Από τη στιγμή που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022, το υγροποιημένο φυσικό αέριο αναδείχθηκε σε βασική παγκόσμια πηγή ενέργειας σε περιστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Σε αντίθεση με την ενέργεια που μεταφέρεται μέσω αγωγών και απαιτεί χρονοβόρες επενδύσεις σε υποδομές και διαπραγματεύσεις συμβολαίων πριν φτάσει στον προορισμό της, το LNG μπορεί να αγοραστεί άμεσα στη spot αγορά και να κατευθυνθεί ταχύτατα εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.
Καθώς οι κυρώσεις έπληξαν τις άλλοτε τεράστιες ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, η σημασία του LNG για την παγκόσμια ενεργειακή ισορροπία ενισχύθηκε δραματικά. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του μικρού εμιράτου του Κατάρ στην παγκόσμια αγορά ενέργειας αναβαθμίστηκε θεαματικά και αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω, ενώ η γεωπολιτική του βαρύτητα αυξάνεται και λόγω της κοινής εκμετάλλευσης του βασικού του κοιτάσματος φυσικού αερίου με το γειτονικό Ιράν. Η πρόσφατη ανάθεση ενός τεράστιου συμβολαίου για την επέκταση της παραγωγής LNG στο συγκεκριμένο πεδίο τέθηκε υπό στενή παρακολούθηση από τις μεγάλες δυνάμεις.
Τους μήνες πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Ντόχα έδινε την εντύπωση ότι πλησίαζε τον αναδυόμενο άξονα Κίνας–Ρωσίας. Το μήνυμα εστάλη μέσω σειράς μακροπρόθεσμων συμφωνιών προμήθειας LNG με κινεζικούς αγοραστές, με πρώτη εκείνη του Μαρτίου 2021 μεταξύ της Sinopec και της τότε Qatar Petroleum για 2 εκατ. τόνους ετησίως επί μία δεκαετία.
Ακολούθησε νέα συμφωνία τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς μεταξύ της QatarEnergy και της Guangdong Energy Group Natural Gas Co. για 1 εκατ. τόνους ετησίως από το 2024 έως το 2034, με δυνατότητα επέκτασης.
Το Πεκίνο και η Μόσχα θεωρούσαν επί μακρόν ότι το Κατάρ θα μπορούσε να κινηθεί προς την κατεύθυνσή τους, ιδίως καθώς μοιράζεται με την Τεχεράνη το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, το North Field/North Dome από την πλευρά του Κατάρ και το South Pars από την πλευρά του Ιράν, συνολικής έκτασης 9.700 τετραγωνικών χιλιομέτρων και εκτιμώμενων αποθεμάτων 51 τρισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου.
Μετά την αποχώρηση της Ουάσιγκτον από την Κοινή Ολοκληρωμένη Σχέση Δράσης το 2018, αξιωματούχοι των δύο χωρών διερεύνησαν νέο πλαίσιο κοινής ανάπτυξης του πεδίου. Το ενδεχόμενο στενότερης ενεργειακής σύνδεσης του Κατάρ με την Κίνα προκάλεσε ανησυχία στις ΗΠΑ, ιδίως υπό το φως της ρωσικής εισβολής του 2022, καθώς υπήρξαν εκτιμήσεις ότι η εμβάθυνση των δεσμών LNG με το Πεκίνο θα μπορούσε να απορροφήσει μέρος των κραδασμών από τις αναταράξεις στην αγορά.
Σύντομα, ωστόσο, το Κατάρ βρέθηκε αντιμέτωπο με εντεινόμενες πιέσεις από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία να περιορίσει το ενεργειακό του άνοιγμα προς την Κίνα και να στραφεί σε μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις με την Ευρώπη, ιδίως με τη Γερμανία. Οι δυτικές κυβερνήσεις άσκησαν έντονες πιέσεις για ανακατεύθυνση των μελλοντικών ροών LNG προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Τον Μάρτιο του 2022 πραγματοποιήθηκαν υψηλού επιπέδου επαφές, στις οποίες συμμετείχαν ο εμίρης Σεΐχης Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, ο Γερμανός υπουργός Οικονομίας Ρόμπερτ Χάμπεκ και Αμερικανοί εκπρόσωποι, ενώ λίγο αργότερα ο τότε πρόεδρος Joe Biden χαρακτήρισε το Κατάρ «σημαντικό σύμμαχο εκτός ΝΑΤΟ».
Τον Δεκέμβριο του 2022, η QatarEnergy και η ConocoPhillips οριστικοποίησαν δύο μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας LNG προς τη Γερμανία για τουλάχιστον 15 χρόνια από το 2026.
Σήμερα, σύμφωνα με δηλώσεις της κυβέρνησης του Κατάρ, η χώρα αναμένεται να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 40% της νέας παγκόσμιας προσφοράς LNG έως το 2029. Η αύξηση θα προέλθει από την επέκταση του North Field, με έξι νέες μεγάλες αναπτύξεις στις ζώνες North Field East και North Field South, συνολικής δυναμικότητας 48 εκατ. τόνων ετησίως. Παράλληλα, νέα έργα στο North Field West αναμένεται να αυξήσουν την παραγωγική ικανότητα από 77 σε 142 εκατ. τόνους ετησίως πριν από το τέλος της δεκαετίας, όταν το παγκόσμιο εμπόριο LNG είχε ανέλθει σε 404 εκατ. τόνους το 2023 και εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 625-685 εκατ. τόνους το 2040.
Περίπου 13 εκατ. τόνοι ετησίως θα προστεθούν μέσω του έργου Golden Pass στο Τέξας, όπου η QatarEnergy κατέχει το 70% σε συνεργασία με την ExxonMobil. Η εγκατάσταση, δυναμικότητας 18 εκατ. τόνων ετησίως, αναμένεται να συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες των ΗΠΑ, ενισχύοντας τη θέση της χώρας ως κορυφαίου εξαγωγέα LNG παγκοσμίως.
Πάνω από 1 δισ. η συμφωνία
Το πλέον πρόσφατο μεγάλο συμβόλαιο στην επέκταση του North Dome ανατέθηκε στη γαλλική Technip Energies για την κατασκευή δύο «mega trains» παραγωγής LNG δυναμικότητας 8 εκατ. τόνων ετησίως έκαστο στο North Field West, σε συμφωνία που εκτιμάται ότι υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ. Το έργο αναμένεται επίσης να αποδίδει 175.000 βαρέλια ισοδύναμου πετρελαίου ημερησίως σε συμπυκνώματα, αιθάνιο και υγραέριο.
Συνολικά, οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν μια πιο αποφασιστική επανατοποθέτηση του Κατάρ προς τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Αν και η Ντόχα φάνηκε να εξετάζει στενότερη σύγκλιση με τη Μόσχα και το Πεκίνο πριν από την εισβολή, ο συνδυασμός δυτικών πιέσεων, της επείγουσας ανάγκης της Ευρώπης για μη ρωσικό φυσικό αέριο και της αυξανόμενης απομόνωσης Ιράν και Ρωσίας φαίνεται ότι την επανέφερε στον δυτικό στρατηγικό άξονα.
Με το Κατάρ να αναμένεται να κυριαρχήσει στην αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς LNG έως το τέλος της δεκαετίας, τα συμφέροντά του εμφανίζονται πλέον πιο στενά συνδεδεμένα με εκείνα της Ουάσιγκτον και των συμμάχων της από οποιαδήποτε άλλη στιγμή των τελευταίων είκοσι ετών, μια μετατόπιση που αναμένεται να διαμορφώσει τη γεωπολιτική του φυσικού αερίου και στη δεκαετία του 2030.
