Περισσότεροι από 176.000 τόνοι καυσίμων, κυρίως ντίζελ, φαίνεται να μεταφέρθηκαν από νοτιοκορεατικούς λιμένες προς τη ρωσική Άπω Ανατολή κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, με μέρος των φορτίων να διακινείται μέσω δεξαμενόπλοιων που έχουν βρεθεί στο στόχαστρο δυτικών κυρώσεων. Η εξέλιξη αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Νότια Κορέα στην προσπάθειά της να συνδυάσει τη στήριξη προς την Ουκρανία με τη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας και εμπορικών σχέσεων με τη Ρωσία.
Έρευνα του Guardian, βασισμένη σε αρχεία λιμένων και δεδομένα παρακολούθησης πλοίων, εντόπισε επτά δεξαμενόπλοια τα οποία πραγματοποίησαν συνολικά 14 ταξίδια προς τη ρωσική Άπω Ανατολή, αφού προηγουμένως είχαν φορτώσει καύσιμα σε λιμένες της Νότιας Κορέας. Τρία από τα πλοία υπόκεινται σε κυρώσεις που έχουν επιβληθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε μία από τις περιπτώσεις, μάλιστα, φορτίο περίπου 26.000 τόνων μεταφέρθηκε από ένα δεξαμενόπλοιο σε άλλο, σε αγκυροβόλιο στα ανοικτά του νοτιοκορεατικού λιμανιού Γεοσού. Η πρακτική της μεταφόρτωσης από πλοίο σε πλοίο μπορεί να δυσκολέψει τον εντοπισμό της πραγματικής προέλευσης ενός φορτίου και να περιορίσει την ανάγκη προσέγγισης σε λιμενικές εγκαταστάσεις.
«Είναι σοκαριστικό το γεγονός ότι δεξαμενόπλοια στα οποία έχουν επιβληθεί κυρώσεις από την ΕΕ φόρτωσαν καύσιμα σε νοτιοκορεατικούς λιμένες και τα μετέφεραν στη Ρωσία», δήλωσε ο Isaac Levi, αναλυτής του Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA). Σύμφωνα με τον ίδιο, η εξέλιξη «υπονομεύει το καθεστώς κυρώσεων και τη στήριξη της Νότιας Κορέας προς την Ουκρανία».
Η Νότια Κορέα έχει στηρίξει την Ουκρανία με ανθρωπιστική βοήθεια και μη φονικό στρατιωτικό εξοπλισμό, μεταξύ άλλων κράνη, αλεξίσφαιρα γιλέκα και οχήματα αποναρκοθέτησης. Το 2023 είχε δεσμευτεί για οικονομική στήριξη ύψους 2,3 δισ. δολαρίων, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας αφορά δάνεια.
Παράλληλα, η Σεούλ έχει διατηρήσει μια πιο προσεκτική στάση απέναντι στη Μόσχα. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου έχει αποκλείσει την αποστολή απευθείας φονικών όπλων στην Ουκρανία, ακολουθώντας την πάγια πολιτική της να μην προμηθεύει οπλικά συστήματα σε χώρες που βρίσκονται σε πολεμική σύγκρουση. Από την πλευρά της, η Ρωσία έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποκατάστασης των σχέσεων με τη Νότια Κορέα, συμπεριλαμβανομένου του εμπορικού σκέλους.
Το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα φορτία συνδέονται με πλοία που έχουν υποστεί κυρώσεις από ορισμένους δυτικούς συμμάχους της Σεούλ δεν σημαίνει, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ότι παραβιάστηκε η νοτιοκορεατική νομοθεσία. Τα μέτρα που έχει υιοθετήσει η Νότια Κορέα κατά της Ρωσίας επικεντρώνονται κυρίως σε ελέγχους εξαγωγών για προϊόντα όπως βιομηχανικός εξοπλισμός, ηλεκτρονικά και οχήματα.
