Καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει συχνότερους και πιο έντονους καύσωνες, η χρήση συστημάτων κλιματισμού έχει αυξηθεί σημαντικά σε ολόκληρη την περιοχή τα τελευταία χρόνια
Αυτή η τάση αυξάνει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και καθιστά δυσκολότερη για τις χώρες τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα προς όφελος εναλλακτικών λύσεων από ανανεώσιμες πηγές.
Αρκετές χώρες σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν θέσει φιλόδοξες δεσμεύσεις για την πράσινη μετάβαση, γι’ αυτό και πολλές κυβερνήσεις, εταιρείες και ερευνητές εξετάζουν εναλλακτικές, λιγότερο ενεργοβόρες μεθόδους ψύξης.
Το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) ανέδειξε αυτή την ανάγκη στη δημοσίευσή του, την έκθεση Global Cooling Watch Report 2023: Keeping it chill.
Στην έκθεση, το UNEP προέβλεψε ότι η παγκόσμια εγκατεστημένη δυναμικότητα εξοπλισμού ψύξης θα τριπλασιαστεί έως το 2050, αυξάνοντας την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας περισσότερο από δύο φορές.
Τα κλιματιστικά και τα ψυγεία έχουν τόσο έμμεσες εκπομπές από την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας όσο και άμεσες εκπομπές από την απελευθέρωση ψυκτικών αερίων, τα περισσότερα από τα οποία έχουν πολύ ισχυρότερη επίδραση στην υπερθέρμανση του πλανήτη από το διοξείδιο του άνθρακα.
Πώς απομακρυνόμαστε από τα κλιματιστικά;
Για να ενθαρρύνει τη μετάβαση μακριά από τα κλιματιστικά, το UNEP ξεκίνησε το 2023 την πρωτοβουλία Nature for Cool Cities Challenge στο πλαίσιο της Cool Coalition, ενός παγκόσμιου δικτύου περισσότερων από 80 εταίρων που στοχεύει στην προώθηση της μετάβασης σε αποδοτική και φιλική προς το κλίμα ψύξη.
Ο πολεοδομικός σχεδιασμός μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τον αντίκτυπο που μπορούν να έχουν οι υψηλότερες θερμοκρασίες σε μια κωμόπολη ή μια πόλη.
Ένας από τους προφανείς τρόπους για να γίνουν τα νέα κτίρια πιο δροσερά είναι ο σχεδιασμός και η κατασκευή τους με τη χρήση καινοτόμων σχεδίων, τεχνικών και υλικών.
Για παράδειγμα, ένα κτίριο μπορεί να ενσωματώνει τούβλα και άλλα υλικά σχεδιασμένα ώστε να απορροφούν θερμότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας και να την εκπέμπουν τη νύχτα.
Η βαφή των στεγών με λευκό χρώμα μπορεί επίσης να βοηθήσει στην ανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας και στη διατήρηση χαμηλότερων θερμοκρασιών στα κτίρια.
Οι πρώτες προσπάθειας για παθητικά μέτρα ψύξης
Στην Καμπότζη, το UNEP συνεργάζεται με εταίρους για τη δοκιμή παθητικών μέτρων ψύξης, όπως η μόνωση, η σκίαση και ο στοχευμένος σχεδιασμός στεγών, ώστε να αξιολογήσει την επίδρασή τους στη θέρμανση και την ψύξη στις κατασκευές και να διαμορφώσει εθνικούς κανονισμούς δόμησης και πρότυπα πολεοδομικού σχεδιασμού.
Παράλληλα, στη Νότια Κορέα, η κυβέρνηση της Σεούλ κατεδάφισε έναν δρόμο 10 λωρίδων και έναν υπερυψωμένο αυτοκινητόδρομο 4 λωρίδων για να αναζωογονήσει το ρέμα Cheonggyecheon, μειώνοντας έτσι το φαινόμενο της θερμικής νησίδας που αντιμετωπίζει η πόλη, με τις θερμοκρασίες κατά μήκος του ρέματος να καταγράφονται μεταξύ 3,3 - 5,9°C χαμηλότερες σε σχέση με έναν κοντινό παράλληλο δρόμο.
Στο Παρίσι, η κυβέρνηση έχει δημιουργήσει «νησίδες δροσιάς», όπου το νερό, η βλάστηση και οι κατασκευές σκίασης βοηθούν στη δημιουργία χώρων που είναι αρκετούς βαθμούς πιο δροσεροί από τις γύρω περιοχές.
Οι περιοχές αυτές περιλαμβάνουν πάρκα, πισίνες και ορισμένα κτίρια. Στο Παρίσι, ο αριθμός των νησίδων δροσιάς αυξήθηκε από 800 το 2019 σε περισσότερες από 1.400 το 2026.
