Όπως ανακοίνωσε η Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε., η παράταση κρίθηκε απαραίτητη ώστε οι συμμετέχοντες να διαθέτουν επαρκή χρόνο προετοιμασίας, καθώς η προκήρυξη του διαγωνισμού δημοσιεύθηκε με καθυστέρηση στην ιστοσελίδα του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ
Μέχρι τις 16 Νοεμβρίου θα έχουν χρόνο οι ενδιαφερόμενοι να καταθέσουν τις προτάσεις τους στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για τον στρατηγικό σχεδιασμό του Ελαιώνα, μετά την παράταση της σχετικής προθεσμίας.
Η νέα ημερομηνία αποφασίστηκε μετά από παρέμβαση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, ο οποίος έχει αναλάβει τον συντονισμό της ανάπλασης της περιοχής, και ύστερα από αίτημα του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών – Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ).
Όπως ανακοίνωσε η Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε., η παράταση κρίθηκε απαραίτητη ώστε οι συμμετέχοντες να διαθέτουν επαρκή χρόνο προετοιμασίας, καθώς η προκήρυξη του διαγωνισμού δημοσιεύθηκε με καθυστέρηση στην ιστοσελίδα του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ.
Με βάση το νέο χρονοδιάγραμμα, οι εγγραφές και η υποβολή ερωτημάτων ολοκληρώνονται στις 28 Σεπτεμβρίου, ενώ οι προτάσεις θα πρέπει να έχουν κατατεθεί έως τις 16 Νοεμβρίου 2026, στις 14:00. Η αξιολόγηση από την Κριτική Επιτροπή προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως τις 30 Νοεμβρίου.
Στο επίκεντρο μια έκταση 5.000 στρεμμάτων
Ο διαγωνισμός αφορά μία από τις μεγαλύτερες και πιο σύνθετες πολεοδομικές ενότητες της πρωτεύουσας, με έκταση περίπου 5.000 στρεμμάτων. Το ζητούμενο είναι η διαμόρφωση ενός ενιαίου masterplan που θα λειτουργήσει ως βάση για τη μελλοντική εξέλιξη του Ελαιώνα.
Ο σχεδιασμός εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια αναμόρφωσης της περιοχής, όπου ήδη εξελίσσονται ή σχεδιάζονται σημαντικές παρεμβάσεις. Η ιδιαιτερότητα του Ελαιώνα έγκειται στο γεγονός ότι στην ίδια γεωγραφική ενότητα συνυπάρχουν αθλητικές εγκαταστάσεις, μεγάλες υποδομές μεταφορών, επιχειρηματικές και βιομηχανικές δραστηριότητες, αρχαιολογικοί χώροι και σημαντικές περιβαλλοντικές ανάγκες.
Η προετοιμασία του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού είχε ανακοινωθεί από τον Κωστή Χατζηδάκη στις 2 Ιουλίου 2026, κατά την επίσκεψή του στην περιοχή του Βοτανικού και στα έργα κατασκευής του νέου γηπέδου του Παναθηναϊκού.
Στόχος είναι οι μέχρι σήμερα μεμονωμένες παρεμβάσεις να ενταχθούν σε έναν ενιαίο σχεδιασμό, ώστε ο Ελαιώνας να αποκτήσει συνεκτική πολεοδομική και λειτουργική ταυτότητα.
Από το γήπεδο και το Μετρό έως τον Κηφισό
Στο νέο masterplan καλούνται να ενσωματωθούν μια σειρά από μεγάλα έργα και υποδομές που ήδη υπάρχουν ή βρίσκονται σε φάση σχεδιασμού.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται η Διπλή Ανάπλαση, το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού, οι εγκαταστάσεις του Ερασιτέχνη, ο αθλητικός πόλος του Βοτανικού, ο σταθμός Μετρό «Ελαιώνας», ο μελλοντικός Κεντρικός Σταθμός Υπεραστικών Λεωφορείων, η περιοχή του παλαιού ΚΤΕΛ Κηφισού, το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, το ρέμα Προφήτη Δανιήλ, η Ιερά Οδός και το μέτωπο του Κηφισού.