Ωστόσο, η διακίνηση των καυσίμων δημιουργεί πολιτικό και διπλωματικό ζήτημα, καθώς μπορεί να ενισχύσει την εικόνα της Νότιας Κορέας ως πιθανού «αδύναμου κρίκου» στην προσπάθεια των δυτικών χωρών να περιορίσουν τα έσοδα και την οικονομική δραστηριότητα της Ρωσίας. Οι σχέσεις Σεούλ και Κιέβου έχουν ήδη δεχθεί πιέσεις μετά τη μεταφορά δύο Βορειοκορεατών αιχμαλώτων πολέμου στη Νότια Κορέα, για την οποία η νοτιοκορεατική πλευρά υποστηρίζει ότι είχε συμφωνηθεί να παραμείνει μυστική.
Τα δεξαμενόπλοια και οι διαδρομές προς το Βλαδιβοστόκ
Κεντρική θέση στις μεταφορές είχε το δεξαμενόπλοιο Layla, το οποίο βρίσκεται υπό κυρώσεις. Το πλοίο πραγματοποίησε δύο δρομολόγια από το Ουλσάν προς το Βλαδιβοστόκ, αναχωρώντας στις 19 Ιουλίου και στις 10 Αυγούστου, μεταφέροντας συνολικά περίπου 57.000 τόνους ντίζελ. Στο πρώτο ταξίδι είχε δηλώσει στις νοτιοκορεατικές αρχές ως προορισμό το Βλαδιβοστόκ, ενώ στο δεύτερο ανέφερε τη Νιιγκάτα της Ιαπωνίας.
Το ρωσικής σημαίας Astoria, το οποίο υπόκειται επίσης σε κυρώσεις της Αυστραλίας, φόρτωσε περίπου 11.000 τόνους καυσίμων στο Ουλσάν την 1η Αυγούστου. Ως προορισμός δηλώθηκε η Ιαπωνία, όμως το πλοίο κατευθύνθηκε τελικά προς το Βλαδιβοστόκ.
Το τρίτο πλοίο υπό κυρώσεις, το Chongchon, δεν εισήλθε σε νοτιοκορεατικό λιμένα. Στις αρχές Αυγούστου παρέλαβε περίπου 26.000 τόνους καυσίμων από το μη κυρωμένο δεξαμενόπλοιο Celeste I, το οποίο βρισκόταν αγκυροβολημένο στα ανοικτά του Γεοσού. Το Chongchon είχε δηλώσει ως προορισμό τη Σιγκαπούρη πριν συνεχίσει τελικά προς το Βλαδιβοστόκ.
Οι ιδιοκτήτες και οι διαχειριστές των τεσσάρων δεξαμενόπλοιων δεν απάντησαν στα αιτήματα για σχολιασμό.
Η ενεργειακή πίεση στη Ρωσία
Η αύξηση των εισαγωγών πετρελαϊκών προϊόντων συνδέεται με τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει η ρωσική διυλιστική βιομηχανία. Οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει επανειλημμένες διαταραχές στη λειτουργία των διυλιστηρίων, με την παραγωγή να υποχωρεί τον Ιούνιο στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων περισσότερων από δύο δεκαετιών. Παράλληλα, η παραγωγή ντίζελ έχει μειωθεί σχεδόν κατά 30% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Η ουκρανική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών, HUR, υποστηρίζει ότι η Ρωσία έχει πλέον αναγκαστεί να αναζητήσει εισαγόμενα πετρελαϊκά προϊόντα προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες της πολεμικής της οικονομίας.
Τα στοιχεία της Kpler δείχνουν ότι μεταξύ των αγοραστών των φορτίων περιλαμβανόταν η Rosneft, η κρατικά ελεγχόμενη ρωσική πετρελαϊκή εταιρεία που υπόκειται σε κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, την ΕΕ και την Αυστραλία. Στους αγοραστές περιλαμβανόταν επίσης η NNK, ρωσικός πετρελαϊκός όμιλος, ενώ ο ιδιοκτήτης του, Eduard Khudainatov, και η NNK-Oil υπόκεινται σε βρετανικές κυρώσεις.
