Η προειδοποίηση της Goldman Sachs για άνοδο 15,8% στις τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα ερώτημα που δεν είναι πλέον θεωρητικό: πόσο ανθεκτικό είναι το παγκόσμιο εμπόριο τροφίμων όταν ο καιρός παύει να είναι «εποχικός κίνδυνος» και γίνεται μακροοικονομικός παράγοντας; (Export Greece #387)
Ένα φαινόμενο που δυναμώνει
Ο νέος κύκλος El Niño αναπτύσσεται γρήγορα στον τροπικό Ειρηνικό.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός προειδοποιεί ότι οι θερμοκρασιακές αποκλίσεις στην κεντρική και ανατολική ζώνη του Ειρηνικού μπορεί να ξεπεράσουν τους 2°C, αυξάνοντας την πιθανότητα ξηρασίας, ισχυρών βροχοπτώσεων και καυσώνων σε κρίσιμες αγροτικές περιοχές.
Η NOAA εκτιμά ότι το φαινόμενο θα συνεχιστεί και θα ενισχυθεί έως το τέλος του 2026, με 97% πιθανότητα να διατηρηθεί έως τις αρχές της άνοιξης του 2027 και 81% πιθανότητα να εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό» El Niño.
Από τον Ειρηνικό στα ράφια
Η Goldman Sachs, σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, εκτιμά ότι ένα τόσο έντονο El Niño θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση 15,8% στις διεθνείς τιμές τροφίμων και ότι οι επιπτώσεις μπορεί να γίνουν πλήρως αισθητές έως το δεύτερο εξάμηνο του 2028.
Η καθυστέρηση εξηγείται από τους διαφορετικούς κύκλους σποράς, συγκομιδής, αποθήκευσης και μεταφοράς κάθε προϊόντος.
Με άλλα λόγια, η κλιματική διαταραχή δεν περνά αμέσως στην τιμή. Διαχέεται σταδιακά, μέσα από συμβόλαια, αποθέματα, ναύλους, ασφαλίσεις και τελικά στο ράφι. Το σοκ δεν θα είναι ομοιόμορφο.
Η ξηρασία στη Νοτιοανατολική Ασία μπορεί να πιέσει ρύζι και φοινικέλαιο, οι διαταραχές στην Ινδία να επηρεάσουν σιτηρά, ρύζι και ζάχαρη, ενώ καφές και κακάο παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτα σε ακραίες θερμοκρασίες και ασθένειες.
Σε τέτοιες συνθήκες, οι χώρες-εξαγωγείς συχνά στρέφονται πρώτα στην προστασία της εσωτερικής αγοράς, με περιορισμούς ή απαγορεύσεις εξαγωγών, μεταφέροντας την πίεση στους εισαγωγείς.
Οι εξαγωγές μπαίνουν σε νέα εποχή αστάθειας
Για τις επιχειρήσεις τροφίμων, το ζήτημα δεν είναι μόνο η τιμή της πρώτης ύλης. Είναι η διαθεσιμότητα, η προβλεψιμότητα, το κόστος μεταφοράς, η χρηματοδότηση αποθεμάτων και η δυνατότητα τήρησης συμβολαίων.
Ένα κλιματικό σοκ μπορεί να αλλάξει ταυτόχρονα παραγωγή, logistics και εμπορική πολιτική. Αυτό σημαίνει ότι οι εξαγωγείς που βασίζονται σε λίγες πηγές προμήθειας ή σε χαμηλά αποθέματα βρίσκονται περισσότερο εκτεθειμένοι.
Για τις χώρες της Ευρώπης, η επίπτωση μπορεί να είναι λιγότερο άμεση σε επίπεδο καιρού και περισσότερο εισαγόμενη μέσω τιμών.
Ακόμη και προϊόντα που δεν παράγονται στην ίδια περιοχή με το φαινόμενο επηρεάζονται από τη διεθνή αγορά πρώτων υλών, από τις εναλλακτικές χρήσεις των καλλιεργειών, όπως τα βιοκαύσιμα, και από τις μετακινήσεις εμπορικών ροών όταν οι αγοραστές αναζητούν γρήγορα νέες πηγές.
Την ίδια στιγμή, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατα καταστροφική. Η FAO σημειώνει ότι τον Ιούνιο του 2026 ο δείκτης τιμών τροφίμων υποχώρησε οριακά κατά 0,3%, ενώ τα παγκόσμια αποθέματα δημητριακών παραμένουν σημαντικό μαξιλάρι.
Το Reuters επίσης επισημαίνει ότι σχεδόν ιστορικά υψηλά αποθέματα σε ρύζι, σόγια, καλαμπόκι και σιτάρι μπορούν να μετριάσουν μέρος του σοκ, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
Το νέο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα
Η μεγάλη αλλαγή είναι ότι η ανθεκτικότητα γίνεται εμπορικό πλεονέκτημα.
Οι εταιρείες που επενδύουν σε διαφοροποίηση προμηθευτών, μακροχρόνιες συμφωνίες, εναλλακτικές αγορές, κλιματικά ανθεκτικές καλλιέργειες και καλύτερη παρακολούθηση κινδύνου θα έχουν προβάδισμα.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις τροφίμων και τις εξαγωγικές αλυσίδες, η περίοδος 2026-2028 δεν απαιτεί πανικό, αλλά προετοιμασία: χαρτογράφηση έκθεσης, ευέλικτα συμβόλαια, στρατηγικά αποθέματα και στενότερη παρακολούθηση αγορών.
Το El Niño δεν είναι απλώς μετεωρολογικό φαινόμενο - είναι stress test για το διεθνές εμπόριο τροφίμων.
www.worldenergynews.gr
