Το «τοτέμ» της Νορβηγίας - Ο «ξεχασμένος» γίγαντας της Ευρώπης και η παγκόσμια ενεργειακή κρίση

Σε έναν κόσμο που έχει σταματήσει να μετράει τον εαυτό του με τον πήχη των βεβαιοτήτων, η σκανδιναβική χώρα μπορεί να υπερηφανεύεται ότι είναι ότι από τα ελάχιστα κράτη που ατενίζουν το μέλλον τους με αισιοδοξία. Στην περίπτωση του Όσλο, τα εχέγγυα εντοπίζονται στον ενεργειακό πλούτο, την οικονομική ευρωστία και μια νηφάλια εξωτερική πολιτική που κρατάει ζυγισμένες σχέσεις με ΗΠΑ και ΕΕ. Ούτε πολύ κοντά, ούτε πολύ μακριά. 

 
Η ισόρροπη στάση της Νορβηγίας σε ένα εύθραυστο γεωπολιτικό status quo είναι αποτέλεσμα εν μέρει της γεωγραφίας της η οποία της επέτρεψε να βρίσκεται στο άκρο της ηπειρωτικής Ευρώπης, με καλούς γείτονες, μπόλικη αλιεία και σχετική ηρεμία.

 

Η Νορβηγία ενισχύει τον ρόλο της ως ενεργειακός «σωτήρας» της Ευρώπης, καθώς οι πόλεμοι και η γεωπολιτική αστάθεια ταράζουν τις παγκόσμιες αγορές. Ο Νορβηγός πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε δήλωσε πρόσφατα ότι η διευρυνόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει ήδη αυξήσει τις τιμές του πετρελαίου και μειώσει την προσφορά εξαιτίας του ουσιαστικού κλεισίματος των στενών του Ορμούζ, υπογραμμίζει γιατί η Ευρώπη χρειάζεται σταθερούς ενεργειακούς εταίρους.

 

«Είναι ένας πόλεμος που φαίνεται να μην έχει σχέδιο», δήλωσε ο Στέρε στο ετήσιο συνέδριο της Offshore Norge στο Όσλο την Πέμπτη, αναφερόμενος στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. «Σε τόσο απρόβλεπτες εποχές, η Νορβηγία πρέπει να είναι αξιόπιστη».

 

Από την έναρξη της επίθεσης της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Νορβηγία έχει γίνει ο μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου μέσω αγωγών στην Ευρώπη, αντικαθιστώντας μεγάλο μέρος των ποσοτήτων που παλαιότερα προέρχονταν από τη Ρωσία.

«Όλο το φυσικό αέριο που παράγουμε στη Νορβηγία πηγαίνει στην Ευρώπη, και περίπου το 90 έως 95% του πετρελαίου που παράγουμε κατευθύνεται επίσης εκεί», δήλωσε στο Politico ο Άντερς Οπένταλ, διευθύνων σύμβουλος της νορβηγικής εταιρείας πετρελαίου και φυσικού αερίου Equinor.

Ωστόσο, ενώ το Όσλο προβάλλεται ως πυλώνας της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης, Νορβηγοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι η χώρα δεν μπορεί να αυξήσει γρήγορα την παραγωγή, ακόμη κι αν οι γεωπολιτικές εντάσεις περιορίσουν περαιτέρω την παγκόσμια προσφορά.

 

Ο Νορβηγός υπουργός Ενέργειας Τέργε Άασλαντ δήλωσε ότι η χώρα λειτουργεί ήδη κοντά στο μέγιστο της παραγωγικής της δυνατότητας. «Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στο ανώτατο επίπεδο παραγωγής», ανέφερε.

Η αύξηση της προσφοράς θα απαιτούσε νέες έρευνες και επενδύσεις, πρόσθεσε ο Άασλαντ, καθώς η κυβέρνηση προσπαθεί να επιβραδύνει την αναμενόμενη μείωση της παραγωγής μετά το 2030, αναπτύσσοντας επιπλέον πόρους στην υφαλοκρηπίδα της Νορβηγίας.

 

«Στόχος μας είναι να είμαστε ένας σταθερός, μακροπρόθεσμος και προβλέψιμος προμηθευτής ενέργειας για την ευρωπαϊκή αγορά», δήλωσε.

Ταυτόχρονα, η Νορβηγία αντιδρά στις εκκλήσεις από τις Βρυξέλλες να σταματήσει η ανάπτυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αρκτική, καθώς η ΕΕ αναθεωρεί τη στρατηγική της για την περιοχή.

