Η σύνοδος κορυφής της περασμένης εβδομάδας έδωσε στις Βρυξέλλες μια πρώτη γεύση του πόσο δύσκολο θα είναι να επιτευχθεί συμφωνία για τον προϋπολογισμό από τον προϋπολογισμό των 2 τρισ. ευρώ έως τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, σε μια περίοδο αυξανόμενων πιέσεων από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αβεβαιότητας, καθώς οι επικείμενες εκλογές και οι εσωτερικές αναταράξεις στις μεγαλύτερες οικονομίες της απειλούν να υπονομεύσουν τη δυνατότητά της να λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις.
Η αποτυχία της τελευταίας συνόδου κορυφής να σημειώσει ουσιαστική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για τον νέο προϋπολογισμό αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος. Με τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία αντιμέτωπες με διαφορετικές πολιτικές προκλήσεις, οι Βρυξέλλες καλούνται να διαμορφώσουν κοινή στρατηγική για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την οικονομική ανταγωνιστικότητα, την ώρα που οι διεθνείς πιέσεις εντείνονται.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα καταφέρει να εξασφαλίσει τις αναγκαίες συναινέσεις ή αν ο εκλογικός κύκλος θα οδηγήσει σε παρατεταμένη πολιτική παράλυση.
Σύμφωνα με το Politico η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη δυσκολεύεται να βρει τρόπο να εγκρίνει τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία της, να καλύψει ένα τεράστιο χρηματοδοτικό κενό για την Ουκρανία και να διαχειριστεί τις γεωπολιτικές πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Τώρα, βρίσκεται αντιμέτωπη και με τον κίνδυνο πολιτικής παράλυσης, λόγω των εσωτερικών πολιτικών συγκρούσεων στις χώρες που αντιπροσωπεύουν συνολικά περίπου το 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της.
«Όλοι θεωρούσαν μέχρι τώρα αυτονόητο ότι πρέπει να ολοκληρώσουμε […] μια πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους», δήλωσε ο πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, σε συνέντευξή του στο POLITICO, στο περιθώριο της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την περασμένη εβδομάδα, αναφερόμενος στις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της Ένωσης.
Ωστόσο, οι εκλογές στην Ισπανία σημαίνουν ότι κάτι τέτοιο δεν θα είναι πλέον εφικτό, είπε. Και την επόμενη χρονιά, «θα έχουμε τη Γαλλία, την Ιταλία» και άλλες χώρες που θα προσέλθουν στις κάλπες, πρόσθεσε ο Χριστοδουλίδης, προβλέποντας ακόμη μεγαλύτερες περιπλοκές για την Ένωση.
Η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές δίλημμα: Οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της οδεύουν όλες προς εκλογές ή πολιτικές αναταράξεις, κάτι που ενδέχεται να περιορίσει σοβαρά την ικανότητα της Ένωσης να προωθήσει οποιαδήποτε ουσιαστική απόφαση.
Η Ισπανία θα προσέλθει στις κάλπες τον επόμενο μήνα, με την κεντροδεξιά και την ακροδεξιά να εμφανίζονται ως οι επικρατέστερες δυνάμεις για την ανάληψη της εξουσίας.
Η Γαλλία θα αλλάξει πρόεδρο τον Απρίλιο, με τις δημοσκοπήσεις να ευνοούν την ηγετική φυσιογνωμία της ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν.
Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) ενισχύεται, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την παραμονή του Φρίντριχ Μερτς στην καγκελαρία. Παράλληλα, η ασυνήθιστα μακρόβια κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι οδεύει επίσης προς εκλογές το 2027.
Η τελευταία σύνοδος κορυφής της Ένωσης προσέφερε μια πρώτη γεύση όσων έρχονται. Έπειτα από δύο ημέρες συνομιλιών, οι ηγέτες δεν κατάφεραν να σημειώσουν πρόοδο ως προς τον προϋπολογισμό των 2 τρισ. ευρώ και, αντί γι’ αυτό, ενεπλάκησαν σε μια απροσδόκητα σφοδρή διαμάχη για την ενεργειακή πολιτική.