Η λογική του διαγωνισμού είναι οι συγκεκριμένες υποδομές να πάψουν να λειτουργούν ως απομονωμένα έργα και να αποτελέσουν τμήματα ενός ενιαίου αστικού συστήματος.
Περισσότερο πράσινο και ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου πράσινων χώρων και δημόσιων υποδομών, το οποίο θα συνδέει τον Βοτανικό με το ρέμα Προφήτη Δανιήλ, την Ακαδημία Πλάτωνος, την Ιερά Οδό και το ιστορικό κέντρο της Αθήνας.
Οι αρχιτεκτονικές προτάσεις θα πρέπει να εξετάζουν λύσεις για νέους χώρους πρασίνου, περιορισμό του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας, καλύτερη διαχείριση των πλημμυρικών κινδύνων και βιοκλιματικό σχεδιασμό.
Παράλληλα, στο πλαίσιο του σχεδιασμού εντάσσονται η ενεργειακή μετάβαση και η αξιοποίηση αρχών κυκλικής οικονομίας, με διατήρηση των ελάχιστων προβλεπόμενων ποσοστών πρασίνου και κοινόχρηστων χώρων.
Νέα προσέγγιση στις μεταφορές
Ο Ελαιώνας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους του λεκανοπεδίου, καθώς στην περιοχή συγκεντρώνονται ο Κηφισός, μεγάλοι οδικοί άξονες, η γραμμή 3 του Μετρό, οι εγκαταστάσεις των ΚΤΕΛ και πλήθος εμπορευματικών και μεταφορικών δραστηριοτήτων.
Το masterplan θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι συγκεκριμένες υποδομές μπορούν να συνδεθούν καλύτερα με τις γειτονικές περιοχές και τους δημόσιους χώρους. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί και η χωροθέτηση του σταθμού υπεραστικών λεωφορείων κοντά στον σταθμό Μετρό «Ελαιώνας».
Παράλληλα, εξετάζονται η αναδιοργάνωση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, η αποσυμφόρηση του οδικού δικτύου, η ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς, η δημιουργία ασφαλών διαδρομών για πεζούς και η εξασφάλιση καθολικής πρόσβασης.
Ο Βοτανικός στο επίκεντρο της νέας αστικής ζωής
Καθοριστικό ρόλο στον μετασχηματισμό της περιοχής θα έχει η Διπλή Ανάπλαση και η δημιουργία του νέου αθλητικού συγκροτήματος στον Βοτανικό.
Το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού, οι εγκαταστάσεις του Ερασιτέχνη, οι δημοτικές αθλητικές υποδομές, οι χώροι αναψυχής και οι εκτάσεις πρασίνου αποτελούν βασικά στοιχεία της νέας εικόνας που επιδιώκεται για την περιοχή.
Το ζητούμενο είναι ο αθλητικός πόλος να μην αποτελέσει μια αυτόνομη εγκατάσταση, αλλά να συνδεθεί λειτουργικά με τον δημόσιο χώρο και τις γειτονιές του Ελαιώνα.
Από την Ιερά Οδό έως την Ακαδημία Πλάτωνος
Παράλληλα με τις νέες υποδομές, ο σχεδιασμός επιχειρεί να αναδείξει την ιστορική ταυτότητα του Ελαιώνα. Η περιοχή συνδέεται με τον αρχαίο Ιερό Ελαιώνα, την Ιερά Οδό, την Ακαδημία Πλάτωνος, αλλά και με τη βιομηχανική ιστορία της Αθήνας.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η δημιουργία πολιτιστικών διαδρομών, η καλύτερη σύνδεση της Ακαδημίας Πλάτωνος με τον Ελαιώνα, η επανάχρηση παλαιών βιομηχανικών κτιρίων και η ενσωμάτωση του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών στη λειτουργία της ευρύτερης περιοχής.
