Ο επικεφαλής του IAEA δήλωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη ρυθμίσεις που προσεγγίζουν το επίπεδο του Πρωτοκόλλου για τον εμπλουτισμό ουρανίου
Μια σχεδιαζόμενη αμερικανο-σαουδαραβική συμφωνία για την πυρηνική ενέργεια δεν περιλαμβάνει την υπογραφή από το Ριάντ του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου (Additional Protocol), το οποίο παρέχει στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών για την πυρηνική ενέργεια εκτεταμένες εξουσίες επιθεώρησης. Ωστόσο, σύμφωνα με τον επικεφαλής του οργανισμού, βρίσκονται σε εξέλιξη ρυθμίσεις που προσεγγίζουν το επίπεδο αυτό σε ορισμένα σημεία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σαουδική Αραβία κατέληξαν τον Ιούλιο σε συμφωνία για συνεργασία στον τομέα της ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας, η οποία θα επέτρεπε στο Ριάντ να εμπλουτίζει ουράνιο και να κατασκευάζει πυρηνικούς αντιδραστήρες χρησιμοποιώντας αμερικανική τεχνολογία.
Οργανώσεις για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, όπως η Arms Control Association, έχουν επικρίνει τη σχεδιαζόμενη «συμφωνία 123», επειδή δεν περιλαμβάνει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο. Το Πρωτόκολλο παρέχει στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA) πρόσθετες εξουσίες, όπως τη δυνατότητα να πραγματοποιεί αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις σε μη δηλωμένες εγκαταστάσεις.
Το Ιράν εφάρμοσε το Πρόσθετο Πρωτόκολλο από το 2016 έως το 2021, στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας με τις μεγάλες δυνάμεις, η οποία κατέρρευσε μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από αυτήν το 2018.
Τι αφορούν οι διαπραγματεύσεις
Ο επικεφαλής του IAEA, Rafael Grossi, δήλωσε ότι, παρόλο που το Πρόσθετο Πρωτόκολλο θα αποτελούσε την «ιδανική λύση», το Ριάντ προετοιμάζεται να προχωρήσει πέρα από τις βασικές υποχρεώσεις του βάσει της Συμφωνίας Συνολικών Εγγυήσεων (Comprehensive Safeguards Agreement), η οποία διέπει τις σχέσεις του με τον IAEA.
«Αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι, κατά τις διαβουλεύσεις και τη διαδικασία προετοιμασίας, κατέστη δυνατό να εισαχθούν ορισμένες διατάξεις στη διμερή συμφωνία, οι οποίες θα παρέχουν στον οργανισμό πρόσθετες εξουσιοδοτήσεις για επαλήθευση και παρακολούθηση», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου.
Οι πρόσθετες αυτές εξουσίες θα αφορούν δραστηριότητες όπως ο εμπλουτισμός ουρανίου και το προηγούμενο στάδιό του, γνωστό ως μετατροπή ουρανίου, καθώς και την επανεπεξεργασία πυρηνικού καυσίμου, μια διαδικασία που μπορεί να διαχωρίσει πλουτώνιο από χρησιμοποιημένο καύσιμο πυρηνικών αντιδραστήρων.
«Όπως όλοι γνωρίζουμε, πρόκειται για ευαίσθητες δραστηριότητες. Επομένως, για αυτές θα έχουμε εξουσιοδοτήσεις και δυνατότητες οι οποίες θα είναι πολύ, πολύ παρόμοιες με εκείνες που μπορεί να συναντήσει κανείς σε ένα Πρόσθετο Πρωτόκολλο», δήλωσε, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Μόλις οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες, η διμερής συμφωνία μεταξύ του IAEA και της Σαουδικής Αραβίας θα παρουσιαστεί στο 35μελές Συμβούλιο των Διοικητών του IAEA, δήλωσε ο Grossi.
www.worldenergynews.gr