Στα συμπεράσματα της συνόδου απουσίαζε χαρακτηριστικά οποιαδήποτε αναφορά στην επίτευξη συμφωνίας για τον προϋπολογισμό πριν από το τέλος του έτους. Τα κράτη-μέλη αντιστάθηκαν στην προσπάθεια του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να τεθεί ως προθεσμία το τέλος του 2026, παρότι έχουν προγραμματιστεί σύνοδοι για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.
Εάν οι συναντήσεις αυτές δεν καταλήξουν σε συμφωνία, οι ήδη τεταμένες διαπραγματεύσεις θα παραταθούν έως το 2027. Τότε, οι εκλογικές αναμετρήσεις αναμένεται να επηρεάζουν ακόμη περισσότερο τις συνομιλίες, ενώ οι κυβερνήσεις ενδέχεται να είναι ολοένα και λιγότερο πρόθυμες να προχωρήσουν στους συμβιβασμούς που απαιτούνται για την επίτευξη συμφωνίας.
Τριπλή επίθεση
Η πολιτική παράλυση που φοβούνται οι Βρυξέλλες, καθώς επιταχύνεται ο εκλογικός κύκλος στην Ευρώπη, αρχίζει ήδη να γίνεται πραγματικότητα. Η σύνοδος της περασμένης εβδομάδας ανέδειξε πόσο δύσκολο είναι πλέον να επιτευχθούν οι συμβιβασμοί που χρειάζεται η Ένωση.
Αντί να συνάψουν σημαντικές συμφωνίες —με μοναδική εξαίρεση μια γαλλογερμανική συμφωνία για την αυτοκινητοβιομηχανία— οι ηγέτες επέλεξαν να εμμείνουν στις παγιωμένες θέσεις τους και να επιδιώξουν τακτικά πλεονεκτήματα έναντι των αντίπαλων πολιτικών στρατοπέδων.
Η απαισιοδοξία ήταν διάχυτη, σύμφωνα με έξι διπλωμάτες και αξιωματούχους με τους οποίους συνομίλησε το POLITICO. Αρκετοί προειδοποίησαν ότι η ΕΕ θα αντιμετωπίσει ισχυρές αντιξοότητες τους επόμενους μήνες. Όλοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, προκειμένου να εκφραστούν ελεύθερα.
«Του χρόνου θα είναι χειρότερα», δήλωσε ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ.
«Είναι αλήθεια, λόγω αυτού του εκλογικού ημερολογίου […] την επόμενη χρονιά θα είναι πολύ πιο δύσκολα τα πράγματα στα κράτη-μέλη και στο εσωτερικό του [Ευρωπαϊκού] Κοινοβουλίου», δήλωσε η Κάρλα Ταβάρες, ανώτερη ευρωβουλευτής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και μία από τις δύο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό.
Αυξανόμενες πιέσεις
Από την υπονόμευση της διατλαντικής συμμαχίας από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έως τη διαρκώς διευρυνόμενη εμπορική ανισορροπία με την Κίνα, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις σε πολλά μέτωπα.
«Επιδιώκουν να μας διχάσουν. Θέλουν τη διαίρεσή μας», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Βέλγος πρωθυπουργός, Μπαρτ ντε Βέβερ, σε ενημέρωση αργά το βράδυ κατά τη διάρκεια της συνόδου. Δεν κατονόμασε συγκεκριμένες χώρες, αλλά αναφέρθηκε σε κράτη ανατολικά και δυτικά των Βρυξελλών. «Και, φυσικά, υπάρχουν σημεία στα οποία μπορούν να μας πλήξουν».
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, ο οποίος είναι πλέον επισκέπτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, ήταν πιο ξεκάθαρος.
«Τώρα δεχόμαστε επίθεση από τρεις πλευρές: από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα», δήλωσε.
Η Ουάσιγκτον αμφισβητεί τις παλιές συμμαχίες που στηρίζουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια εδώ και γενιές. Η Μόσχα διεξάγει έναν υβριδικό πόλεμο σε ολόκληρη την Ευρώπη, από κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές έως μια απόπειρα επίθεσης με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στο αεροδρόμιο της Λειψίας, την οποία το Βερολίνο απέδωσε στο Κρεμλίνο. Το Πεκίνο ενισχύει τον έλεγχό του στις κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και κατακλύζει τις ευρωπαϊκές αγορές με φθηνές εξαγωγές.
