Με άξονα την επίλυση των ρυθμιστικών εμποδίων του Κάθετου Διαδρόμου για την επόμενη χειμερινή περίοδο 2026-2027, πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του Dr. Klaus-Dieter Borchardt του Ευρωπαίου Συντονιστή για την ενεργειακή διασύνδεση της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης (CESEC), στο υπουργείο Ενέργειας.
Στο επίκεντρο ήταν τα ρυθμιστικά προβλήματα του Κάθετου Διαδρόμου και οι απαραίτητες παρεμβάσεις ώστε να καταστεί εμπορικά ανταγωνιστικός. Πηγές αναφέρουν ότι ο Ευρωπαίος Συντονιστής, άκουσε την ελληνική πλευρά και άφησε να εννοηθεί ότι θα δοθεί παράταση και μετά τον Απρίλιο στην εξαίρεση που έχει δοθεί ως τότε από την εφαρμογή των Κανονισμών, επιτρέποντας τις δημοπρασίες χωρητικότητας, να συνεχιστούν.
Oι λύσεις που μπορούν να δοθούν είναι από τη μια ρυθμιστικές εξαιρέσεις (derogations) για να συνεχίσουν να διατίθενται τα μηνιαία προϊντα και σε δεύτερο χρόνο, με αλλαγή των Κανονισμών, να δοθεί κάποιο ειδικό καθεστώς για διαδρόμους ενεργειακής ασφάλειας, χωρίς να υπονομευθεί ο πυρήνας της ενιαίας αγοράς.
Το καθεστώς παράτασης της εξαίρεσης θα δοθεί για κάποιους μήνες και ο στόχος είναι να δοθεί χρόνος μέχρι να γίνουν οι αλλαγές στους Κώδικες ώστε η λειτουργία του Κάθετου διαδρόμου να προβλέπεται από το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Πλέον το ζητούμενο δεν είναι ο φετινός χειμώνας, αλλά να δοθεί μακροπρόθεσμα πράσινο φως από την Κομισιόν στη λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου, ώστε να μπορέσει να διαθέσει ο ΔΕΣΦΑ από το Σεπτέμβριο και μετά να ξεκινήσει τα μακροχρόνια, ετήσια, προϊόντα τα οποία και θα μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστικές τιμές.
Στην ουσία, το πρόβλημα είναι ότι εφαρμόζονται απαρέγκλιτα κανόνες μιας ώριμης εσωτερικής αγοράς σε μια υποδομή που εξυπηρετεί πρωτίστως γεωπολιτικούς και στρατηγικούς στόχους.
Για την Ευρώπη ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου είναι από τις πιο κρίσιμες υποδομές για την ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, ιδίως μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών ροών και εν όψει της οριστικής παύσης τους σε λιγότερο από δύο χρόνια.
Με πρόταγμα την ενεργειακή ασφάλεια, αναμένεται μια προσαρμογή των Κανονισμών, ώστε να προβλέπεται η λειτουργία και στοχευμένων στρατηγικών διαδρόμων. Εφόσον γίνει αυτό, θα ανοίξει ο δρόμος για τα ετήσια προϊόντα, και επομένως σε πιο ανταγωνιστικές ταρίφες και στα απαραίτητα για τη βιωσιμότητά του μακροχρόνια συμβόλαια.
Σε ποιους Κανονισμούς προσκρούει σήμερα ο Κάθετος Διάδρομος
Σήμερα ο Κανονισμός (ΕΚ) 715/2009 για την πρόσβαση στα δίκτυα φυσικού αερίου απαγορεύει ρητά κάθε μορφή destination clauses, δηλαδή περιορισμούς που θα συνέδεαν τη δέσμευση χωρητικότητας με συγκεκριμένη χώρα εξόδου ή τελικό πελάτη.
Ο Κανονισμός (ΕΚ) 715/2009 έθεσε το entry–exit model, για την πρόσβαση στα δίκτυα φυσικού αερίου. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, οι χρήστες του συστήματος –οι traders– δεσμεύουν ανεξάρτητα χωρητικότητα εισόδου και εξόδου, χωρίς καμία υποχρέωση δήλωσης τελικού προορισμού ή χώρας κατανάλωσης του αερίου. Μόλις το αέριο εισέλθει στο σύστημα μεταφοράς, αντιμετωπίζεται ως πλήρως εμπορεύσιμο προϊόν (fungible commodity), το οποίο μπορεί να κατευθυνθεί σε οποιαδήποτε αγορά επιλέξει ο κάτοχος της χωρητικότητας. Ο κανονισμός απαγορεύει ρητά κάθε μορφή destination clauses, δηλαδή περιορισμούς που θα συνέδεαν τη δέσμευση χωρητικότητας με συγκεκριμένη χώρα εξόδου ή τελικό πελάτη.
Αντίστοιχα, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2017/459 (CAM Network Code), ο οποίος ρυθμίζει τους μηχανισμούς κατανομής δυναμικότητας, προβλέπει ότι η χωρητικότητα δημοπρατείται με τυποποιημένα προϊόντα, χωρίς καμία διάκριση ως προς τη χρήση της, και μπορεί να μεταπωληθεί ή να αξιοποιηθεί ελεύθερα από τους traders. Καμία ρυθμιστική αρχή ή διαχειριστής συστήματος δεν μπορεί να απαιτήσει δήλωση χώρας εξόδου ή να εμποδίσει τη μεταπώληση της δεσμευμένης δυναμικότητας, καθώς κάτι τέτοιο θα συνιστούσε παραβίαση τόσο του 715/2009 όσο και των βασικών αρχών της εσωτερικής αγοράς.
Και ταυτόχρονα είναι και οι κανόνες τιμολόγησης και κοστοστρέφειας, που οδηγούν σε συσσώρευση πολλαπλών χρεώσεων entry–exit κατά μήκος του Διαδρόμου, καθώς και από το γενικότερο πλαίσιο απανθρακοποίησης της ΕΕ, το οποίο αντιμετωπίζει το φυσικό αέριο ως μεταβατικό καύσιμο και αποθαρρύνει έμμεσα τις μακροχρόνιες δεσμεύσεις.
Αυτό το πλαίσιο, που έχει σχεδιαστεί για να μεγιστοποιεί τον ανταγωνισμό και τη ρευστότητα, έρχεται σε δομική σύγκρουση με τη λογική του Κάθετου Διαδρόμου.
Ο Διάδρομος προϋποθέτει στοχευμένες ροές από τον Νότο προς τον Βορρά, προβλεψιμότητα στη χρήση των υποδομών και –σε ορισμένες περιπτώσεις– μακροχρόνιες δεσμεύσεις χωρητικότητας που θα εξασφαλίζουν ότι το αέριο φτάνει σε συγκεκριμένες αγορές υψηλής ανάγκης, όπως η Ουκρανία. Το ζητούμενο είναι ένα ρυθμιστικό καθεστώς που θα επιτρέπει να “κλειδωθεί” χωρητικότητα για συγκεκριμένη χώρα, και να προέχει η στρατηγική ροή του Διαδρόμου για λόγους ενεργειακής ασφάλειας από την ανάγκη να μην αποκλείονται οι traders που αγοράζουν δυναμικότητα για λόγους arbitrage.
www.worldenergynews.gr
