Η τεχνητή νοημοσύνη και η ραγδαία ανάπτυξη των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες αναμένεται να αναδιαμορφώσουν την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ανατρέποντας τα σημερινά επιχειρηματικά μοντέλα και επιβάλλοντας νέες προτεραιότητες στον σχεδιασμό των δικτύων.
Όπως διαβάζουμε στο Montel, οι αλλαγές βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, ωστόσο οι επιπτώσεις τους στην κατανάλωση, στην παραγωγή και στην κερδοφορία των ενεργειακών επιχειρήσεων αναμένεται να είναι σημαντικές.
Στο συνέδριο Reuters Energy Transition 2026, που πραγματοποιήθηκε στο Άμστερνταμ, στελέχη της ενεργειακής αγοράς και ειδικοί υπογράμμισαν ότι η εξάπλωση των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και η αύξηση της αποθηκευτικής δυναμικότητας μπορούν να μεταβάλουν τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές αγοράζουν και διαχειρίζονται την ενέργεια, αλλά και τον τρόπο λειτουργίας ολόκληρου του ηλεκτρικού συστήματος.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τη σχέση καταναλωτών και παρόχων
Η Sharon Doyle, επικεφαλής προϊόντων της βρετανικής εταιρείας τεχνολογίας για τον ενεργειακό κλάδο Ensek, επισήμανε ότι η χρήση υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης στις ΗΠΑ παραμένει περιορισμένη σε σχέση με τις δυνατότητες που αναμένεται να αναπτυχθούν. Όπως ανέφερε, μόλις περίπου το 2% των αμερικανικών νοικοκυριών πληρώνει σήμερα για κάποια υπηρεσία AI, γεγονός που υποδηλώνει ότι η υιοθέτηση της τεχνολογίας είναι ευρεία, αλλά όχι ακόμη βαθιά.
Ωστόσο, οι εξελίξεις επιταχύνονται. Η Doyle αναφέρθηκε στην πρόσφατη παρουσίαση του Muse από τη Meta, ενός ψηφιακού πράκτορα τεχνητής νοημοσύνης που μπορεί να συνδέεται με ηλεκτρονικά μηνύματα και τραπεζικούς λογαριασμούς, με στόχο τη βελτιστοποίηση συμβολαίων και δαπανών.
Σύμφωνα με την ίδια, η εφαρμογή έφτασε τα πέντε εκατομμύρια λήψεις μέσα σε μόλις 22 ημέρες, ταχύτερα από ανταγωνιστικές υπηρεσίες όπως το ChatGPT, το οποίο χρειάστηκε περίπου 56 ημέρες για να φτάσει στο ίδιο ορόσημο.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες προκλήσεις για τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας. Καθώς οι ψηφιακοί πράκτορες θα μπορούν να συγκρίνουν τιμολόγια και να αλλάζουν συμβόλαια μέσα σε λίγα λεπτά, οι εταιρείες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένες αποχωρήσεις πελατών. Για να διατηρήσουν την πελατειακή τους βάση, θα χρειαστεί να προσφέρουν υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης που οι καταναλωτές μπορούν να εμπιστεύονται.
Οι μπαταρίες γίνονται μέρος της καθημερινότητας
Η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να αποκτήσει αντίστοιχα κεντρικό ρόλο στα νοικοκυριά. Ο Julian Lennertz, εμπορικός διευθυντής της Eon UK, εκτίμησε ότι οι οικιακές μπαταρίες θα εξελιχθούν σε συνηθισμένο εξοπλισμό των κατοικιών, όπως τα ψυγεία.
Όπως ανέφερε, όλο και περισσότεροι άνθρωποι που σχεδιάζουν να κατασκευάσουν ή να ανακαινίσουν ένα σπίτι εντάσσουν πλέον τις μπαταρίες στον σχεδιασμό τους.
Η Eon επιχειρεί ήδη να αξιοποιήσει αυτή την τάση στη Βρετανία μέσω του τιμολογίου Next Optimise, το οποίο χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για τη διαχείριση της αποθηκευμένης ενέργειας. Το σύστημα μπορεί να διαθέτει ηλεκτρική ενέργεια από την μπαταρία στην αγορά όταν οι τιμές είναι υψηλές, επιτρέποντας στους καταναλωτές να περιορίζουν τις δαπάνες τους ή ακόμη και να αποκτούν έσοδα από τη συμμετοχή τους στην αγορά.
Ο Daan Walter, επικεφαλής αναλυτής του ενεργειακού οργανισμού Ember, συνέκρινε τον αντίκτυπο των μπαταριών στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας με εκείνον που είχαν στο παρελθόν οι αποθηκευτικοί χώροι σιτηρών και η ψύξη στις αγροτικές αγορές. Παράλληλα, εκτίμησε ότι η συνολική ανάπτυξη των μπαταριών μέσα στις επόμενες μία έως δύο δεκαετίες ενδέχεται να είναι τρεις έως τέσσερις φορές μεγαλύτερη από τις σημερινές προβλέψεις.
Τα στοιχεία για τη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, καταδεικνύουν ήδη τη δυναμική της αγοράς. Σύμφωνα με δεδομένα που συγκέντρωσε το Πανεπιστήμιο RWTH Aachen, στις αρχές Οκτωβρίου η δυνητική ισχύς των οικιακών συστημάτων μπαταριών έφτανε περίπου τα 16 GW, αυξημένη κατά 22% σε ετήσια βάση. Η ισχύς των συστημάτων αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας είχε αυξηθεί κατά 88%, στα 4,5 GW.
