Έντονη κινητικότητα εμφανίζει το project της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector), μετά από μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας, κατά την οποία το έργο είχε ουσιαστικά παγώσει λόγω διαφωνιών για τη βιωσιμότητά του και τη χρηματοδοτική του δομή. Οι τελευταίες κινήσεις από Αθήνα, Λευκωσία και ΑΔΜΗΕ δείχνουν ότι το project επιχειρείται να βγει από το τέλμα, με αιχμή τόσο τη χρηματοδότηση όσο και τη ρυθμιστική του θεμελίωση.
Καταρχάς, η κοινή πρωτοβουλία των υπουργών Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου να απευθυνθούν επισήμως στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αποτελεί σαφές μήνυμα πολιτικής επαναδέσμευσης. Στην επιστολή τους προς την ΕΤΕπ, οι δύο πλευρές ζητούν τη χρηματοδότηση του έργου, υπό την προϋπόθεση ότι θα προηγηθεί διαδικασία δέουσας επιμέλειας (due diligence). Με άλλα λόγια, επιχειρούν να εξασφαλίσουν την εμβληματική χρηματοδότηση από την ΕΤΕΠ μια «σφραγίδα αξιοπιστίας» από έναν θεσμό που μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά για την προσέλκυση κεφαλαίων. Πηγές από την ΕΤΕΠ αναφέρουν ότι το θέμα θα εξεταστεί και αναμένονται αποφάσεις εντός των επόμενων μηνών.
Eίχε προηγηθεί η ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Μανιάτη που ζήτησε από την Επιτροπή να πληροφορηθεί εάν έχουν αιτηθεί οι ελληνικές και κυπριακές Αρχές οικονομική, ή τεχνική βοήθεια από ευρωπαϊκούς Θεσμούς (Επιτροπή, ΕΙΒ κτλ), ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της Μελέτης, καθώς και τις προθέσεις της τελευταίας για την προώθηση του έργου στο πλαίσιο των σχεδιαζόμενων μέτρων αντιμετώπισης της πρόσφατης ενεργειακής κρίσης.
Ταυτόχρονα, ο Επίτροπος ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, σε ερώτηση του Κύπριου ευρωβουλευτή, Φειδία Παναγιώτου, σημείωσε τη θέση της υπέρ της υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου αναφέροντας ότι η Κομισιόν εξετάζει το πλαίσιο ενεργειακής ασφάλειας της Ε.Ε. ώστε να το προσαρμόσει στο τωρινό περίπλοκο γεωπολιτικό σκηνικό και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα απέναντι σε κινδύνους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και την ασφάλεια.
Παράλληλα, την Παρασκευή 17/4/2026 ο ΑΔΜΗΕ κατέθεσε αιτήματα προς τις ρυθμιστικές αρχές Ελλάδας και Κύπρου για την έγκριση των ρυθμιστικών εσόδων του έργου. Συγκεκριμένα, ο Διαχειριστής ζήτησε την έγκριση των εσόδων για το 2026 από τη ρυθμιστική αρχή της Κύπρου, αλλά και για την τετραετία 2026–2029 από τη ΡΑΑΕΥ. Πρόκειται για μια κίνηση που στηρίζεται στην υφιστάμενη μελέτη κόστους–οφέλους και έχει σαφή στόχο: να αποδείξει ότι το έργο μπορεί να παράγει ρυθμιζόμενα έσοδα και συνεπώς να καταστεί χρηματοδοτήσιμο στην πράξη.
Η σημασία των ρυθμιστικών εσόδων είναι καθοριστική. Χωρίς αυτά, δεν μπορεί να στηριχθεί το χρηματοοικονομικό μοντέλο του έργου, ούτε να συνεχιστούν οι πληρωμές προς τη Nexans, τη γαλλική εταιρεία που έχει αναλάβει την κατασκευή και προμήθεια του καλωδίου. Η Nexans αναμένει εδώ και μήνες το ξεμπλοκάρισμα του project, καθώς η διακοπή των πληρωμών έχει σταματήσει και την κατασκευή του καλωδίου.
Τι λέει η επιστολή στην ΕΤΕΠ
Στην επιστολή των υπουργών ενέργειας στην ΕΤΕΠ υπογραμμίζουν πως η εμπλοκή της ΕΤΕπ μπορεί να κάνει τη διαφορά, κυρίως λόγω των ευνοϊκών όρων χρηματοδότησης που προσφέρει. Σε ένα έργο που εκτιμάται κοντά στα 2 δισ. ευρώ, το κόστος δανεισμού είναι κρίσιμο για την τελική του οικονομική εικόνα. Επιπλέον, η ταχεία πρόοδος αποτελεί προϋπόθεση και για την ενεργοποίηση της ευρωπαϊκής επιδότησης ύψους 657 εκατ. ευρώ.