Το ζήτημα της Ουκρανίας
Υπάρχει, επίσης, το ζήτημα της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), η χώρα αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό έλλειμμα ύψους 30 έως 35 δισ. δολαρίων για το επόμενο έτος, ενώ η Ρωσία σφυροκοπά τις ενεργειακές υποδομές της ενόψει ενός σκληρού χειμώνα. Και όλα αυτά, παρά τα 90 δισ. ευρώ που έχει ήδη συμφωνήσει να διαθέσει η ΕΕ από πέρυσι.
Ο Λαντσμπέργκις δήλωσε ότι οι επόμενοι μήνες διαγράφονται «εξαιρετικά δυσοίωνοι» για το Κίεβο.
«Όλο το βάρος πέφτει στους ώμους της Ευρώπης», είπε.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εξέφρασε επίσης έντονη ανησυχία κατά τη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, λέγοντας στους δημοσιογράφους ότι, αν η Ουκρανία καταρρεύσει, 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα καταφύγουν στην ΕΕ. «Η Ρωσία μάς σκοτώνει», δήλωσε. «Δεν θέλουν να σταματήσουν».
Μία πιθανή λύση στα χρηματοδοτικά προβλήματα της Ουκρανίας θα μπορούσε να είναι η αξιοποίηση των 200 δισ. ευρώ σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία έχουν δεσμευτεί επ’ αόριστον στο χρηματοπιστωτικό αποθετήριο Euroclear, με έδρα τις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η ΕΕ πλησιάζει σε κοινή θέση ούτε ως προς αυτό το ζήτημα. Το Βέλγιο, το οποίο είχε ασκήσει βέτο σε προηγούμενες προσπάθειες αξιοποίησης των περιουσιακών στοιχείων για τη στήριξη της Ουκρανίας, εξακολουθεί να αρνείται να αλλάξει στάση.
«Δεν έχει αλλάξει τίποτα», δήλωσε ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, αποχωρώντας νωρίτερα από τη σύνοδο της περασμένης εβδομάδας.
Άλλες πιθανές λύσεις, όπως η έκδοση περισσότερου κοινού χρέους, θα απαιτήσουν δύσκολους συμβιβασμούς — τη στιγμή ακριβώς που οι Βρυξέλλες διαθέτουν ακόμη λιγότερα περιθώρια ελιγμών.
Ποιον θα καλέσεις για βοήθεια;
Τα προβλήματα της ΕΕ δεν περιορίζονται στον προϋπολογισμό ή σε επιμέρους τομείς πολιτικής. Καθώς το πολιτικό μέλλον αρκετών από τους ισχυρότερους ηγέτες της Ευρώπης τίθεται υπό αμφισβήτηση, οι Βρυξέλλες κινδυνεύουν να χάσουν τις σταθερές συμμαχίες και τις έμπειρες πολιτικές προσωπικότητες που χρειάζονται για να διαμεσολαβούν και να εξασφαλίζουν συμβιβασμούς.
«Σήμερα έχουμε μια Ευρώπη χωρίς έναν προφανή ηγέτη», υποστήριξε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ. «Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είναι ισχυρή. Αλλά δεν έχουμε μια Μέρκελ ή έναν Μιτεράν».
Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, δεν μπορεί, βάσει του Συντάγματος, να υπηρετήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία και θα πρέπει να εγκαταλείψει το Μέγαρο των Ηλυσίων και να βρει νέα κατοικία στο Παρίσι τον Απρίλιο.
Κατά τη διάρκεια μιας κεκλεισμένων των θυρών συζήτησης στη σύνοδο της περασμένης εβδομάδας, ο Μακρόν παραδέχθηκε ότι δεν θα διαθέτει την απαραίτητη πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία σχετικά με τον προϋπολογισμό κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του, σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, οδεύει προς την ήττα έπειτα από οκτώ χρόνια στην εξουσία, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Οι Ισπανοί θα ψηφίσουν στις 29 Νοεμβρίου, γεγονός που σημαίνει ότι ο Σάντσεθ θα βρίσκεται σε πλήρη προεκλογική εκστρατεία κατά τη διάρκεια των συναντήσεων των ηγετών της ΕΕ στις 13 και 26 Νοεμβρίου.
