Η διαμάχη για την κυριαρχία της Ταϊβάν, η θέση του Πεκίνου και της Ταϊπέι και ο ρόλος των ΗΠΑ στις πωλήσεις όπλων και στις σχέσεις με το νησί
Ο Κινέζος Πρόεδρος Xi Jinping αναμένεται να ζητήσει από τις ΗΠΑ να σταματήσουν τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν όταν συναντηθεί με τον Πρόεδρο Donald Trump στην Ουάσιγκτον αυτή την εβδομάδα.
Η Κίνα χαρακτηρίζει την Ταϊβάν το μοναδικό σημαντικότερο και πιο ευαίσθητο ζήτημά της, καθώς αφορά την κινεζική κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα, τα οποία, όπως υποστηρίζει, δεν πρέπει να αμφισβητούνται ή να υφίστανται παρεμβάσεις από εξωτερικούς παράγοντες.
Ποια είναι η θέση της Κίνας για την Ταϊβάν;
Η Κίνα υποστηρίζει ότι η Ταϊβάν αποτελεί κινεζικό έδαφος από την αρχαιότητα. Η Ταϊβάν αποτέλεσε για λίγο ξεχωριστή επαρχία της Κίνας υπό τη δυναστεία Qing, από το 1885 έως το 1895, όταν παραχωρήθηκε στην Ιαπωνία μετά από έναν πόλεμο.
Στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1945, η Ταϊβάν παραδόθηκε στην κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κίνας.
Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν άλυτο ζήτημα από τον κινεζικό εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος οδήγησε την ηττημένη κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κίνας να καταφύγει στο νησί το 1949, μετά την ήττα της από τους κομμουνιστές του Mao Zedong, οι οποίοι ίδρυσαν την ίδια χρονιά τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.
Το Πεκίνο χαρακτηρίζει την Ταϊβάν κινεζική επαρχία χωρίς δικαίωμα να διεκδικεί ότι είναι χώρα και δεν έχει παραιτηθεί ποτέ από τη χρήση βίας για να την θέσει υπό τον έλεγχό του, αν και δηλώνει ότι θα προτιμούσε την «ειρηνική επανένωση».
Η Κίνα χαρακτηρίζει την Ταϊβάν «πυρήνα των βασικών συμφερόντων της» και κόκκινη γραμμή που δεν μπορεί να παραβιαστεί, επικρίνοντας συστηματικά οποιεσδήποτε επαφές υψηλού επιπέδου μεταξύ ξένων ηγετών και Ταϊπέι ως παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Κίνας.
Πώς έχει αντιδράσει η Κίνα σε προηγούμενες επαφές των ΗΠΑ με την Ταϊβάν;
Η Κίνα πραγματοποίησε μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις γύρω από την Ταϊβάν το 2022, λίγο μετά την επίσκεψη της τότε Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ Nancy Pelosi στην Ταϊπέι, και έκτοτε έχει πραγματοποιήσει αρκετούς ακόμη γύρους ασκήσεων ως απάντηση σε επαφές των ΗΠΑ με την Ταϊβάν.
Οι τελευταίες μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις της Κίνας κοντά στο νησί πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Δεκεμβρίου. Νωρίτερα εκείνον τον μήνα, η κυβέρνηση Trump ενέκρινε πακέτο πωλήσεων όπλων ύψους 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Ταϊβάν, το μεγαλύτερο που έχει εγκριθεί ποτέ.
Ποια η θέση της Ταϊβάν;
Η Ταϊβάν είναι μια ακμάζουσα δημοκρατία, η κυβέρνηση της οποίας απορρίπτει κατηγορηματικά τις αξιώσεις κυριαρχίας του Πεκίνου. Η Ταϊβάν υποστηρίζει ότι είναι ήδη ανεξάρτητη χώρα με την ονομασία Δημοκρατία της Κίνας, που παραμένει η επίσημη ονομασία του νησιού, και ότι έχει το δικαίωμα να έχει σχέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο και να επιλέγει τους δικούς της ηγέτες.
Η Ταϊβάν υποστηρίζει ότι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας δεν έχει κυβερνήσει ποτέ το νησί, ούτε για μία ημέρα, και ότι δεν έχει κανένα δικαίωμα να ισχυρίζεται ότι την εκπροσωπεί ή να ασκεί οποιαδήποτε μορφή κυριαρχίας.
