Σχετικά Άρθρα
ΙΕΤΑ: Μέχρι το 2027 θα έχει επεκταθεί το ΣΕΔΕ σε θέρμανση και μεταφορές (Montel)
ΕΕ: Σχεδιάζει διπλασιασμό του ρυθμού ηλεκτροδότησης και μείωση της χρήσης πετρελαίου και φυσικού αερίου (Reuters)
Η Επιτροπή παρουσιάζει σήμερα σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό με σκοπό να καταστεί η Ευρώπη η πρώτη ηλεκτροκίνητη ήπειρος και μια ισχυρότερη αγορά άνθρακα για τη στήριξη της βιομηχανίας της ΕΕ στην καθαρή μετάβαση και τον εξηλεκτρισμό.
Η Επιτροπή ενέκρινε μεταξύ άλλων προσωρινή ελάφρυνση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ στην Ιρλανδία και ενίσχυση 41 εκατομμυρίων ευρώ για γεωργικές ενισχύσεις/ενισχύσεις για λιπάσματα στην Ελλάδα.
Η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα την έχει επανειλημμένα εκθέσει σε γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς. Αυτές έχουν οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ενέργειας τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρήσεις και έχουν μειώσει την ανταγωνιστικότητά μας. Ενώ το 70 % της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ παράγεται πλέον από εγχώριες καθαρές πηγές ενέργειας, το ποσοστό εξηλεκτρισμού της ζήτησης ενέργειας έχει παραμείνει στάσιμο στο 23 % κατά την τελευταία δεκαετία. Ως εκ τούτου, πρέπει να επιταχύνουμε τον εξηλεκτρισμό των τομέων που καταναλώνουν ενέργεια, ιδίως της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων.
Για τη στήριξη αυτής της φιλοδοξίας, η Επιτροπή θα αξιολογήσει έναν ενδεικτικό στόχο εξηλεκτρισμού 46 % έως το 2040 στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την Ενεργειακή Ένωση μετά το 2030. Η επίτευξη αυτού του στόχου θα μπορούσε να μειώσει τις δαπάνες της ΕΕ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά 260 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2040. Ο εξηλεκτρισμός αποφέρει σημαντικά οφέλη για την οικονομία, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες της ΕΕ όσον αφορά τις χαμηλότερες τιμές ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα, την ισχυρότερη ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα.
Για να βοηθήσουμε τους Ευρωπαίους κατασκευαστές να επωφεληθούν και να ηγηθούν των προσπαθειών απαλλαγής της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές και εξηλεκτρισμού - για να γίνει η μετάβαση - χρειαζόμαστε επενδύσεις σε κλίμακα.
Από την έναρξή του το 2005, το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ) έχει επιτύχει αποτελέσματα. Έχει αποφέρει έσοδα άνω των 270 δισ. ευρώ, τα οποία επανεπενδύθηκαν στην καινοτομία, την απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές και τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης. Παράλληλα, βοηθά την Ευρώπη να μειώσει τις εκπομπές κατά 50% στους τομείς που καλύπτει. Αυτό το βασιζόμενο στην αγορά σύστημα εξασφαλίζει προβλεψιμότητα σε όλες τις χώρες της ΕΕ.
Ωστόσο, το γεωπολιτικό και οικονομικό πλαίσιο έχει αλλάξει και η βιομηχανία της ΕΕ υφίσταται αυξημένη πίεση. Ενώ συνεχίζουμε τις εργασίες μας για τη δράση για το κλίμα, πρέπει να εκσυγχρονίσουμε την κύρια πολιτική μας για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές —το ΣΕΔΕ της ΕΕ— ώστε να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη καινοτομίας και επενδύσεων για την ανταγωνιστικότητα και την ανεξαρτησία μας — σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου 2026 και τη συμφωνία για καθαρή βιομηχανία.