Ο Αντόνιο Κόστα, ο οποίος έχει τονίσει την ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία για τον προϋπολογισμό της ΕΕ έως το τέλος του 2026, ώστε αυτός να είναι έτοιμος να τεθεί σε εφαρμογή το 2028, απέρριψε τους φόβους ότι το νέο κύμα εκλογών στην Ευρώπη θα μπορούσε να εμποδίσει τη διαδικασία.
«Ζούμε σε 27 δημοκρατίες», δήλωσε την Παρασκευή. «Σχεδόν κάθε μήνα έχουμε εκλογές. Αν το πρόβλημα είναι οι εκλογές, τότε δεν θα μπορούσαμε ποτέ να εγκρίνουμε έναν νέο προϋπολογισμό».
Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των εκλογών, δεν αναμένεται να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση στη Μαδρίτη πριν από τον Ιανουάριο, κάτι που θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσο καιρό θα παραμείνει ακόμη στην εξουσία ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς. Αν και οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές δεν έχουν προγραμματιστεί πριν από το 2029, η αυξανόμενη δύναμη της AfD και η κατακόρυφη πτώση της δημοτικότητάς του περιπλέκουν το ερώτημα σε ποιον βαθμό ο Μερτς θα είναι διατεθειμένος να συμβιβαστεί.
Και η Ιταλία οδεύει προς εκλογές τον Οκτώβριο του 2027. Ένας ακόμη διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι δεν αναμένει πως η Μελόνι θα περιμένει μέχρι τότε, εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να προκηρύξει εκλογές πολύ νωρίτερα.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ εκτίμησε ότι ο Ιανουάριος θα μπορούσε να αποτελέσει το κατάλληλο χρονικό παράθυρο για να οριστικοποιηθεί ο προϋπολογισμός. Ίσως να είναι η τελευταία ευκαιρία για συμφωνία πριν από τις πολιτικές αναταράξεις στην Ευρώπη, οι οποίες θα κάνουν τους συμβιβασμούς ακόμη δυσκολότερους.
Μέχρι στιγμής, οι ηγέτες της ΕΕ κινούνται απλώς «πολύ αργά», δήλωσε ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, ένας από τους δύο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.
www.worldenergynews.gr
Η αποτυχία της τελευταίας συνόδου κορυφής να σημειώσει ουσιαστική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για τον νέο προϋπολογισμό αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος. Με τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία αντιμέτωπες με διαφορετικές πολιτικές προκλήσεις, οι Βρυξέλλες καλούνται να διαμορφώσουν κοινή στρατηγική για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την οικονομική ανταγωνιστικότητα, την ώρα που οι διεθνείς πιέσεις εντείνονται.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα καταφέρει να εξασφαλίσει τις αναγκαίες συναινέσεις ή αν ο εκλογικός κύκλος θα οδηγήσει σε παρατεταμένη πολιτική παράλυση.
Σύμφωνα με το Politico η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη δυσκολεύεται να βρει τρόπο να εγκρίνει τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία της, να καλύψει ένα τεράστιο χρηματοδοτικό κενό για την Ουκρανία και να διαχειριστεί τις γεωπολιτικές πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Τώρα, βρίσκεται αντιμέτωπη και με τον κίνδυνο πολιτικής παράλυσης, λόγω των εσωτερικών πολιτικών συγκρούσεων στις χώρες που αντιπροσωπεύουν συνολικά περίπου το 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της.
«Όλοι θεωρούσαν μέχρι τώρα αυτονόητο ότι πρέπει να ολοκληρώσουμε […] μια πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους», δήλωσε ο πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, σε συνέντευξή του στο POLITICO, στο περιθώριο της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την περασμένη εβδομάδα, αναφερόμενος στις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της Ένωσης.
Ωστόσο, οι εκλογές στην Ισπανία σημαίνουν ότι κάτι τέτοιο δεν θα είναι πλέον εφικτό, είπε. Και την επόμενη χρονιά, «θα έχουμε τη Γαλλία, την Ιταλία» και άλλες χώρες που θα προσέλθουν στις κάλπες, πρόσθεσε ο Χριστοδουλίδης, προβλέποντας ακόμη μεγαλύτερες περιπλοκές για την Ένωση.
