το κράτος κατά περίπου 1,4 δισ. δολάρια.
Οι εξελίξεις προκάλεσαν έντονες διακυμάνσεις στη μετοχή της First Quantum στο χρηματιστήριο του Τορόντο, η οποία υποχώρησε έως και 36% στις αρχικές συναλλαγές. Ο Μέρφι εκτίμησε ότι οι επενδυτές ενδέχεται να εστιάζουν υπερβολικά στη διατύπωση περί οριστικού κλεισίματος και να μην αποτιμούν επαρκώς τη δυνητική διάρκεια και τα οικονομικά οφέλη μιας επανεκκίνησης.
«Η άμεση αντίδραση της αγοράς ήταν να επικεντρωθεί στον κίνδυνο κλεισίματος», ανέφερε ο αναλυτής, υποστηρίζοντας ότι η πλήρης έκθεση αφήνει περιθώριο για μια διαπραγματευτική λύση που θα μπορούσε να διατηρήσει σημαντικό μέρος της αξίας του περιουσιακού στοιχείου για τη First Quantum και παράλληλα να καλύψει τους οικονομικούς και περιβαλλοντικούς στόχους του Παναμά.
Το Cobre Panama αποτελούσε πριν από την αναστολή της λειτουργίας του τη σημαντικότερη πηγή εσόδων της First Quantum, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 40% των συνολικών εσόδων της εταιρείας. Τον Ιούλιο η εταιρεία επανεκκίνησε, με κυβερνητική άδεια, την επεξεργασία αποθεμάτων μεταλλεύματος που είχαν ήδη εξορυχθεί, χωρίς να πρόκειται για επαναλειτουργία της εξόρυξης. Ένας από τους τρεις μύλους τέθηκε εκ νέου σε λειτουργία και η First Quantum αναμένει παραγωγή 30.000 έως 40.000 τόνων χαλκού από τα αποθέματα εντός του έτους.
Η επεξεργασία των αποθεμάτων εντάσσεται στο εγκεκριμένο από την κυβέρνηση σχέδιο ασφαλούς διαχείρισης και διατήρησης του ορυχείου, με τις αρχές να υποστηρίζουν ότι η απομάκρυνση του υλικού περιορίζει τους περιβαλλοντικούς κινδύνους από την έκθεση του μεταλλεύματος στις βροχοπτώσεις.
www.worldenergynews.gr