Η ανάπτυξη αυτή θεωρείται καθοριστική για την ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης, καθώς οι μπαταρίες μπορούν να αποθηκεύουν την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από αιολικά και φωτοβολταϊκά συστήματα και να την αποδίδουν όταν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές δεν επαρκεί. Με τον τρόπο αυτό υποστηρίζεται και ο ευρωπαϊκός στόχος για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Επενδύσεις 2 τρισ. ευρώ στα δίκτυα έως το 2050
Η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της αποθήκευσης δημιουργεί, παράλληλα, αυξημένες απαιτήσεις για τα ηλεκτρικά δίκτυα. Η Keit Pentus-Rosimannus, μέλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, εκτίμησε ότι οι επενδυτικές ανάγκες των ευρωπαϊκών δικτύων ανέρχονται σε περίπου 2 τρισ. ευρώ έως το 2050.
Όπως τόνισε, η ανάπτυξη των δικτύων απαιτεί περισσότερο χρόνο από την εγκατάσταση νέων μονάδων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται καθυστερήσεις και πρόσθετο κόστος για το ενεργειακό σύστημα. Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε ότι δεν αρκεί η επιτάχυνση των επενδύσεων, αλλά απαιτείται και καλύτερος σχεδιασμός τους.
Την ανάγκη συντονισμού μεταξύ παραγωγής, δικτύων και αποθήκευσης ανέδειξε και η Susanna Zapreva, επιχειρησιακή διευθύντρια της αυστριακής ενεργειακής εταιρείας Verbund.
Όπως ανέφερε, κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους καταγράφηκαν περίπου 1.300 ώρες με αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Παράλληλα, περίπου 500 GW νέας δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών περίμεναν σύνδεση στο δίκτυο, ενώ οι διαχειριστές συνέχιζαν να δαπανούν δισεκατομμύρια ευρώ για τη διαχείριση της συμφόρησης.
Τα στοιχεία αυτά, σύμφωνα με την ίδια, αποτυπώνουν την απόσταση μεταξύ της ανάπτυξης της παραγωγής, των διαθέσιμων δικτύων και της ευελιξίας που απαιτείται για την αποτελεσματική αξιοποίηση της καθαρής ενέργειας.
Γραφειοκρατία και χρηματοδότηση επιβραδύνουν τα έργα
Παρά τις προοπτικές, η ανάπτυξη της αποθήκευσης εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια, κυρίως λόγω γραφειοκρατικών διαδικασιών, ρυθμιστικών περιορισμών και δυσκολιών στη χρηματοδότηση.
Ο Georgios Papadimitriou, επιχειρησιακός διευθυντής του τομέα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και νέων δραστηριοτήτων της πορτογαλικής Galp, αναφέρθηκε στην εμπειρία της εταιρείας στην Ισπανία. Παρά τη μεγάλη ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών, η χώρα δεν έχει προχωρήσει με αντίστοιχο ρυθμό στην εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης.
Όπως σημείωσε, η Galp δεν έχει ακόμη θέσει σε λειτουργία μπαταρίες σε συνδυασμό με τα φωτοβολταϊκά περιουσιακά στοιχεία ισχύος 2 GW που διαθέτει στην Ισπανία, παρότι η ανάπτυξη των σχετικών έργων ξεκίνησε το 2023.
Αντίστοιχες δυσκολίες στη χρηματοδότηση καταγράφονται σε ορισμένες ευρωπαϊκές αγορές. Ο Antonio Cammisecra, διευθύνων σύμβουλος της ανεξάρτητης εταιρείας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ContourGlobal, ανέφερε ότι η πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση για αυτόνομα έργα μπαταριών παραμένει ιδιαίτερα σύνθετη στην Ιταλία, την Ισπανία και τη Βρετανία, σε αντίθεση με την ανάπτυξη που παρατηρείται σε χώρες όπως η Βουλγαρία και η Ελλάδα.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η προθυμία των ενεργειακών εμπόρων να συνάπτουν συμφωνίες εμπορικής αξιοποίησης των μπαταριών θα πρέπει να λειτουργήσει ως ένδειξη για τις τράπεζες ότι τα συγκεκριμένα έργα μπορούν να χρηματοδοτηθούν.
Ωστόσο, από την πλευρά των επενδυτών, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Ο Spiro Youakim, συνεπικεφαλής του τομέα ευρωπαϊκής ενέργειας και ανανεώσιμων πηγών της Lazard, επισήμανε ότι η αυξημένη επιλεκτικότητα των κεφαλαίων αντανακλά μια επιστροφή σε αυστηρότερα κριτήρια αξιολόγησης του κινδύνου, έπειτα από μια δεκαετία κατά την οποία η φθηνή χρηματοδότηση διευκόλυνε την ανάπτυξη πολλών ενεργειακών έργων.
Νέα δεδομένα για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας
Η σύγκλιση τεχνητής νοημοσύνης, αποθήκευσης και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δημιουργεί ένα διαφορετικό περιβάλλον για τις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρισμού. Οι καταναλωτές αποκτούν περισσότερες δυνατότητες να διαχειρίζονται ενεργά την κατανάλωσή τους, οι παραγωγοί καλούνται να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα την παραγόμενη ενέργεια και οι διαχειριστές δικτύων αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ανάγκες επενδύσεων.
Το κρίσιμο στοίχημα για την Ευρώπη είναι να συντονίσει εγκαίρως την ανάπτυξη νέας παραγωγικής ισχύος με την αναβάθμιση των δικτύων και την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης. Χωρίς αυτή την προσαρμογή, η αυξανόμενη παραγωγή καθαρής ενέργειας κινδυνεύει να συνοδεύεται από περισσότερες περικοπές παραγωγής, αρνητικές τιμές και υψηλότερο κόστος διαχείρισης του ηλεκτρικού συστήματος.
www.worldenergynews.gr