Τον Αύγουστο, οι θαλάσσιες εισαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων της Ρωσίας ανήλθαν σε 368.000 τόνους, ποσότητα υπερτριπλάσια του Ιουλίου και τη μεγαλύτερη μηνιαία επίδοση από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής στην Ουκρανία, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler που ανέλυσε το CREA. Η Νότια Κορέα αντιστοιχούσε σε περίπου 112.000 τόνους, δηλαδή στο 31% του συνόλου, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση μετά την Ινδία.
Οι φορτώσεις από νοτιοκορεατικούς λιμένες παρουσίασαν απότομη αύξηση από τον Ιούλιο, την ίδια περίοδο κατά την οποία ο πρόεδρος της χώρας, Λι Τζαε Μγιουνγκ, ανακοίνωσε στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία δέσμευση ύψους 100 εκατ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Την ίδια ώρα, οι οικονομικοί δεσμοί με τη Ρωσία δεν έχουν εξαφανιστεί. Έρευνα εμπορικής ένωσης του 2025 έδειξε ότι σχεδόν οκτώ στις δέκα νοτιοκορεατικές επιχειρήσεις που είχαν σταματήσει τις εξαγωγές προς τη Ρωσία μετά την έναρξη του πολέμου εμφανίζονταν πρόθυμες να επαναλάβουν το εμπόριο.
Τον Μάρτιο, όταν ο πόλεμος με το Ιράν είχε οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η Νότια Κορέα είχε επιβάλει ανώτατο όριο στις εξαγωγές ορισμένων καυσίμων και είχε εισαγάγει ρωσική νάφθα στο πλαίσιο αμερικανικής εξαίρεσης από τις κυρώσεις.
Παράλληλα, την 1η Οκτωβρίου το Ηνωμένο Βασίλειο επέτρεψε προσωρινά τη συνέχιση υφιστάμενων συμβάσεων φυσικού αερίου της Νότιας Κορέας, εξαιρώντας τες από την απαγόρευση παροχής θαλάσσιων υπηρεσιών για ρωσικό LNG. Η συγκεκριμένη απαγόρευση πρόκειται να τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2027.
Τι απαντά η Σεούλ
Το υπουργείο Εξωτερικών της Νότιας Κορέας δεν σχολίασε ειδικά τις αποστολές καυσίμων ούτε τα δεξαμενόπλοια που έχουν τεθεί υπό κυρώσεις. Σε ανακοίνωσή του υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η χώρα, ως «υπεύθυνο μέλος της διεθνούς κοινότητας», στηρίζει και συμμετέχει ενεργά στις διεθνείς προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία και την ειρηνική ανοικοδόμηση της χώρας.
Το υπουργείο ανέφερε επίσης ότι η Σεούλ έχει διευρύνει σημαντικά τους ελέγχους στις εξαγωγές προς τη Ρωσία, βάσει του Νόμου περί Εξωτερικού Εμπορίου. Οι έλεγχοι, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, έχουν επεκταθεί πέρα από τα στρατηγικά προϊόντα σε 1.402 μη στρατηγικά είδη που θεωρούνται ότι διαθέτουν υψηλό κίνδυνο εκτροπής προς στρατιωτική χρήση.
Η νοτιοκορεατική κυβέρνηση σημείωσε ότι συνεχίζει να παρακολουθεί την εφαρμογή των σχετικών περιορισμών και θα λαμβάνει μέτρα όπου αυτό απαιτείται, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Από την πλευρά του, το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τη χρήση νοτιοκορεατικών λιμένων από δεξαμενόπλοια που βρίσκονται υπό βρετανικές κυρώσεις ούτε διευκρίνισε εάν οι συγκεκριμένες μεταφορές είχαν γνωστοποιηθεί στη Σεούλ.
Εκπρόσωπος του βρετανικού υπουργείου δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει προσηλωμένο στην αποτελεσματική εφαρμογή των κυρώσεων και στη συνεργασία με διεθνείς εταίρους, με στόχο την αύξηση της οικονομικής πίεσης στη Ρωσία και τον περιορισμό των εσόδων που χρηματοδοτούν τον πόλεμο στην Ουκρανία.
www.worldenergynews.gr