Η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές δίλημμα: Οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της οδεύουν όλες προς εκλογές ή πολιτικές αναταράξεις, κάτι που ενδέχεται να περιορίσει σοβαρά την ικανότητα της Ένωσης να προωθήσει οποιαδήποτε ουσιαστική απόφαση.
Η Ισπανία θα προσέλθει στις κάλπες τον επόμενο μήνα, με την κεντροδεξιά και την ακροδεξιά να εμφανίζονται ως οι επικρατέστερες δυνάμεις για την ανάληψη της εξουσίας.
Η Γαλλία θα αλλάξει πρόεδρο τον Απρίλιο, με τις δημοσκοπήσεις να ευνοούν την ηγετική φυσιογνωμία της ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν.
Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) ενισχύεται, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την παραμονή του Φρίντριχ Μερτς στην καγκελαρία. Παράλληλα, η ασυνήθιστα μακρόβια κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι οδεύει επίσης προς εκλογές το 2027.
Η τελευταία σύνοδος κορυφής της Ένωσης προσέφερε μια πρώτη γεύση όσων έρχονται. Έπειτα από δύο ημέρες συνομιλιών, οι ηγέτες δεν κατάφεραν να σημειώσουν πρόοδο ως προς τον προϋπολογισμό των 2 τρισ. ευρώ και, αντί γι’ αυτό, ενεπλάκησαν σε μια απροσδόκητα σφοδρή διαμάχη για την ενεργειακή πολιτική.
Στα συμπεράσματα της συνόδου απουσίαζε χαρακτηριστικά οποιαδήποτε αναφορά στην επίτευξη συμφωνίας για τον προϋπολογισμό πριν από το τέλος του έτους. Τα κράτη-μέλη αντιστάθηκαν στην προσπάθεια του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να τεθεί ως προθεσμία το τέλος του 2026, παρότι έχουν προγραμματιστεί σύνοδοι για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.
Εάν οι συναντήσεις αυτές δεν καταλήξουν σε συμφωνία, οι ήδη τεταμένες διαπραγματεύσεις θα παραταθούν έως το 2027. Τότε, οι εκλογικές αναμετρήσεις αναμένεται να επηρεάζουν ακόμη περισσότερο τις συνομιλίες, ενώ οι κυβερνήσεις ενδέχεται να είναι ολοένα και λιγότερο πρόθυμες να προχωρήσουν στους συμβιβασμούς που απαιτούνται για την επίτευξη συμφωνίας.
Τριπλή επίθεση
Η πολιτική παράλυση που φοβούνται οι Βρυξέλλες, καθώς επιταχύνεται ο εκλογικός κύκλος στην Ευρώπη, αρχίζει ήδη να γίνεται πραγματικότητα. Η σύνοδος της περασμένης εβδομάδας ανέδειξε πόσο δύσκολο είναι πλέον να επιτευχθούν οι συμβιβασμοί που χρειάζεται η Ένωση.
Αντί να συνάψουν σημαντικές συμφωνίες —με μοναδική εξαίρεση μια γαλλογερμανική συμφωνία για την αυτοκινητοβιομηχανία— οι ηγέτες επέλεξαν να εμμείνουν στις παγιωμένες θέσεις τους και να επιδιώξουν τακτικά πλεονεκτήματα έναντι των αντίπαλων πολιτικών στρατοπέδων.
Η απαισιοδοξία ήταν διάχυτη, σύμφωνα με έξι διπλωμάτες και αξιωματούχους με τους οποίους συνομίλησε το POLITICO. Αρκετοί προειδοποίησαν ότι η ΕΕ θα αντιμετωπίσει ισχυρές αντιξοότητες τους επόμενους μήνες. Όλοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, προκειμένου να εκφραστούν ελεύθερα.
«Του χρόνου θα είναι χειρότερα», δήλωσε ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ.