Στη Μασσαλία, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει σχέδια για τη φύτευση περισσότερων δέντρων σε ολόκληρη την πόλη, τα οποία θα παρέχουν σκιά και θα βελτιώνουν την ψύξη μέσω μιας φυσικής διαδικασίας γνωστής ως εξατμισοδιαπνοή, κατά την οποία τα δέντρα απορροφούν νερό και το απελευθερώνουν μέσω των φύλλων τους, ενώ η υγρασία από το έδαφος εξατμίζεται.
Στην Ολλανδία, ορισμένες πόλεις, όπως το Ρότερνταμ, εγκαθιστούν πράσινες στέγες για τη μείωση των θερμοκρασιών στα κτίριά τους, ενώ η Ουτρέχτη πρασινίζει τις στέγες των στάσεων λεωφορείων της.
Παράλληλα, στη Βαρκελώνη της Ισπανίας, η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ένα σύστημα ελέγχου εξαερισμού με τεχνητή νοημοσύνη για την παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα και της θερμοκρασίας, με στόχο τη μείωση των θερμοκρασιών.
Εκτός από την αλλαγή των αποφάσεων πολεοδομικού σχεδιασμού για την προετοιμασία απέναντι στις υψηλότερες θερμοκρασίες, οι κυβερνήσεις και οι ιδιωτικές εταιρείες χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο την τεχνολογία για τη βελτίωση των μεθόδων ψύξης.
Η τηλεθέρμανση/τηλεψύξη είναι μια μέθοδος που χρησιμοποιείται σε αρκετές πόλεις για τη διανομή ψυχρού νερού σε πολλαπλά κτίρια μέσω ενός υπόγειου δικτύου.
Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιεί λιγότερη ενέργεια από τα μεμονωμένα συστήματα κλιματισμού και μπορεί να τροφοδοτείται από τοπικές πηγές, όπως θαλασσινό ή ποτάμιο νερό.
Η Οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενεργειακή απόδοση απαιτεί από τις πόλεις με περισσότερους από 45.000 κατοίκους να καταρτίσουν τοπικά σχέδια θέρμανσης και ψύξης για την αντιμετώπιση της αύξησης των θερμοκρασιών.
Η έκθεση District Heating and Cooling Market Outlook 2025 της Euroheat & Power έδειξε ότι η ζήτηση για τηλεψύξη (DC) αυξάνεται, με τις υποδομές DC στην Ευρώπη να επεκτείνονται κατά περισσότερο από 3% το 2023.
Το Παρίσι φιλοξενεί ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα τηλεψύξης στον κόσμο. Το σύστημα μήκους 120 χιλιομέτρων αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1990 και αποτελείται από υπόγειους αγωγούς που μεταφέρουν ψυχρό νερό σε μουσεία, γραφεία, νοσοκομεία, σχολεία και άλλα δημόσια κτίρια.
Το σύστημα διανέμει ψυχρό νερό από τον ποταμό Σηκουάνα στα κτίρια μέσω ενός αγωγού και μεταφέρει το θερμό νερό πίσω μέσω ενός δεύτερου αγωγού.
Αντλίες θερμότητας
Οι αντλίες θερμότητας, οι οποίες έχουν γίνει ολοένα και πιο δημοφιλείς στην ευρωπαϊκή αγορά τα τελευταία χρόνια, αποτελούν μια ακόμη πηγή ψύξης.
Οι αντλίες θερμότητας αέρα-αέρα, σε αντίθεση με τις αντλίες αέρα-νερού, αποτελούνται από μια εξωτερική μονάδα συνδεδεμένη με έναν ή περισσότερους εσωτερικούς ανεμιστήρες.
Θερμαίνουν τον αέρα στο εσωτερικό ενός κτιρίου και μπορούν επίσης να μεταφέρουν θερμό αέρα από το εσωτερικό προς το εξωτερικό. Αυτού του είδους τα συστήματα γίνονται ολοένα και πιο οικονομικά καθώς αυξάνεται η ζήτηση.
Τα συστήματα κλιματισμού εξακολουθούν να κυριαρχούν στην αγορά ψύξης λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας ή του υψηλότερου κόστους των εναλλακτικών συστημάτων.
Ωστόσο, η αγορά αναμένεται να επεκταθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες, καθώς οι καταναλωτές αναζητούν ενεργειακά αποδοτικές εναλλακτικές λύσεις ψύξης.
Παράλληλα, οι κυβερνήσεις μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των υψηλότερων θερμοκρασιών βελτιώνοντας τον πολεοδομικό σχεδιασμό, επικαιροποιώντας τα πρότυπα δόμησης και, όπου είναι δυνατόν, εγκαθιστώντας συστήματα τηλεψύξης.
www.worldenergynews.gr
