Με αυξήσεις στο συνολικό τους προϋπολογισμό της τάξης του 1,5 δισ. ευρώ και χρονικές μετατοπίσεις για την ολοκλήρωσή τους εγκρίθηκε από τη ΡΑΑΕΥ το Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ) περιόδου 2025-2034, του ΑΔΜΗΕ. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει σειρά μεγάλων έργων διασυνδέσεων, τα οποία κρίνονται κομβικά για την ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας, τη μείωση του κόστους ηλεκτροδότησης και την ενίσχυση της διείσδυσης των ΑΠΕ, ωστόσο συνοδεύονται από σημαντικές αναθεωρήσεις κόστους και καθυστερήσεις.
Ειδικότερα τα έργα που σημείωσαν αυξήσεις στους προϋπολογισμούς τους είναι τα εξής:
Η Δ’ Φάση Διασύνδεσης των Κυκλάδων: αυξήθηκε σημαντικά ο προϋπολογισμός, από 472 εκ. € σε περίπου 523–524 εκ. €, κυρίως λόγω ανατιμήσεων υλικών, καλωδίων και αυξημένων απαιτήσεων προστασίας υποβρυχίων καλωδίων. Επίσης, παρουσιάζει περαιτέρω χρονική μετατόπιση, με την ολοκλήρωσή της να μεταφέρεται στο πρώτο εξάμηνο του 2026, δηλαδή με πρόσθετη καθυστέρηση σε σχέση με προηγούμενο προγραμματισμό.
Η Φάση ΙΙ της Διασύνδεσης Κρήτης – Αττικής: Καταγράφηκε αύξηση κόστους κατά περίπου 33 εκ. €, ανεβάζοντας τον συνολικό προϋπολογισμό στα 1.162 εκ. €. Εμφάνισε επίσης καθυστέρηση, με μετατόπιση του χρονοδιαγράμματος κατά ένα εξάμηνο, εξαιτίας αδειοδοτικών καθυστερήσεων, αντιδράσεων τοπικών φορέων και απρόβλεπτων γεγονότων.
Το έργο διασύνδεσης των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου: Παρουσιάζει τόσο σημαντική αύξηση κόστους όσο και καθυστέρηση. Ο προϋπολογισμός αυξήθηκε σημαντικά στα 1.425 εκ. € (αύξηση άνω των 200 εκ. €), λόγω αλλαγών στον σχεδιασμό, αύξησης μήκους καλωδίων και αναθεώρησης τεχνικών λύσεων. Παράλληλα, το χρονοδιάγραμμα μετατέθηκε κατά ένα έτος, με ολοκλήρωση στο δεύτερο εξάμηνο του 2030, λόγω καθυστερήσεων στην περιβαλλοντική αδειοδότηση και τροποποιήσεων στον σχεδιασμό.
Το έργο διασύνδεσης των Δωδεκανήσων: Εμφανίζει τη μεγαλύτερη αύξηση κόστους, με τον προϋπολογισμό να ανέρχεται πλέον στα 2.957 εκ. €, αυξημένος κατά περίπου 931 εκ. €. Η αύξηση αποδίδεται κυρίως σε διεθνείς αυξήσεις κόστους για υποβρύχια καλώδια, έλλειψη εξειδικευμένων πόρων και αύξηση τιμών υλικών και εργασιών. Επιπλέον, παρατηρείται καθυστέρηση περίπου ενός έτους, με μετατόπιση ολοκλήρωσης στο δεύτερο εξάμηνο του 2030, λόγω καθυστερήσεων σε περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και τροποποιήσεων στη χωροθέτηση έργων.
Το έργο δεύτερης διασύνδεσης Ελλάδας – Ιταλίας: Παρουσιάζει επίσης σημαντική επιδείνωση ως προς κόστος και χρονοδιάγραμμα. Το κόστος αυξήθηκε από 606 εκ. € σε περίπου 950 εκ. €, ενώ η ολοκλήρωση μετατέθηκε από το 2031 στο δεύτερο εξάμηνο του 2033.
Πέραν των ανωτέρω, η ΡΑΑΕΥ επισημαίνει ότι οι αυξήσεις κόστους συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με εξωγενείς παράγοντες, όπως η διεθνής αύξηση τιμών πρώτων υλών, οι διακυμάνσεις στο ενεργειακό κόστος και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις σχετίζονται και με την ωρίμανση των έργων και την ανάγκη αναθεώρησης τεχνικών λύσεων.