«Είναι αλήθεια, λόγω αυτού του εκλογικού ημερολογίου […] την επόμενη χρονιά θα είναι πολύ πιο δύσκολα τα πράγματα στα κράτη-μέλη και στο εσωτερικό του [Ευρωπαϊκού] Κοινοβουλίου», δήλωσε η Κάρλα Ταβάρες, ανώτερη ευρωβουλευτής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και μία από τις δύο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό.
Αυξανόμενες πιέσεις
Από την υπονόμευση της διατλαντικής συμμαχίας από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έως τη διαρκώς διευρυνόμενη εμπορική ανισορροπία με την Κίνα, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις σε πολλά μέτωπα.
«Επιδιώκουν να μας διχάσουν. Θέλουν τη διαίρεσή μας», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Βέλγος πρωθυπουργός, Μπαρτ ντε Βέβερ, σε ενημέρωση αργά το βράδυ κατά τη διάρκεια της συνόδου. Δεν κατονόμασε συγκεκριμένες χώρες, αλλά αναφέρθηκε σε κράτη ανατολικά και δυτικά των Βρυξελλών. «Και, φυσικά, υπάρχουν σημεία στα οποία μπορούν να μας πλήξουν».
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, ο οποίος είναι πλέον επισκέπτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, ήταν πιο ξεκάθαρος.
«Τώρα δεχόμαστε επίθεση από τρεις πλευρές: από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα», δήλωσε.
Η Ουάσιγκτον αμφισβητεί τις παλιές συμμαχίες που στηρίζουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια εδώ και γενιές. Η Μόσχα διεξάγει έναν υβριδικό πόλεμο σε ολόκληρη την Ευρώπη, από κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές έως μια απόπειρα επίθεσης με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στο αεροδρόμιο της Λειψίας, την οποία το Βερολίνο απέδωσε στο Κρεμλίνο. Το Πεκίνο ενισχύει τον έλεγχό του στις κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και κατακλύζει τις ευρωπαϊκές αγορές με φθηνές εξαγωγές.
Το ζήτημα της Ουκρανίας
Υπάρχει, επίσης, το ζήτημα της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), η χώρα αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό έλλειμμα ύψους 30 έως 35 δισ. δολαρίων για το επόμενο έτος, ενώ η Ρωσία σφυροκοπά τις ενεργειακές υποδομές της ενόψει ενός σκληρού χειμώνα. Και όλα αυτά, παρά τα 90 δισ. ευρώ που έχει ήδη συμφωνήσει να διαθέσει η ΕΕ από πέρυσι.
Ο Λαντσμπέργκις δήλωσε ότι οι επόμενοι μήνες διαγράφονται «εξαιρετικά δυσοίωνοι» για το Κίεβο.
«Όλο το βάρος πέφτει στους ώμους της Ευρώπης», είπε.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εξέφρασε επίσης έντονη ανησυχία κατά τη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, λέγοντας στους δημοσιογράφους ότι, αν η Ουκρανία καταρρεύσει, 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα καταφύγουν στην ΕΕ. «Η Ρωσία μάς σκοτώνει», δήλωσε. «Δεν θέλουν να σταματήσουν».
Μία πιθανή λύση στα χρηματοδοτικά προβλήματα της Ουκρανίας θα μπορούσε να είναι η αξιοποίηση των 200 δισ. ευρώ σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία έχουν δεσμευτεί επ’ αόριστον στο χρηματοπιστωτικό αποθετήριο Euroclear, με έδρα τις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η ΕΕ πλησιάζει σε κοινή θέση ούτε ως προς αυτό το ζήτημα. Το Βέλγιο, το οποίο είχε ασκήσει βέτο σε προηγούμενες προσπάθειες αξιοποίησης των περιουσιακών στοιχείων για τη στήριξη της Ουκρανίας, εξακολουθεί να αρνείται να αλλάξει στάση.
«Δεν έχει αλλάξει τίποτα», δήλωσε ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, αποχωρώντας νωρίτερα από τη σύνοδο της περασμένης εβδομάδας.
Άλλες πιθανές λύσεις, όπως η έκδοση περισσότερου κοινού χρέους, θα απαιτήσουν δύσκολους συμβιβασμούς — τη στιγμή ακριβώς που οι Βρυξέλλες διαθέτουν ακόμη λιγότερα περιθώρια ελιγμών.