Η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε: «Ο καλύτερος τρόπος για να μειωθεί η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα είναι να τροφοδοτήσουμε την οικονομία μας με ηλεκτρική ενέργεια από καθαρές, εγχώριες πηγές. Σήμερα προτείνουμε να γίνει η Ευρώπη η πρώτη ηλεκτροκίνητη ήπειρος στον κόσμο. Από τη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας έως την προσαρμογή της αγοράς ανθρακούχων εκπομπών στη μεταβαλλόμενη παγκόσμια πραγματικότητα, πρόκειται επίσης για ένα σχέδιο επενδύσεων και ανεξαρτησίας. Να διατηρήσουμε την καθαρή μετάβαση σε καλό δρόμο, να προσφέρουμε ανακούφιση στη βιομηχανία μας και να στηρίξουμε την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ας το ενεργοποιήσουμε.»
Επανεξέταση του ΣΕΔΕ: μια επενδυτική μηχανή κατάλληλη για τους στόχους του 2040
Η επανεξέταση θα ανακουφίσει τη βιομηχανία, διατηρώντας παράλληλα τον ουσιαστικό ρόλο του ΣΕΔΕ στην κλιματική και ενεργειακή μετάβαση, σύμφωνα με το νομοθέτημα της ΕΕ για το κλίμα. Επικαιροποιεί τον συντελεστή γραμμικής μείωσης (LRF) ύψους 3,7 % για την περίοδο 2031-2035 και 1,7 % για την περίοδο 2036-2040, καθιστώντας την πορεία πιο σταδιακή και ευθυγραμμισμένη με το εγχώριο επίπεδο φιλοδοξίας για το κλίμα. Έως και 2 % υψηλής ποιότητας διεθνή πιστωτικά μόρια θα επιτρέψουν τη χρηματοδότηση έργων απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές στο εξωτερικό και θα παράσχουν χώρο αναπνοής κατά την περίοδο 2036-2040, όταν η μείωση των εκπομπών στην Ευρώπη θα καταστεί πιο δύσκολη.
Το αναθεωρημένο ΣΕΔΕ θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στις επενδύσεις. Η Τράπεζα Απεξάρτησης της Βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές θα διαθέτει χρηματοδότηση ύψους 100 δισ. ευρώ για την απεξάρτηση της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές σε ολόκληρη την Ευρώπη σε ευρεία κλίμακα. Το ETS Investment Booster θα είναι διαθέσιμο πριν από το 2030 ως πρώτη φάση της Τράπεζας. Το Ταμείο Καινοτομίας του ΣΕΔΕ της ΕΕ θα συνεχίσει να στηρίζει τις πρώτες εμπορικές εφαρμογές καινοτόμων καθαρών τεχνολογιών σε ευρύ φάσμα τομέων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να δαπανήσουν το 50 % των εθνικών εσόδων τους από το ΣΕΔΕ σε επενδύσεις για την απαλλαγή των τομέων του ΣΕΔΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε επενδύσεις άνω των 100 δισ. ευρώ πριν από το 2030.
Η αλληλεγγύη παραμένει στο επίκεντρο του ΣΕΔΕ. Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού θα συνεχίσει να στηρίζει τα κράτη μέλη χαμηλότερου εισοδήματος για την αναβάθμιση των ενεργειακών συστημάτων και του βιομηχανικού μετασχηματισμού.
Η δωρεάν κατανομή για τις εταιρείες θα συνεχιστεί και μετά το 2030 και θα συνδέεται στενότερα με επενδύσεις για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές στην Ευρώπη. Τα έσοδα από το εθνικό ΣΕΔΕ θα πρέπει να επανεπενδύονται στους τομείς του ΣΕΔΕ. Η αρχή είναι σαφής: οι συνεισφορές της βιομηχανίας θα πρέπει να επιστρέφουν στη βιομηχανία. Η προσέγγιση αυτή ενθαρρύνει και ανταμείβει όσους επενδύουν στην καθαρή μετάβαση —και παρέχει κίνητρα σε όσους αγωνίζονται να καλύψουν τη διαφορά.
Η πρόταση ενσωματώνει επίσης τις μόνιμες απορροφήσεις άνθρακα στο ΣΕΔΕ της ΕΕ. Αυτό θα παράσχει πρόσθετη ευελιξία στους τομείς στους οποίους είναι δυσκολότερο να μειωθούν οι εκπομπές και, ταυτόχρονα, θα στηρίξει την επέκταση των εν λόγω τεχνολογιών.