 

Η τρέχουσα πολιτική της ΕΕ δεσμεύει το μπλοκ να επιδιώξει ένα διεθνές μορατόριουμ για την εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αρκτική, όμως η στρατηγική βρίσκεται υπό αναθεώρηση, με δημόσια διαβούλευση που έληξε στις 16 Μαρτίου και μια αναθεωρημένη εκδοχή να αναμένεται πριν από το καλοκαίρι.

 

Νορβηγοί αξιωματούχοι, βιομηχανικές ενώσεις και συνδικάτα ασκούν πιέσεις στις Βρυξέλλες να εγκαταλείψουν την ιδέα, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη θα συνεχίσει να χρειάζεται το νορβηγικό αέριο από την Αρκτική καθώς απομακρύνεται από τις ρωσικές προμήθειες.

 Ο Άασλαντ υπερασπίστηκε το ιστορικό της Νορβηγίας στην περιοχή, επισημαίνοντας τη Θάλασσα του Μπάρεντς — όπου η χώρα εγκαινίασε το νέο κοίτασμα πετρελαίου της.

Αντικατάσταση ρωσικών προμηθειών

Οι ηγέτες της ενεργειακής βιομηχανίας λένε ότι η παραγωγή στην Αρκτική παίζει ήδη σημαντικό ρόλο στην αντικατάσταση των ρωσικών προμηθειών. «Όταν ανοίξαμε το κοίτασμα Johan Castberg πέρυσι, το πρώτο φορτίο πήγε κατευθείαν στην Ευρώπη, αντικαθιστώντας το ρωσικό πετρέλαιο», δήλωσε ο Οπένταλ. «Οποιοδήποτε μορατόριουμ εδώ θα μείωνε στην πραγματικότητα την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης».

 

Η Νορβηγία αντιπροσωπεύει περίπου το 1/3 των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ, αν και το φυσικό αέριο της Αρκτικής αντιπροσωπεύει ένα πολύ μικρότερο μερίδιο, περίπου το 5% των εισαγωγών του γκρούπ των 27.

 Ωστόσο, οι Νορβηγοί υποστηρίζουν ότι ένα μορατόριουμ θα έστελνε λάθος μήνυμα, ενώ η Ευρώπη παραμένει εξαρτημένη από εξωτερικές ενεργειακές προμήθειες.

 

Η Ίνε Έρικσεν Σόρεϊντε, ηγέτης του Συντηρητικού κόμματος της Νορβηγίας, δήλωσε ότι οι εκκλήσεις για διακοπή της ανάπτυξης στην Αρκτική συγκρούονται με τις τρέχουσες προτεραιότητες ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. «Στέλνει ένα πολύ κακό μήνυμα όταν η Επιτροπή λέει ότι πρέπει να σταματήσουμε την ανάπτυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αρκτική, επειδή σε αυτήν την ανάπτυξη βασίζεται η ΕΕ», έχει δηλώσει.

 

Οι ειδικοί λένε ότι η ευρύτερη ενεργειακή εικόνα της Αρκτικής επικυριαρχείται από τη Ρωσία, η οποία έχει μεγάλα σχέδια για επέκταση της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω έργων όπως το Yamal LNG και το Arctic LNG 2.

 

Ο Μάλτε Χούμπερτ, ιδρυτής και ανώτερος συνεργάτης στο Αρκτικό Ινστιτούτο, δήλωσε ότι η κλιματική αλλαγή μεταμορφώνει ραγδαία την κάποτε δυσπρόσιτη περιοχή.

 

«Αν δεν είχαμε την κλιματική αλλαγή, δεν θα μιλούσαμε για γεωπολιτική στην Αρκτική», δήλωσε στο Politico. «Η κλιματική αλλαγή αναδιαμορφώνει ενεργά τον χάρτη, όπου ξαφνικά υπάρχουν διαθέσιμες νέες εμπορικές οδοί που δεν υπήρχαν ούτε πριν από 10, 15 χρόνια».

Η Ευρώπη θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να κάνει τις ιεραρχήσεις της. Να αποφασίσει αν προέχει η ενεργειακή της ασφάλεια ειδικά τώρα, ή η πράσινη μετάβαση. Όπως και να 'χει, όσο οι υδρογονάνθρακες είναι ακόμα απαραίτητοι στο ενεργειακό της μείγμα, καλό θα είναι να μην πυροβολεί τα πόδια της στηριζόμενη σε εισαγωγές από τρίτους, όταν μπορεί να εισάγει από τον πιο κοντινό της και σταθερό εταίρο.

Λευτέρης Στάικος (με πληροφορίες από το Politico)