«Το εμπόριο στα νησιά δεν είναι απλώς οικονομική συναλλαγή - είναι δομικό στοιχείο της νησιωτικής ταυτότητας και προϋπόθεση της κοινωνικής συνοχής».
Με τη φράση αυτή ο Μιχάλης Αγγελόπουλος, Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΙΤΑ–ΚΕΔΕ) και πρώην Δήμαρχος Σάμου, τοποθετήθηκε στη συνεδρίαση της Υποεπιτροπής Νησιωτικών Περιοχών της Βουλής με θέμα «Η Συμβολή του Εμπορίου στην Ανάπτυξη των Νησιών».
Στην παρέμβασή του ανέδειξε ότι το νησιωτικό εμπόριο αντιμετωπίζει διαχρονικά και βαθιά δομικά εμπόδια, τα οποία συνδέονται με το λεγόμενο «κόστος νησιωτικότητας»: υψηλό κόστος μεταφοράς αγαθών, μικρές και εποχικές αγορές, ελλείψεις σε εφοδιαστική και ψηφιακή υποδομή, καθώς και δημογραφική συρρίκνωση.
Όπως σημείωσε, σύμφωνα και με πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ («Policy Pathways Beyond the Shoreline», Φεβρουάριος 2026), τα εμπόδια αυτά τείνουν να παγιώνονται ως μόνιμο δομικό κόστος χωρίς στοχευμένες παρεμβάσεις πολιτικής.
Μείωση ΦΠΑ: αναγκαίο αλλά όχι επαρκές μέτρο
Αναφερόμενος στη μείωση του ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά κάτω των 20.000 κατοίκων (Ν. 5246/2025), ο κ. Αγγελόπουλος χαρακτήρισε το μέτρο θετικό αλλά ανεπαρκές, επισημαίνοντας την ανάγκη για συνολική αναβάθμιση της νησιωτικής φορολογικής πολιτικής.
Μεταξύ άλλων πρότεινε:
- μηχανισμό ελέγχου ώστε η μείωση του ΦΠΑ να μετακυλίεται πράγματι στις τελικές τιμές,
- διεύρυνση των δικαιούχων με βάση σύνθετα κριτήρια (απόσταση, εποχικότητα, κόστος συνδεσιμότητας),
- θεσμοθέτηση μόνιμου και προβλέψιμου φορολογικού πλαισίου,
- διαφοροποιημένη φορολογική πολιτική (π.χ. μειωμένος ΕΝΦΙΑ για εμπορικά ακίνητα),
- αξιοποίηση του άρθρου 349 ΣΛΕΕ και ενίσχυση της ευρωπαϊκής διάστασης της νησιωτικότητας.
Ψηφιακό εμπόριο: ευκαιρία και πρόκληση
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ψηφιακό εμπόριο, το οποίο χαρακτήρισε διττό φαινόμενο: από τη μία πλευρά ενισχύει την πρόσβαση παραγωγών σε νέες αγορές, από την άλλη απειλεί το τοπικό λιανεμπόριο μέσω των μεγάλων πλατφορμών.
Πρότεινε τη δημιουργία τοπικών ψηφιακών αγορών με θεσμική στήριξη από ΟΤΑ και Επιμελητήρια, την ανάπτυξη επιδοτούμενων ταχυδρομικών υπηρεσιών για μικρά νησιά, καθώς και επενδύσεις σε υποβρύχιες οπτικές ίνες για τη βελτίωση της συνδεσιμότητας.
Εφοδιαστική αλυσίδα και υποδομές
Ο κ. Αγγελόπουλος ανέδειξε την ανάγκη μετατροπής της εφοδιαστικής αλυσίδας σε στρατηγική υποδομή, προτείνοντας δημιουργία Κόμβων Διανομής (Island Distribution Hubs) σε Αιγαίο και Ιόνιο, ψηφιοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας, ενίσχυση συνεταιριστικών σχημάτων και αναβάθμιση του Μεταφορικού Ισοδύναμου.
Σημαντικό μέρος της παρέμβασης αφορούσε τη σύνδεση εμπορίου και τοπικής παραγωγής.
Τονίστηκε ότι πολλά νησιά διαθέτουν ισχυρά αλλά αναξιοποίητα συγκριτικά πλεονεκτήματα στον πρωτογενή τομέα.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται θεσμοθέτηση εβδομαδιαίων αγορών τοπικών προϊόντων, ενίσχυση προϊόντων ΠΟΠ/ΠΓΕ για αύξηση προστιθέμενης αξίας, ανάπτυξη βραχέων αλυσίδων εφοδιασμού που συνδέουν παραγωγούς με τουρισμό και λιανεμπόριο.
Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Ο Πρόεδρος του ΙΤΑ–ΚΕΔΕ υπογράμμισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να αποτελέσει βασικό συντονιστή της εμπορικής πολιτικής στα νησιά, προτείνοντας σύσταση Τοπικών Συμβουλίων Εμπορίου σε κάθε νησιωτικό δήμο, ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των ΟΤΑ μέσω εξειδικευμένων προγραμμάτων και ειδικό πρόγραμμα ΕΣΠΑ για τον εκσυγχρονισμό του νησιωτικού εμπορίου.
Θεσμικές προτάσεις
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Αγγελόπουλος κατέθεσε δέσμη θεσμικών προτάσεων, μεταξύ των οποίων σύσταση Ταμείου Νησιωτικής Εμπορικής Ανάπτυξης, θεσμοθέτηση Κόμβων Διανομής, υποχρεωτική «νησιωτική ρήτρα» σε κάθε νομοθετική πρωτοβουλία, Εθνική Στρατηγική Εφοδιαστικής Νησιωτικού Χώρου και Εθνικό Παρατηρητήριο Τιμών Νησιωτικού Εμπορίου.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το ΙΤΑ–ΚΕΔΕ είναι έτοιμο να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής νησιωτικού εμπορίου, αξιοποιώντας τις ευρωπαϊκές ευκαιρίες και υπηρετώντας τον στόχο της εδαφικής συνοχής και της βιώσιμης ανάπτυξης.
www.worldenergynews.gr