Ο Πρόεδρος της Ταϊβάν Lai Ching-te έχει επανειλημμένα προτείνει συνομιλίες με την Κίνα, αλλά οι προτάσεις του έχουν απορριφθεί.
Ούτε η κινεζική ούτε η ταϊβανέζικη κυβέρνηση αναγνωρίζουν επίσημα η μία την άλλη και η Κίνα αρνείται να αναφέρεται στον Lai ως «πρόεδρο», χαρακτηρίζοντάς τον «αποσχιστή».
Ο Lai έχει δηλώσει ότι, δεδομένου ότι η Ταϊβάν είναι ήδη ανεξάρτητη χώρα, δεν υπάρχει ανάγκη να κηρύξει ξεχωριστά την επίσημη ανεξαρτησία της.
Ποια η θέση των ΗΠΑ;
Οι ΗΠΑ διέκοψαν τις επίσημες σχέσεις με την Ταϊπέι υπέρ του Πεκίνου το 1979, αλλά δεσμεύονται από τον Νόμο περί Σχέσεων με την Ταϊβάν (Taiwan Relations Act) να παρέχουν στο νησί τα μέσα για να αμυνθεί.
Οι ΗΠΑ δεν λαμβάνουν επίσημα θέση σχετικά με την κυριαρχία επί της Ταϊβάν, στο πλαίσιο της πολιτικής της Ουάσιγκτον για τη «Μία Κίνα».
Το 2022, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ πρόσθεσε επίσης διατύπωση σχετικά με τις Έξι Διαβεβαιώσεις (σ.σ: Six Assurances), αναφερόμενο σε έξι διαβεβαιώσεις ασφαλείας της εποχής Reagan που είχαν δοθεί στην Ταϊβάν και τις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχαρακτήρισαν το 2020.
Μεταξύ των διαβεβαιώσεων που δόθηκαν το 1982, αλλά δεν είχαν προηγουμένως δημοσιοποιηθεί επισήμως, περιλαμβάνονται δηλώσεις ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ορίσει ημερομηνία για τον τερματισμό των πωλήσεων όπλων στην Ταϊβάν, ούτε έχουν συμφωνήσει σε προηγούμενη διαβούλευση με το Πεκίνο για τέτοιες πωλήσεις ή στην αναθεώρηση του Νόμου περί Σχέσεων με την Ταϊβάν, στον οποίο βασίζεται η πολιτική των ΗΠΑ έναντι του νησιού.
Η Κίνα έχει επανειλημμένα ζητήσει από τις ΗΠΑ να τερματίσουν τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν.
Πώς διατηρούν οι ΗΠΑ σχέσεις με Ταϊβάν;
Οι ΗΠΑ διατηρούν μια μεγάλη de facto πρεσβεία στην Ταϊπέι, που ονομάζεται American Institute in Taiwan, και οι δύο πλευρές έχουν στενές οικονομικές και σχέσεις ασφαλείας.
Οι πρόεδροι της Ταϊβάν επισκέπτονται τις ΗΠΑ μόνο στο πλαίσιο των λεγόμενων «transits», κατά τη διαδρομή προς και από διπλωματικούς συμμάχους στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, αν και αξιοποιούν πάντοτε την ευκαιρία για να συναντηθούν με φιλικά προσκείμενους Αμερικανούς νομοθέτες.
Οι Πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ταϊβάν δεν συνομιλούν απευθείας μεταξύ τους, αν και ο Trump δήλωσε τον Μάιο ότι θα τηλεφωνούσε στον Lai. Αυτό δεν έχει ακόμη συμβεί.
Στα τέλη του 2016, ο εκλεγμένος Πρόεδρος Trump είχε 10λεπτη τηλεφωνική συνομιλία με την τότε Πρόεδρο Tsai Ing-wen. Η Κίνα αντέδρασε σχετικά ήπια, υποβάλλοντας διπλωματική διαμαρτυρία και κατηγορώντας την Ταϊβάν ότι προέβη σε μια «μικροπρεπή ενέργεια».
www.worldenergynews.gr
