Με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 700 εκατ. ευρώ, η Βουλγαρία αύξησε τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας κατά 62%, ενώ η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται από το φυσικό αέριο για την κάλυψη της βραδινής ζήτησης, εν αναμονή νέων επενδύσεων στην αποθήκευση
Καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενο ενεργειακό κόστος, προβλήματα στον εφοδιασμό και την προοπτική ολοένα θερμότερων καλοκαιριών λόγω της κλιματικής αλλαγής, η Βουλγαρία κερδίζει τον χαρακτηρισμό «Μπαταρία των Βαλκανίων».
Με τη στήριξη επιχορηγήσεων ύψους 700 εκατ. ευρώ (783,86 εκατ. δολαρίων) από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η χώρα διπλασίασε την αποθηκευτική της ικανότητα σε μπαταρίες μέσα στον τελευταίο χρόνο, αποκτώντας τη δυνατότητα να αποθηκεύει την ηλιακή ενέργεια που παράγεται κατά τη διάρκεια της ημέρας και να τη διοχετεύει στο δίκτυο τις ώρες αιχμής το βράδυ.
Η εξέλιξη αυτή επέτρεψε στη Βουλγαρία να αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, στηρίζοντας γειτονικές χώρες των οποίων τα εθνικά δίκτυα πιέστηκαν κατά τους καύσωνες του Ιουλίου και του Αυγούστου.
«Η αποθήκευση ενέργειας με μπαταρίες είναι πλέον κρίσιμη. Δεν είναι κάτι που απλώς θα ήταν καλό να έχουμε, αλλά κάτι απολύτως απαραίτητο», δήλωσε ο Nikola Gazdov, πρόεδρος της Ένωσης για την Παραγωγή, Αποθήκευση και Εμπορία Ηλεκτρικής Ενέργειας (APSTE).
Οι χώρες της ΕΕ επιδιώκουν εδώ και χρόνια να ενισχύσουν την αποθήκευση ενέργειας μέσω μπαταριών, ώστε να αντιμετωπίσουν τη μεταβλητότητα της ηλιακής και της αιολικής παραγωγής.
Ωστόσο, η πρόοδος έχει επιβραδυνθεί εξαιτίας καθυστερήσεων στις ρυθμιστικές εγκρίσεις. Η υιοθέτηση της τεχνολογίας αναμένεται να επιταχυνθεί, ιδιαίτερα στη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία, ιδίως υπό το βάρος των κοινωνικών αντιδράσεων που έχουν προκαλέσει φέτος οι αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος.
Η αποτελεσματική αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στη διαμόρφωση των τιμών για τους καταναλωτές όσο και στον περιορισμό των διαταραχών που συνδέονται με την αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν.
Η Βουλγαρία διαθέτει περιορισμένα εγχώρια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι σχετικά μικρή σε σύγκριση με εκείνη πολλών άλλων χωρών της ΕΕ.
Παρ’ όλα αυτά, φέτος αύξησε τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας κατά 62%, φτάνοντας τις 3,5 TWh. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλαν η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και οι αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο, οι οποίες προσέλκυσαν ιδιωτικά κεφάλαια στον τομέα της αποθήκευσης με μπαταρίες.
Η αποθηκευτική της ικανότητα αυξήθηκε από 3 GW σε περίπου 6 GW μέσα σε έναν χρόνο. Μέρος των εξαγωγών κατευθύνθηκε στη Ρουμανία, η οποία αναγκάστηκε να θέσει εκτός λειτουργίας έναν πυρηνικό αντιδραστήρα τον Αύγουστο, λόγω της ξηρασίας που επηρέασε την παροχή νερού από τον Δούναβη για την ψύξη του.
Πέρα από τα οικονομικά οφέλη από τις εξαγωγές, η ενίσχυση της αποθήκευσης με μπαταρίες βοήθησε τη Ρουμανία να διατηρήσει τα αποθέματα νερού στους ταμιευτήρες της, περιορίζοντας την εξάρτησή της από την υδροηλεκτρική παραγωγή, η οποία παραδοσιακά αξιοποιείται σε περιόδους αιχμής της ζήτησης.
Σύμφωνα με τις αναφορές, η Βουλγαρία έχει εξαγάγει έως και 50.000 MWh ηλεκτρικής ενέργειας ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε περίπου 2.000 μεγαβάτ ισχύος και είναι συγκρίσιμη με την παραγωγή του πυρηνικού σταθμού Kozloduy, στη βορειοδυτική Βουλγαρία.
