Η κλιμακούμενη παγκόσμια «κούρσα εξοπλισμών» στην τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται αναμφίβολα να αυξήσει τη ζήτηση για χαλκό, ωστόσο το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: σε ποιο βαθμό; (Mining)
Από την Εποχή του Χαλκού έως την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, ο χαλκός επιστρέφει στο επίκεντρο μιας νέας επενδυτικής «τρέλας», με την αγορά να ποντάρει ότι η ραγδαία ανάπτυξη του ΑΙ θα εκτοξεύσει τη ζήτησή του.
Η λογική πίσω από αυτή την εκτίμηση είναι απλή: τα data centers χρειάζονται εκτεταμένη καλωδίωση, συστήματα ψύξης και μεγάλες ποσότητες ενέργειας, άρα και πολύ χαλκό. Τα κέντρα δεδομένων που υποστηρίζουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης απαιτούν ακόμη περισσότερα.
Σύμφωνα με στοιχεία της S&P Global Market Intelligence, ένα data center για κρυπτονομίσματα καταναλώνει περίπου 21 τόνους χαλκού ανά εγκατεστημένο μεγαβάτ, ενώ ένα κέντρο εκπαίδευσης μοντέλων ΑΙ στην Κίνα φτάνει τους 47 τόνους ανά μεγαβάτ.
Η κλιμακούμενη παγκόσμια «κούρσα εξοπλισμών» στην τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται αναμφίβολα να αυξήσει τη ζήτηση για χαλκό, ωστόσο το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: σε ποιο βαθμό;
Η S&P Global προβλέπει ότι η κατανάλωση χαλκού σε data centers και συναφείς υποδομές θα αυξηθεί από 1,1 εκατομμύριο τόνους το 2025 σε 2,5 εκατομμύρια τόνους το 2040. Ωστόσο, το εύρος των εκτιμήσεων παραμένει μεγάλο, καθώς το τελικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να κυμανθεί από 1,7 έως 2,7 εκατομμύρια τόνους, ανάλογα με μια σειρά μεταβαλλόμενων παραγόντων.
Οι αναλυτές που συνέταξαν τη μελέτη «Copper in the Age of AI» σημειώνουν ότι αυτή η απόκλιση υπογραμμίζει τόσο την αβεβαιότητα όσο και το μέγεθος της πρόκλησης.
Το «κενό υλοποίησης»
Ένας από τους βασικούς παράγοντες στην εκτίμηση της μελλοντικής ζήτησης είναι ο ρυθμός με τον οποίο θα αναπτυχθούν πραγματικά τα νέα data centers ΑΙ.
Σύμφωνα με μελέτη της University of Oxford Smith School και της χρηματιστηριακής Marex Group, σημαντικό μέρος της ανακοινωμένης υπολογιστικής ισχύος δεν αντιστοιχεί σε πραγματικά έργα, αλλά σε αυτό που αποκαλείται «bragawatts», δηλαδή υπερεκτιμημένες ή καθυστερημένες επενδυτικές εξαγγελίες.
Όπως σημειώνεται, η ανάπτυξη της υποδομής ΑΙ που προβάλλεται από τις αγορές ενδέχεται τελικά να αποδειχθεί πιο αργή, αποσπασματική και περιορισμένη από τις φυσικές και τεχνικές δυνατότητες.
Κύριο εμπόδιο αποτελεί η σύνδεση με τα δίκτυα ηλεκτροδότησης. Ένα data center μπορεί να κατασκευαστεί σε 18 έως 24 μήνες, αλλά στις ΗΠΑ ο μέσος χρόνος αναμονής για σύνδεση στο δίκτυο έφτασε τα τέσσερα χρόνια την περίοδο 2018–2023.
