Σε μια προσπάθεια να μπει τέλος στην αβεβαιότητα που επικρατεί γύρω από τα τέσσερα σχεδιαζόμενα έργα πλωτών μονάδων αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG (FSRU), η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) προχωρά στη διαμόρφωση μιας νέας μεθοδολογίας αξιολόγησης της ωριμότητας των επενδύσεων, η οποία θα καθοδηγεί τον ΔΕΣΦΑ στην κατανομή της διαθέσιμης δυναμικότητας του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου με αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια.
Η νέα μεθοδολογία που αναμένεται να είναι έτοιμη τον Οκτώβριο, φιλοδοξεί να αποτελέσει το εργαλείο που θα ξεχωρίζει ποια έργα βρίσκονται πραγματικά κοντά στην υλοποίηση, ώστε οι αποφάσεις για τη δέσμευση χωρητικότητας να βασίζονται σε τεκμηριωμένη αξιολόγηση και όχι στις εκτιμήσεις ή στις διαβεβαιώσεις των επενδυτών.
Η ανάγκη για έναν τέτοιο μηχανισμό αναδείχθηκε στη χθεσινή σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη ΡΑΑΕΥ, με τη συμμετοχή του ΔΕΣΦΑ και των τεσσάρων εταιρειών που αναπτύσσουν ή σχεδιάζουν FSRU: της Gastrade (Θράκη), της Motor Oil (Διώρυγα Gas), της Mediterranean Gas (Βόλος) και της Enerwave (Θεσσαλονίκη). Αντικείμενο της συνάντησης ήταν η εξεύρεση λύσεων στα ζητήματα πρόσβασης των νέων υποδομών στο εθνικό δίκτυο μεταφοράς, καθώς η διασφάλιση σύνδεσης και μεταφορικής ικανότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λήψη τελικής επενδυτικής απόφασης.
Από τις δηλώσεις προθέσεων στην αποτίμηση της πραγματικής προόδου
Το βασικό πρόβλημα που καλείται να επιλύσει η ΡΑΑΕΥ είναι ότι σήμερα ο ΔΕΣΦΑ βρίσκεται αντιμέτωπος με τέσσερα μεγάλα έργα, για κανένα από τα οποία δεν έχει ακόμη ληφθεί οριστική επενδυτική απόφαση. Παράλληλα, η δυναμικότητα του συστήματος δεν επιτρέπει να δεσμευθούν εκ των προτέρων πόροι για όλα τα σχέδια, εφόσον δεν είναι βέβαιο ότι όλα θα προχωρήσουν στην κατασκευή.
Μέχρι σήμερα κάθε επενδυτής υποστηρίζει ότι το δικό του έργο βρίσκεται πιο κοντά στην υλοποίηση, επικαλούμενος την πρόοδο στις αδειοδοτήσεις, την ολοκλήρωση τεχνικών μελετών, τις εμπορικές συμφωνίες ή τις δεσμεύσεις δυνητικών χρηστών. Ωστόσο, δεν υπάρχει ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο που να μεταφράζει όλα αυτά τα στοιχεία σε μια αντικειμενική αξιολόγηση της ωριμότητας κάθε επένδυσης.
Αυτό ακριβώς έρχεται να καλύψει η νέα μεθοδολογία της ΡΑΑΕΥ. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Αρχή επεξεργάζεται ένα σύστημα συγκεκριμένων δεικτών και κριτηρίων, μέσω των οποίων θα αποτυπώνεται η πραγματική πρόοδος κάθε έργου. Με βάση την αξιολόγηση αυτή, ο ΔΕΣΦΑ θα αποκτήσει ένα θεσμικά κατοχυρωμένο εργαλείο για να ιεραρχεί τα αιτήματα δέσμευσης χωρητικότητας, χωρίς να δημιουργούνται υπόνοιες άνισης μεταχείρισης ή αυθαίρετων επιλογών.
Καμία πρόωρη επιλογή πριν ολοκληρωθεί η αξιολόγηση
Πηγές με γνώση της διαδικασίας επισημαίνουν ότι, μέχρι να ολοκληρωθεί η νέα μεθοδολογία, η οποία εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμη τον Οκτώβριο, η δυνατότητα πρόσβασης στο σύστημα παραμένει ανοικτή και για τα τέσσερα έργα. Η ΡΑΑΕΥ δεν επιθυμεί να αποκλείσει σε αυτή τη φάση κανέναν επενδυτή, καθώς θεωρεί ότι όλα τα σχέδια πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν μέχρι να υπάρξει μια αντικειμενική αποτίμηση της προόδου τους.
