Η επίμονη αϋπνία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού, γνωστικών διαταραχών και προβλημάτων ψυχικής υγείας, χωρίς όμως να αποδεικνύεται ότι τα προκαλεί άμεσα - Ψυχολόγος & Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια 6943527322 - Αν νιώθεις άγχος, πίεση ή ανάγκη για αλλαγή, δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος
Το να δυσκολεύεται κανείς να αποκοιμηθεί ή να ξυπνά επανειλημμένα μέσα στη νύχτα μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστεί ως ένα προσωρινό πρόβλημα. Όταν, όμως, η αϋπνία επιμένει, οι συνέπειές της φαίνεται να ξεπερνούν κατά πολύ την κούραση της επόμενης ημέρας.
Μια νέα διεθνής συστηματική ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στο Sleep Medicine Reviews και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Νευρολογίας και ευρωπαϊκών πανεπιστημιακών κέντρων, εξέτασε συνολικά τη σχέση της αϋπνίας με την υγεία του εγκεφάλου, την ψυχική υγεία και τη γενικότερη υγεία. Οι ερευνητές αξιολόγησαν 16 συστηματικές ανασκοπήσεις με μετα-αναλύσεις και πραγματοποίησαν επιπλέον μετα-αναλύσεις για το εγκεφαλικό επεισόδιο και τις νοσηλείες.
26% υψηλότερος κίνδυνος εγκεφαλικού
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά το εγκεφαλικό επεισόδιο. Η ανάλυση εννέα μελετών, στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι, έδειξε ότι η αϋπνία συνδέεται με 26% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Η σχέση αυτή παρέμεινε σταθερή ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα, όπως η ηλικία, το φύλο και η γενικότερη κατάσταση υγείας.
Οι ερευνητές εξετάζουν αρκετούς πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγούν αυτή τη σχέση. Η επίμονη διαταραχή του ύπνου ενδέχεται να οδηγεί σε αυξημένη ενεργοποίηση του συστήματος του στρες και του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, επηρεάζοντας μεταξύ άλλων την αρτηριακή πίεση, τη φλεγμονή και τον μεταβολισμό. Οι μηχανισμοί αυτοί, ωστόσο, αποτελούν πιθανές εξηγήσεις και δεν αποδεικνύουν ότι η αϋπνία προκαλεί άμεσα εγκεφαλικό επεισόδιο.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο;
Ανάλογη είναι η εικόνα και για τη γνωστική υγεία. Οι μελέτες που εξετάστηκαν στην ανασκόπηση έδειξαν ότι η αϋπνία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο νόσου Alzheimer. Η ίδια τάση παρατηρήθηκε και για την άνοια συνολικά, αν και τα αποτελέσματα δεν ήταν εξίσου σταθερά σε όλες τις μελέτες μεμονωμένα. Ενδεικτικά, μία από τις μεγαλύτερες αναλύσεις, διαπίστωσε ότι τα άτομα με αϋπνία είχαν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν νόσο Alzheimer.
Οι ερευνητές αναφέρουν ως πιθανές εξηγήσεις τη διαταραχή μηχανισμών που σχετίζονται με τη φλεγμονή και την απομάκρυνση μεταβολικών προϊόντων από τον εγκέφαλο κατά τον ύπνο. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι η σχέση ανάμεσα στον ύπνο και τις νευροεκφυλιστικές νόσους μπορεί να είναι αμφίδρομη: οι διαταραχές του ύπνου μπορεί να συνδέονται με την εμφάνιση ή την εξέλιξή τους, αλλά και οι ίδιες οι νευροεκφυλιστικές νόσοι μπορεί να επηρεάζουν την ποιότητα και τη λειτουργία του ύπνου.
Η σύνδεση με την κατάθλιψη
Η αϋπνία φαίνεται να συνδέεται και με την ψυχική υγεία. Οι ανασκοπήσεις που εξετάστηκαν εντόπισαν αυξημένο κίνδυνο συμπτωμάτων κατάθλιψης. Η χρόνια διαταραχή του ύπνου μπορεί να επηρεάζει την προσοχή, τη συναισθηματική ρύθμιση και τις εκτελεστικές λειτουργίες, ενώ η κόπωση και η μειωμένη λειτουργικότητα της ημέρας μπορούν να επιβαρύνουν περαιτέρω την καθημερινότητα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στα ευρήματα που αφορούν την αυτοκτονική συμπεριφορά. Δύο συστηματικές ανασκοπήσεις εντόπισαν συσχέτιση ανάμεσα στην αϋπνία και τον αυτοκτονικό ιδεασμό, τις απόπειρες αυτοκτονίας και τον θάνατο από αυτοκτονία. Πρόκειται για ένα σημαντικό εύρημα, που χρειάζεται ωστόσο να ερμηνεύεται με προσοχή. Οι ίδιοι οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των μελετών, ενώ η αυτοκτονικότητα αποτελεί ένα σύνθετο φαινόμενο, στο οποίο μπορεί να συμβάλλουν πολλοί και διαφορετικοί παράγοντες.
Όχι, η αϋπνία δεν σημαίνει ότι κάποιος «θα πάθει» κάτι
Ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη διευκρίνιση της μελέτης. Τα ευρήματα αφορούν συσχετίσεις και όχι αποδεδειγμένες σχέσεις αιτίας-αποτελέσματος. Επιπλέον, οι μελέτες χρησιμοποιούσαν διαφορετικούς τρόπους για να ορίσουν και να μετρήσουν την αϋπνία, ενώ η διάρκεια των συμπτωμάτων δεν καταγραφόταν πάντα με τον ίδιο τρόπο. Η χρήση υπνωτικών φαρμάκων, αλλά και άλλοι παράγοντες υγείας, μπορούν επίσης να επηρεάζουν τα αποτελέσματα.
Το μήνυμα, επομένως, είναι ότι η επίμονη αϋπνία αξίζει να αντιμετωπίζεται ως πραγματικό ζήτημα υγείας και όχι ως κάτι που πρέπει απλώς να «αντέξουμε». Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία για την αϋπνία (CBT-I) αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής για τη χρόνια αϋπνία.
Ο ύπνος δεν είναι απλώς ο χρόνος κατά τον οποίο σταματάμε να λειτουργούμε. Είναι μια ενεργή διαδικασία που συνδέεται στενά με τη σωματική, γνωστική και ψυχική μας υγεία. Και όταν η αϋπνία επιμένει, ίσως αξίζει να την ακούμε λίγο περισσότερο.
www.worldenergynews.gr