Ειδικότερα, αναφέρεται ότι κατά τη διαδικασία αξιολόγησης του προγράμματος, ο ΑΔΜΗΕ υπέβαλε επικαιροποιημένα στοιχεία που περιλαμβάνουν τόσο αυξητικές εκτιμήσεις κόστους όσο και μετατοπίσεις στα χρονοδιαγράμματα σημαντικών έργων διασυνδέσεων, ιδίως για τα νησιά του Αιγαίου και τις διεθνείς διασυνδέσεις. Παράλληλα, καταγράφηκε ότι οι αναθεωρήσεις αυτές συνοδεύτηκαν από συμπληρωματικές μελέτες κόστους–οφέλους και πρόσθετες τεχνικές διευκρινίσεις που ζητήθηκαν από τη ΡΑΑΕΥ στο πλαίσιο της ρυθμιστικής αξιολόγησης.
Υλοποίηση των έργων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται από την Αρχή στην ανάγκη συμμόρφωσης του Διαχειριστή με τις υποχρεώσεις του ως προς την έγκαιρη υλοποίηση των έργων, δεδομένου ότι η καθυστέρηση επενδύσεων που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα μπορεί να ενεργοποιήσει ρυθμιστικές παρεμβάσεις ή ακόμη και κυρώσεις. Η ΡΑΑΕΥ υπενθυμίζει ότι διαθέτει αυξημένες αρμοδιότητες για την παρακολούθηση της προόδου των έργων και την επιβολή μέτρων σε περίπτωση μη τήρησης των χρονοδιαγραμμάτων.
Παράλληλα, σημειώνεται ότι οι καθυστερήσεις δεν αποδίδονται αποκλειστικά στον Διαχειριστή, αλλά σε ένα συνδυασμό παραγόντων, όπως καθυστερήσεις στην περιβαλλοντική αδειοδότηση, τροποποιήσεις σχεδιασμού λόγω χωροταξικών ή τεχνικών περιορισμών, καθώς και κοινωνικές αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, απαιτήθηκαν αλλαγές στη χάραξη έργων ή στην τεχνική τους υλοποίηση, γεγονός που επέφερε πρόσθετο κόστος και χρονικές μετατοπίσεις.
Η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε την πρόταση του ΑΔΜΗΕ αλλά τονίζει ότι ο Διαχειριστής οφείλει να υποβάλει στη ΡΑΑΕΥ αναλυτικότερη κοστολογική εκτίμηση, αναλυτικό κοστολόγιο για τις δαπάνες, καθώς και προσκόμιση στοιχείων, για την τεκμηρίωσή της όπου αυτό είναι δυνατό για τα κάτωθι έργα: Διασύνδεση Βορειοανατολικού Αιγαίου, Διασύνδεση Δωδεκανήσων, Νέα Διασύνδεση Ελλάδας-Τουρκίας, Νέα Διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας.
Επίσης αναφέρει ότι εφεξής ο Διαχειριστής, για περιπτώσεις αυξήσεων του κεφαλαιουχικού κόστους εγκεκριμένων έργων άνω του 10%, οφείλει να υποβάλει αναλυτική κοστολογική εκτίμηση καθώς και τα απαιτούμενα σχετικά στοιχεία. Η απαίτηση αυτή ενισχύει τον έλεγχο της Αρχής επί των επενδύσεων και αποσκοπεί στη διασφάλιση της διαφάνειας και της οικονομικής αποδοτικότητας των έργων.
Επιπλέον, η Αρχή ζητά, πλην των περιπτώσεων όπου προβλέπεται ειδική διαδικασία ενημέρωσης της ΡΑΑΕΥ σε μεγαλύτερη συχνότητα, ο Διαχειριστής να υποβάλει στη ΡΑΑΕΥ, στο τέλος κάθε ημερολογιακού εξαμήνου, αναλυτική έκθεση προόδου των έργων, με λεπτομερή καταγραφή ενεργειών, προβλημάτων και προγραμματισμού επόμενων βημάτων.
Τέλος, υπογραμμίζεται ότι η επιτυχής υλοποίηση των έργων αυτών είναι κρίσιμη όχι μόνο για την ασφάλεια εφοδιασμού και τη μείωση των ΥΚΩ, αλλά και για τη συνολική ενεργειακή μετάβαση της χώρας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα απορρόφησης νέας παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και τη διασύνδεση των νησιωτικών συστημάτων με το ηπειρωτικό δίκτυο.
www.worldenergynews.gr