Μόλις ολοκληρωθεί το νέο πλαίσιο, η αξιολόγηση θα βασίζεται σε τεκμηριωμένα στοιχεία, όπως η πορεία των αδειοδοτήσεων, η τεχνική ωρίμανση, η πρόοδος των μελετών, οι εμπορικές δεσμεύσεις και άλλα αντικειμενικά χαρακτηριστικά που θα αποτυπώνουν πόσο κοντά βρίσκεται κάθε έργο στην κατασκευή. Η κατάταξη αυτή θα αποτελεί πλέον τη βάση πάνω στην οποία ο ΔΕΣΦΑ θα λαμβάνει αποφάσεις για την κατανομή της διαθέσιμης δυναμικότητας.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, συνεχίζονται σε θετικό κλίμα οι τεχνικές επαφές μεταξύ ΔΕΣΦΑ και Motor Oil με στόχο την επίλυση των εκκρεμοτήτων που αφορούν τη σύνδεση του έργου της Διώρυγας Gas με το εθνικό σύστημα.
H μάχη των FSRU για τη διάθεση δυναμικότητας
Η διαμόρφωση της νέας μεθοδολογίας αντανακλά τη μετατόπιση του ανταγωνισμού για την ανάπτυξη των ίδιων των FSRU στη μάχη για την εξασφάλιση πρόσβασης στο δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου. Παρότι στην Ελλάδα σχεδιάζονται τέσσερις νέες πλωτές μονάδες, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι πραγματικές δυνατότητες του συστήματος και της περιφερειακής αγοράς δύσκολα θα επιτρέψουν την ταυτόχρονη υλοποίηση όλων. Η σταδιακή κατάργηση των ρωσικών εισαγωγών φυσικού αερίου ενισχύει ασφαλώς τον ρόλο του LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, όμως η διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα του ελληνικού συστήματος εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό περιοριστικό παράγοντα.
Η σύγκρουση αυτή αποτυπώθηκε και στη δημόσια διαβούλευση του ΔΕΣΦΑ για τις δημοπρασίες μεταφορικής ικανότητας του Έτους Αερίου 2026-2027, όπου οι εταιρείες ζήτησαν την αναθεώρηση του μοντέλου διάθεσης δυναμικότητας, υποστηρίζοντας ότι το ισχύον πλαίσιο δεν ανταποκρίνεται στις νέες γεωπολιτικές και εμπορικές συνθήκες.
Κοινός παρονομαστής σχεδόν όλων των παρεμβάσεων ήταν η ανάγκη μεγαλύτερης ευελιξίας. Οι συμμετέχοντες θεωρούν ότι η πολυετής δέσμευση μεταφορικής ικανότητας, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις φθάνει έως και τα δεκαπέντε χρόνια, δεν συμβαδίζει με μια αγορά που μεταβάλλεται ταχύτατα λόγω της ανάπτυξης νέων ενεργειακών υποδομών, των διασυνδέσεων και της αυξανόμενης σημασίας του LNG.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται πλέον και στο σημείο εισόδου της Αμφιτρίτης, μέσω του οποίου τροφοδοτείται το εθνικό σύστημα από το FSRU Αλεξανδρούπολης. Η Gastrade ζητά σημαντική αύξηση της διαθέσιμης αδιάλειπτης δυναμικότητας, υποστηρίζοντας ότι μετά την ολοκλήρωση του σταθμού συμπίεσης στην Αμπελιά οι τεχνικές δυνατότητες του συστήματος είναι πλέον σημαντικά μεγαλύτερες από αυτές που αποτυπώνονται στην πρόταση του ΔΕΣΦΑ. Από την άλλη πλευρά, η ΔΕΠΑ εστιάζει κυρίως στη διατήρηση της εμπορικής ευελιξίας, ενώ η Motor Oil προτείνει η διάθεση της δυναμικότητας να γίνεται σε ετήσια βάση, ώστε να προσαρμόζεται κάθε χρόνο στις εξελίξεις της αγοράς και στην πρόοδο των νέων έργων.
Αντίστοιχα, ο TAP ζητά από τον Οκτώβριο του 2026, όταν η Νέα Μεσημβρία θα λειτουργεί πλέον πλήρως αμφίδρομα, να εφαρμοστεί πλήρως ο ευρωπαϊκός Κανονισμός CAM (Capacity Allocation Mechanisms), που προβλέπει τη διάθεση της δυναμικότητας μέσω κοινών, διαφανών και ανταγωνιστικών δημοπρασιών, θεωρώντας ότι δεν υφίσταται πλέον τεχνικός λόγος διατήρησης των σημερινών εξαιρέσεων.
Με τη νέα μεθοδολογία της ΡΑΑΕΥ, η αντιπαράθεση για το ποιο FSRU θα προηγηθεί αποκτά πλέον θεσμικό πλαίσιο. Η ωριμότητα των έργων δεν θα αποτελεί μόνο επιχείρημα των επενδυτών, αλλά θα αποτυπώνεται σε μια αντικειμενική αξιολόγηση, η οποία θα καθορίζει τόσο τις προτεραιότητες πρόσβασης στο δίκτυο όσο και, σε μεγάλο βαθμό, την ίδια την πιθανότητα υλοποίησης του κάθε σχεδιαζόμενου FSRU.
www.worldenergynews.gr