Σε αυτό προστίθεται η έλλειψη διαθέσιμης ενέργειας. Η Ιρλανδία, για παράδειγμα, είδε την κατανάλωση των data centers να ξεπερνά το 20% της εθνικής ζήτησης ήδη από το 2021, γεγονός που οδήγησε τον διαχειριστή του δικτύου σε άτυπο μορατόριουμ νέων αιτήσεων για περίπου τέσσερα χρόνια.
Η μελέτη επισημαίνει επίσης καθυστερήσεις σε κρίσιμο εξοπλισμό, όπως μετασχηματιστές, αλλά και έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, στοιχεία που διευρύνουν το χάσμα μεταξύ «ανακοινωμένης» και πραγματικής υπολογιστικής ισχύος.
Λιγότερος χαλκός, περισσότερες αλλαγές τεχνολογίας
Ένας ακόμη παράγοντας αβεβαιότητας είναι ότι η τεχνολογία των data centers εξελίσσεται ραγδαία, αλλάζοντας και τη χρήση υλικών.
Ήδη παρατηρείται στροφή από τον χαλκό στις οπτικές ίνες για τις συνδέσεις μεταξύ των μονάδων επεξεργασίας, κάτι που θα μπορούσε να μειώσει την ένταση χρήσης χαλκού κατά 4 έως 5 τόνους ανά εγκατεστημένο μεγαβάτ, σύμφωνα με την S&P Global.
Παράλληλα, η NVIDIA υποστηρίζει ότι ακόμη και ο χαλκός θα πιεστεί από τις απαιτήσεις των επόμενων γενεών υπολογιστικών συστημάτων, καθώς τα σημερινά επίπεδα τάσης και καλωδίωσης ενδέχεται να γίνουν ανεπαρκή για ταχύτητες χαμηλής καθυστέρησης και υψηλού εύρους ζώνης.
Η εταιρεία προωθεί τη μετάβαση σε συστήματα 800 volt, τα οποία επιτρέπουν μεγαλύτερη μεταφορά ισχύος με λιγότερο υλικό, μειώνοντας έτσι τον αριθμό αγωγών και τη συνολική κατανάλωση χαλκού.
Πέρα από τον χαλκό: ο ανταγωνισμός για πρώτες ύλες
Παρότι οι επενδυτές εστιάζουν στον χαλκό, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι τα data centers αποτελούν συνολικά τεράστιους καταναλωτές πρώτων υλών, με 60 έως 70 τόνους υλικών ανά εγκατεστημένο μεγαβάτ.
Πέρα από τον χαλκό, περιλαμβάνονται αλουμίνιο, κοβάλτιο, νικέλιο, κασσίτερος, χρυσός, ασήμι, γερμάνιο, γάλλιο και σπάνιες γαίες.
Ιδιαίτερα το γερμάνιο και το γάλλιο θεωρούνται πιθανότερα σημεία εμφάνισης ελλείψεων, καθώς η προσφορά τους είναι περιορισμένη μετά τους κινεζικούς περιορισμούς εξαγωγών που επιβλήθηκαν το 2023. Η ζήτηση ανταγωνίζεται πλέον όχι μόνο τις τεχνολογικές εταιρείες, αλλά και αμυντικούς και κρατικούς φορείς στις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μια πιο σύνθετη εικόνα από την αγορά
Συνολικά, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης εξαρτάται από μια σειρά φυσικών περιορισμών: την ενέργεια, τη σύνδεση με τα δίκτυα και την επάρκεια κρίσιμων μετάλλων.
Αν και ο χαλκός θα παραμείνει αναπόσπαστο στοιχείο των υποδομών data centers, η ένταση της χρήσης του θα εξαρτηθεί από το πώς θα εξελιχθεί η αρχιτεκτονική των συστημάτων ΑΙ.
Η αγορά, που έχει ήδη προεξοφλήσει έναν εκρηκτικό ρυθμό ανάπτυξης, ενδέχεται να μην έχει αποτιμήσει πλήρως την πολυπλοκότητα αυτών των περιορισμών.
