Το λιμάνι Τσαμπαχάρ, που βρίσκεται στο ΝΑ Ιράν στις ακτές του Κόλπου του Ομάν, περιλαμβάνει δύο τερματικούς σταθμούς και αποτελεί για την Ινδία στρατηγική πύλη προς το Αφγανιστάν και την Κεντρική Ασία, παρακάμπτοντας το εμπόδιο του Πακιστάν, με το οποίο οι σχέσεις παραμένουν τεταμένες
Οι σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Ινδίας βρίσκονται ξανά σε κρίσιμο σταυροδρόμι, αυτή τη φορά λόγω της επένδυσης του Νέου Δελχί εδώ και μία δεκαετία στο λιμάνι Τσαμπαχάρ (Chabahar) στο Ιράν.
Το πιο φιλόδοξο εγχείρημα διασυνδεσιμότητας της Ινδίας στην ευρύτερη γειτονιά της κινδυνεύει πλέον να οδηγηθεί σε αδιέξοδο, καθώς η εξαίρεση από τις αμερικανικές κυρώσεις που επέτρεπε τη συνέχιση της επένδυσης έληξε την Κυριακή, χωρίς ενδείξεις ανανέωσής της από την Ουάσινγκτον.
Οι ΗΠΑ εντείνουν την πολιτική «μέγιστης πίεσης» προς το Ιράν, επιδιώκοντας να περιορίσουν τα έσοδά του μέσω κυρώσεων, ενώ έχουν προχωρήσει και σε ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, με την Τεχεράνη να διατηρεί τον έλεγχο του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Το λιμάνι Τσαμπαχάρ, που βρίσκεται στο ΝΑ Ιράν στις ακτές του Κόλπου του Ομάν, περιλαμβάνει δύο τερματικούς σταθμούς και αποτελεί για την Ινδία στρατηγική πύλη προς το Αφγανιστάν και την Κεντρική Ασία, παρακάμπτοντας το εμπόδιο του Πακιστάν, με το οποίο οι σχέσεις παραμένουν τεταμένες.
Η Ινδία έχει επενδύσει τουλάχιστον 120 εκατ. δολάρια στο έργο, ενώ συνολικά το λιμάνι θεωρείται βασικός πυλώνας των γεωοικονομικών της φιλοδοξιών, καθώς προσφέρει θαλάσσια πρόσβαση σε περιοχές που διαφορετικά είναι δύσκολα προσβάσιμες.
Παράλληλα, το Τσαμπαχάρ συνδέεται με τον Διεθνή Διάδρομο Μεταφορών Βορρά–Νότου (INSTC), ένα δίκτυο 7.200 χιλιομέτρων που ενώνει την Ρωσία με την Ινδία μέσω του Ιράν, ενισχύοντας τον ρόλο του ως στρατηγικού κόμβου εμπορίου και ενέργειας.
Η σημασία του λιμανιού ενισχύεται και από τη γεωπολιτική αντιπαράθεση με το κινεζικής επιρροής λιμάνι Gwadar στο Πακιστάν, το οποίο η Ινδία θεωρεί πιθανό αντίπαλο στρατηγικό σημείο στον Κόλπο του Ομάν.
Το ιστορικό
Οι πρώτες συμφωνίες για την ανάπτυξη του Τσαμπαχάρ έγιναν το 2003, όμως οι κυρώσεις των ΗΠΑ προς το Ιράν πάγωσαν την πρόοδο για χρόνια, μέχρι τη χαλάρωση που έφερε η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα το 2015.
Το 2016, η Ινδία ανακοίνωσε επενδυτικό σχέδιο 500 εκατ. δολαρίων για την ανάπτυξη του λιμανιού, ωστόσο η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία το 2018 επανέφερε τις κυρώσεις, αν και η Ουάσινγκτον είχε αρχικά εξαιρέσει το Τσαμπαχάρ από αυτές.
Το 2025, η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την άρση όλων των εξαιρέσεων, αν και η Ινδία εξασφάλισε παράταση μέχρι τον Απρίλιο του 2026, μετά από διαπραγματεύσεις και δεσμεύσεις για σταδιακή απεμπλοκή.
Ωστόσο, η λήξη της εξαίρεσης δημιουργεί πλέον αβεβαιότητα για το μέλλον του έργου, με το ινδικό υπουργείο Εξωτερικών να δηλώνει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες με το Ιράν και τις ΗΠΑ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ινδία βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς δεν διαθέτει εύκολες εναλλακτικές και ενδέχεται να περιμένει την αποκλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή πριν λάβει οριστικές αποφάσεις.
Ορισμένοι ειδικοί θεωρούν ότι το Τσαμπαχάρ έχει μετατραπεί σε «χαμένο στοίχημα» λόγω των συνεχών κυρώσεων και των γεωπολιτικών εμποδίων, αν και άλλοι εκτιμούν ότι η Ινδία μπορεί να επιχειρήσει επιστροφή στο μέλλον, εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες.
Σε κάθε περίπτωση, το αν η Ινδία θα επιμείνει ή θα αποχωρήσει από το έργο θα εξαρτηθεί από το αν προτεραιότητα θα δοθεί στη γεωστρατηγική αυτονομία ή στη διατήρηση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