Η βιομηχανική κληρονομιά δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως στοιχείο του παρελθόντος, αλλά ως μέρος της νέας ταυτότητας που μπορεί να αποκτήσει ο Ελαιώνας.
Παραγωγή, επιχειρήσεις και κατοικία
Παρά τον μετασχηματισμό της περιοχής, ο παραγωγικός χαρακτήρας της δεν προβλέπεται να εξαφανιστεί. Ο Ελαιώνας εξακολουθεί να φιλοξενεί επιχειρήσεις, εμπορικές και βιομηχανικές δραστηριότητες, καθώς και σημαντικές μεταφορικές λειτουργίες.
Ο διαγωνισμός αναζητά τρόπους συνύπαρξης αυτών των δραστηριοτήτων με νέες χρήσεις γης, κατοικία και υπηρεσίες. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η επανάχρηση υφιστάμενων εγκαταστάσεων και η δημιουργία περιοχών με μεικτές λειτουργίες.
Η κατοικία αποτελεί ξεχωριστό σκέλος του σχεδιασμού, με τις προτάσεις να καλούνται να διερευνήσουν νέες μορφές κατοίκησης και κοινωνικής κατοικίας σε συνδυασμό με χώρους εργασίας και υπηρεσίες. Δεν έχει, ωστόσο, καθοριστεί συγκεκριμένος αριθμός νέων κατοικιών ή συγκεκριμένο χρηματοδοτικό μοντέλο.
Αναθεώρηση του πολεοδομικού πλαισίου
Ένα από τα βασικά ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει το masterplan είναι ο κατακερματισμός του υφιστάμενου πολεοδομικού πλαισίου.
Η περιοχή διέπεται από διαδοχικές ρυθμίσεις και προεδρικά διατάγματα, ενώ η υλοποίηση των προβλέψεων αντιμετωπίζει προβλήματα που συνδέονται με τις ιδιοκτησίες, το κόστος των απαλλοτριώσεων, τη χρηματοδότηση και την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφορετικών φορέων.
Οι προτάσεις του διαγωνισμού αναμένεται να λειτουργήσουν ως βάση για την επικαιροποίηση των χρήσεων γης, την οργάνωση του χώρου και την προστασία των κοινόχρηστων εκτάσεων, με στόχο ένα πιο συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο.
Ο διαγωνισμός σε δύο επίπεδα
Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να προσεγγίσουν τον Ελαιώνα σε δύο διαφορετικές κλίμακες. Η πρώτη αφορά τον συνολικό στρατηγικό και πολεοδομικό σχεδιασμό της περιοχής, ενώ η δεύτερη επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες ζώνες και σημεία υψηλής σημασίας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το μέτωπο του Κηφισού, η Ιερά Οδός, ο σταθμός Μετρό «Ελαιώνας» και η περιοχή της Διπλής Ανάπλασης.
Για τον διαγωνισμό προβλέπονται τρία χρηματικά βραβεία, συνολικού ύψους 150.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Το πρώτο ανέρχεται σε 67.500 ευρώ, το δεύτερο σε 49.500 ευρώ και το τρίτο σε 33.000 ευρώ.
Η διαδικασία ξεκίνησε στις 27 Ιουλίου 2026, ενώ η τελική ημερομηνία κατάθεσης των προτάσεων έχει πλέον οριστεί για τις 16 Νοεμβρίου στις 14:00.
Το στοίχημα για τον Ελαιώνα
Ο σχεδιασμός φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ο Ελαιώνας εντάσσεται στον αστικό ιστό της Αθήνας, συνδυάζοντας νέες υποδομές, πράσινο, κατοικία, μεταφορές, παραγωγικές δραστηριότητες και πολιτισμό.
Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι κατά πόσο οι επιμέρους παρεμβάσεις θα μπορέσουν να λειτουργήσουν ως τμήματα ενός ενιαίου σχεδίου και όχι ως ανεξάρτητα έργα.
www.worldenergynews.gr