Οι υπουργοί εκφράζουν την προσήλωση τους προς το έργο το οποίο θέλουν να προχωρήσει το συντομότερο δυνατό. Επιζητούν την αξιολόγηση της Τράπεζας για τη βιωσιμότητα του έργου, αλλά και τη χρηματοδότηση του, δεδομένου ότι τα ελκυστικά επιτόκια της ΕΤΕπ μπορεί να κάνουν τη διαφορά για την πραγματοποίηση του
Σημειώνουν ότι το έργο αναμένεται να κοστίσει γύρω στα € 2δις και η γρήγορη υλοποίηση του είναι προϋπόθεση για να εκταμιευθούν τα €657 εκ επιδότηση κάτω από το CEF (Connecting Europe Facility). Η ΕΤΕπ έχει προχωρήσει το 2025 σε έγκριση των έργων διασύνδεσης της Δωδεκανήσου και του Β Αιγαίου που υπολογίζεται ότι θα κοστίσουν πάνω από €5 δις ευρώ ενώ η ΕΤΕπ διαθέτει και αν χρειαστεί θα παρέχει Τεχνική Βοήθεια για την υλοποίηση του έργου.
Επίσης τονίζεται ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το έργο παραμένει το μοναδικό εγκεκριμένο σχέδιο διασύνδεσης της Κύπρου με το ηπειρωτικό σύστημα, γεγονός που ενισχύει τη στρατηγική του σημασία. Η απόρριψη από τον ENTSO-E εναλλακτικών σεναρίων, όπως η διασύνδεση μέσω των Κατεχομένων, επιβεβαιώνει ότι το GSI αποτελεί τη βασική –και ουσιαστικά μοναδική– οδό ενεργειακής διασύνδεσης του νησιού με την Ευρώπη.
Εν αναμονή της στάσης της Κύπρου
Ωστόσο, πίσω από τη νέα αυτή κινητικότητα παραμένουν οι εκκρεμότητες που οδήγησαν το project σε αδιέξοδο το 2025. Κομβικό σημείο υπήρξε η στάση της κυπριακής πλευράς, όταν ο υπουργός Οικονομικών της χώρας αμφισβήτησε δημόσια τη βιωσιμότητα του έργου, θέτοντας ζήτημα αναθεώρησης των οικονομικών του δεδομένων. Η παρέμβαση αυτή δεν ήταν τυχαία, καθώς συνδεόταν με την ανάγκη έγκρισης της συμμετοχής της Κύπρου στα ρυθμιστικά έσοδα, ύψους 25 εκατ. ευρώ για το 2025.
Από εκεί και πέρα, οι διαφωνίες μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας για την κατανομή του κόστους και του ρίσκου οξύνθηκαν, οδηγώντας σε ουσιαστική αναστολή της προόδου. Το σημείο καμπής ήρθε τον Νοέμβριο του 2025, κατά τη συνάντηση Μητσοτάκη–Χριστοδουλίδη, όπου οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι απαιτείται επικαιροποίηση των οικονομικών και τεχνικών παραμέτρων του έργου.
Η πολιτική αυτή κατεύθυνση αποτυπώνεται και στην πρόσφατη επιστολή προς την ΕΤΕπ, για τη χρηματοδότηση όπου γίνεται αναφορά στη διενέργεια due diligence.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εμπλοκή της ΕΤΕπ αποκτά διπλή σημασία: αφενός ως πιθανός χρηματοδότης, αφετέρου ως ανεξάρτητος αξιολογητής που μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών. Επιπλέον, η Τράπεζα μπορεί να προσφέρει τεχνική βοήθεια, κάτι που θεωρείται κρίσιμο για την ωρίμανση ενός τόσο σύνθετου έργου.
Παρά τα θετικά αυτά στοιχεία, το έργο απέχει ακόμη από το να θεωρηθεί πλήρως επανεκκινημένο. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι διπλό: από τη μία πλευρά, η ολοκλήρωση της διαδικασίας δέουσας επιμέλειας και από την άλλη, η έγκριση των ρυθμιστικών εσόδων από τις αρμόδιες αρχές σε Ελλάδα και Κύπρο.
www.worldenergynews.gr