Μια χωριστή πρόταση σχετικά με τους δείκτες αναφοράς αποσκοπεί στην αύξηση της δωρεάν κατανομής στη βιομηχανία ύψους 6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030. Για τους τομείς που καλύπτονται από τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ), η μείωση της δωρεάν κατανομής θα επιβραδυνθεί και η σταδιακή κατάργηση θα παραταθεί έως το 2038.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης τη μεταρρύθμιση του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς (ΑΣΑ) με σκοπό την περαιτέρω ενίσχυση της σταθερότητας της αγοράς και της προβλεψιμότητας για τις επενδύσεις, τη διατήρηση της ρευστότητας και τη μείωση της υπερβολικής αστάθειας των τιμών. Αυτό συμπληρώνει την πρόταση της Επιτροπής του Απριλίου να σταματήσει η αυτόματη ακύρωση των δικαιωμάτων που διατηρούνται στο αποθεματικό.
Η πρόταση ενισχύει το ΣΕΔΕ της ΕΕ για τους τομείς της αεροπορίας και της ναυτιλίας και το επεκτείνει στην αποτέφρωση αποβλήτων. Σε όλους αυτούς τους τομείς, η επανεξέταση δημιουργεί νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες, αντιμετωπίζει τους κινδύνους καταστρατήγησης και εξισορροπεί τους όρους ανταγωνισμού. Παρέχει επίσης συνοχή με τις διεθνείς εξελίξεις.
Το σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό
Τα οφέλη του εξηλεκτρισμού για τους Ευρωπαίους καταναλωτές είναι σαφή: η οδήγηση ενός ηλεκτρικού οχήματος με μπαταρία μπορεί να εξοικονομήσει έως και 78 % σε σύγκριση με ένα ισοδύναμο αυτοκίνητο που τροφοδοτείται με ορυκτά καύσιμα. Η μετάβαση από τους λέβητες αερίου στις αντλίες θερμότητας μειώνει τον μέσο λογαριασμό θέρμανσης των νοικοκυριών της ΕΕ έως και κατά 60 %, παρέχοντας παράλληλα σημαντικά παράλληλα οφέλη για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν φραγμοί στην ευρεία υιοθέτηση.
Η ηλεκτρική ενέργεια συχνά κοστίζει τρεις φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο. Οι συνδέσεις δικτύου μπορεί να διαρκέσουν χρόνια. Πάρα πολλές καινοτόμες τεχνολογίες δεν φτάνουν ποτέ σε εμπορική κλίμακα. Οι εταιρείες έχουν πολύ λίγα κίνητρα για να κάνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στην ηλεκτρική ενέργεια. Το σχέδιο δράσης για την ηλεκτροδότηση αντιμετωπίζει όλα αυτά τα εμπόδια.
Το σχέδιο επικεντρώνεται στη μείωση του χάσματος τιμών μεταξύ του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας και της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα και στην παροχή κινήτρων για την υιοθέτηση καθαρότερων τεχνολογιών που βασίζονται στην ηλεκτρική ενέργεια, όπως οι αντλίες θερμότητας, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι συσσωρευτές, μεταξύ άλλων, σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το σχέδιο δράσης αποσκοπεί στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Η διαφορά τιμών τους συχνά αποθαρρύνει τη μετάβαση σε καθαρότερες επιλογές, όπως οι αντλίες θερμότητας, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι ηλεκτρικές βιομηχανικές διεργασίες.
Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, η πρόταση για διαχρονικούς λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ θα δώσει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να μειώσουν τα τέλη δικτύου για ορισμένες ομάδες καταναλωτών και τους φόρους για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Προωθεί επίσης την ταχύτερη ανάπτυξη έξυπνων μετρητών, γεγονός που θα διευκολύνει τους καταναλωτές να εξοικονομούν χρήματα από τους λογαριασμούς ενέργειας. Η πρόταση επιδιώκει επίσης να διασφαλίσει ότι η ηλεκτρική ενέργεια δεν φορολογείται βαρύτερα από το φυσικό αέριο.