Ποιον θα καλέσεις για βοήθεια;
Τα προβλήματα της ΕΕ δεν περιορίζονται στον προϋπολογισμό ή σε επιμέρους τομείς πολιτικής. Καθώς το πολιτικό μέλλον αρκετών από τους ισχυρότερους ηγέτες της Ευρώπης τίθεται υπό αμφισβήτηση, οι Βρυξέλλες κινδυνεύουν να χάσουν τις σταθερές συμμαχίες και τις έμπειρες πολιτικές προσωπικότητες που χρειάζονται για να διαμεσολαβούν και να εξασφαλίζουν συμβιβασμούς.
«Σήμερα έχουμε μια Ευρώπη χωρίς έναν προφανή ηγέτη», υποστήριξε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ. «Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είναι ισχυρή. Αλλά δεν έχουμε μια Μέρκελ ή έναν Μιτεράν».
Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, δεν μπορεί, βάσει του Συντάγματος, να υπηρετήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία και θα πρέπει να εγκαταλείψει το Μέγαρο των Ηλυσίων και να βρει νέα κατοικία στο Παρίσι τον Απρίλιο.
Κατά τη διάρκεια μιας κεκλεισμένων των θυρών συζήτησης στη σύνοδο της περασμένης εβδομάδας, ο Μακρόν παραδέχθηκε ότι δεν θα διαθέτει την απαραίτητη πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία σχετικά με τον προϋπολογισμό κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του, σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, οδεύει προς την ήττα έπειτα από οκτώ χρόνια στην εξουσία, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Οι Ισπανοί θα ψηφίσουν στις 29 Νοεμβρίου, γεγονός που σημαίνει ότι ο Σάντσεθ θα βρίσκεται σε πλήρη προεκλογική εκστρατεία κατά τη διάρκεια των συναντήσεων των ηγετών της ΕΕ στις 13 και 26 Νοεμβρίου.
Ο Αντόνιο Κόστα, ο οποίος έχει τονίσει την ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία για τον προϋπολογισμό της ΕΕ έως το τέλος του 2026, ώστε αυτός να είναι έτοιμος να τεθεί σε εφαρμογή το 2028, απέρριψε τους φόβους ότι το νέο κύμα εκλογών στην Ευρώπη θα μπορούσε να εμποδίσει τη διαδικασία.
«Ζούμε σε 27 δημοκρατίες», δήλωσε την Παρασκευή. «Σχεδόν κάθε μήνα έχουμε εκλογές. Αν το πρόβλημα είναι οι εκλογές, τότε δεν θα μπορούσαμε ποτέ να εγκρίνουμε έναν νέο προϋπολογισμό».
Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των εκλογών, δεν αναμένεται να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση στη Μαδρίτη πριν από τον Ιανουάριο, κάτι που θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσο καιρό θα παραμείνει ακόμη στην εξουσία ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς. Αν και οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές δεν έχουν προγραμματιστεί πριν από το 2029, η αυξανόμενη δύναμη της AfD και η κατακόρυφη πτώση της δημοτικότητάς του περιπλέκουν το ερώτημα σε ποιον βαθμό ο Μερτς θα είναι διατεθειμένος να συμβιβαστεί.
Και η Ιταλία οδεύει προς εκλογές τον Οκτώβριο του 2027. Ένας ακόμη διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι δεν αναμένει πως η Μελόνι θα περιμένει μέχρι τότε, εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να προκηρύξει εκλογές πολύ νωρίτερα.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ εκτίμησε ότι ο Ιανουάριος θα μπορούσε να αποτελέσει το κατάλληλο χρονικό παράθυρο για να οριστικοποιηθεί ο προϋπολογισμός. Ίσως να είναι η τελευταία ευκαιρία για συμφωνία πριν από τις πολιτικές αναταράξεις στην Ευρώπη, οι οποίες θα κάνουν τους συμβιβασμούς ακόμη δυσκολότερους.
Μέχρι στιγμής, οι ηγέτες της ΕΕ κινούνται απλώς «πολύ αργά», δήλωσε ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, ένας από τους δύο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.
www.worldenergynews.gr