Η συμβολή των μπαταριών αναμένεται να είναι μικρότερη τον χειμώνα, καθώς οι λιγότερες ώρες ηλιοφάνειας περιορίζουν την παραγωγή ηλιακής ενέργειας.
Ο Zarchev εκτιμά ότι κατά τους επόμενους χειμερινούς μήνες η Βουλγαρία θα βασιστεί περισσότερο στις συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και λιγότερο στην αποθηκευμένη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.
Η περαιτέρω επέκταση της αποθήκευσης με μπαταρίες θα απαιτήσει, επίσης, αναβαθμίσεις του ηλεκτρικού δικτύου στη Βουλγαρία. Η ταχεία ανάπτυξη του κλάδου έχει ήδη περιορίσει ορισμένα οικονομικά κίνητρα για τους επενδυτές, καθώς οι διαφορές μεταξύ των τιμών έχουν μειωθεί.
Ως αποτέλεσμα, περιορίζονται τα έσοδα που προκύπτουν από τη διαφορά μεταξύ της τιμής με την οποία αποθηκεύεται η ηλεκτρική ενέργεια και της τιμής με την οποία διατίθεται ξανά στο δίκτυο.
Το υπουργείο Ενέργειας της Βουλγαρίας προειδοποίησε ότι «σε κάποιο σημείο, οι μπαταρίες ενδέχεται να αρχίσουν να περιορίζουν μέρος των εσόδων τους», υπογραμμίζοντας ότι είναι σημαντικό να διευρυνθούν οι χρήσεις τους πέρα από την απλή αξιοποίηση των διαφορών τιμών, ώστε να συμμετέχουν και στις αγορές εξισορρόπησης και να παρέχουν υπηρεσίες στο ηλεκτρικό σύστημα.
Η Ελλάδα υστερεί στην αποθήκευση παρά την ηλιοφάνεια
Η Ελλάδα, με την άφθονη ηλιοφάνειά της, φαινόταν να έχει τις προϋποθέσεις για να πρωταγωνιστήσει στην ανάπτυξη της αποθήκευσης με μπαταρίες.
Παρότι η εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς τριπλασιάστηκε μεταξύ 2020 και 2025, η αποθηκευτική ικανότητα της χώρας παραμένει ανεπαρκής.
Έτσι, η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές φυσικού αερίου για την κάλυψη της ζήτησης κατά τις βραδινές ώρες αιχμής.
Παρά τη διενέργεια τριών διαγωνιστικών διαδικασιών για αυτόνομα συστήματα αποθήκευσης από το 2023, οι πρώτες τέτοιες μονάδες τέθηκαν σε λειτουργία μόλις τον Απρίλιο.
Η συνολική αποθηκευτική ισχύς που αναμένεται να έχει εγκατασταθεί έως το τέλος του έτους ανέρχεται σε περίπου 1 GW, μέγεθος που αντιστοιχεί σε μικρό μόνο μέρος της δυναμικότητας της Βουλγαρίας.
Σύμφωνα με τη Eurostat, κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους η μέση λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, χωρίς φόρους, διαμορφώθηκε στα 0,1967 ευρώ ανά kWh, έναντι 0,1117 ευρώ στη Βουλγαρία.
Το ελληνικό υπουργείο Ενέργειας ανέφερε πρόσφατα ότι εργάζεται για την επιτάχυνση των πρωτοβουλιών αποθήκευσης, με τη συνδρομή ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, με στόχο τη μείωση των τιμών ενέργειας. Οι εκτιμήσεις των αρμόδιων φορέων προβλέπουν ότι έως το 2030 θα έχουν τεθεί σε λειτουργία επιπλέον 5 γιγαβάτ αποθηκευτικής ισχύος, πέρα από το 1 GW που αναμένεται να έχει εγκατασταθεί έως το τέλος του τρέχοντος έτους.
Ωστόσο, ορισμένοι εκτιμούν ότι το χρονοδιάγραμμα αυτό δεν είναι αρκετά φιλόδοξο. «Αν είχαμε σήμερα σε λειτουργία αυτά τα 6 GW, το ηλεκτρικό μας σύστημα θα ήταν πιο ισορροπημένο και αυτό θα είχε περάσει στους καταναλωτές», δήλωσε ο Μανώλης Καραπιδάκης, διευθύνων σύμβουλος της ελληνικής ένωσης φορέων ανάπτυξης συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
www.worldenergynews.gr