Το σχέδιο δράσης προτείνει επίσης λύσεις για τη μείωση του αρχικού κόστους των τεχνολογιών εξηλεκτρισμού σε βασικούς τομείς της ζήτησης, όπως τα κτίρια, οι μεταφορές και η βιομηχανία. Καθορίζει ευρύ φάσμα εργαλείων που μπορούν να κινητοποιηθούν, όπως η χρήση συστημάτων κοινωνικής μίσθωσης, χρηματοδοτικών μέσων του ΣΕΔΕ, συμπεριλαμβανομένων του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα και της Τράπεζας Απανθρακοποίησης της Βιομηχανίας, καθώς και ενός μηχανισμού αγοράς καθαρής θερμότητας.
Για να καταστεί δυνατός ο εξηλεκτρισμός, πρέπει να επιταχύνουμε την ανάπτυξη του δικτύου μας. Τα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων και πιο αξιόπιστων στον κόσμο. Ωστόσο, οι μεγάλες λίστες αναμονής για νέες συνδέσεις και το υφιστάμενο δίκτυο δεν χρησιμοποιούνται όσο αποτελεσματικά θα μπορούσε να είναι. Η δέσμη μέτρων για τα δίκτυα που προτάθηκε πέρυσι αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις και η ταχεία έγκρισή της από τους συννομοθέτες έως το τέλος του έτους θα είναι καίριας σημασίας για την Ευρώπη ώστε να επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό.
Το σχέδιο αντιμετωπίζει άλλους φραγμούς, συμπεριλαμβανομένης της αργής υιοθέτησης καινοτόμων λύσεων εξηλεκτρισμού, προωθώντας την ανάπτυξη βιώσιμων επενδυτικών έργων και παραγωγικής ικανότητας σε τεχνολογίες καθαρής ενέργειας. Υιοθετεί μια προσέγγιση ολόκληρης της αξιακής αλυσίδας για να φέρει την επιχειρηματική σκοπιμότητα του εξηλεκτρισμού, ξεκινώντας με την επένδυση σε δεξιότητες και το δυναμικό δημιουργίας θέσεων εργασίας. Ο εξηλεκτρισμός έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει εκατοντάδες χιλιάδες ποιοτικές θέσεις εργασίας. Και πρέπει να βεβαιωθούμε ότι το εργατικό δυναμικό μας είναι έτοιμο.
Βασικά σημεία
Στις 17 Ιουλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μια σημαντική αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) της ΕΕ, διοργάνωσε συνέντευξη Τύπου σχετικά με το Ενεργειακό Πακέτο και προχώρησε σε πρωτοβουλίες Αμυντικής Καινοτομίας.
Μια ανάλυση των σημαντικότερων εξελίξεων:
Αναθεώρηση της αγοράς άνθρακα της ΕΕ (ETS): Η Επιτροπή πρότεινε τη μείωση του ρυθμού μείωσης του βιομηχανικού ανώτατου ορίου άνθρακα (στο 3,7% από το 2031), παρέχοντας παράλληλα δισεκατομμύρια σε οικονομική στήριξη για καθαρές τεχνολογίες, για να κατευνάσει τις μεγάλες βιομηχανίες και τα κράτη μέλη που ανησυχούν για την ανταγωνιστικότητα.
Καινοτομία στην Άμυνα: Επιτεύχθηκε προσωρινή συμφωνία για το πρόγραμμα AGILE — ένα μέσο ύψους 115 εκατομμυρίων ευρώ που έχει σχεδιαστεί για την ενίσχυση αναδυόμενων και πρωτοποριακών τεχνολογιών άμυνας για ΜΜΕ και νεοσύστατες επιχειρήσεις.
Πακέτο μέτρων για την ενέργεια: Τέθηκε για πρώτη φορά στόχος η επίτευξη ηλεκτροδότησης 46% έως το 2040, με σχέδια για την ευθυγράμμιση της εθνικής φορολογίας φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Εγκρίσεις κρατικών ενισχύσεων: Η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινή ελάφρυνση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ στην Ιρλανδία και ενίσχυση 41 εκατομμυρίων ευρώ για γεωργικές ενισχύσεις/ενισχύσεις για λιπάσματα στην Ελλάδα.
Χρηματοδότηση Ανάκαμψης της Εσθονίας: Η Επιτροπή αξιολόγησε θετικά το τέταρτο αίτημα πληρωμής της Εσθονίας, ύψους 135,5 εκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο του NextGenerationEU
www.worldenergynews.gr
