Σχετικά Άρθρα
Τα χταπόδια σκέφτονται διαφορετικά: τα πλοκάμια τους λειτουργούν αυτόνομα και ο ύπνος τους ίσως κρύβει όνειρα (ecoportal.net)
Ένα πλάσμα με οκτώ πλοκάμια απέδειξε ότι η ευφυΐα δεν ανήκει μόνο σε θηλαστικά και πουλιά. Τα χταπόδια κατάφεραν κάτι που μέχρι σήμερα θεωρούνταν προνόμιο λίγων ειδών: έμαθαν να χρησιμοποιούν έναν καθρέφτη για να «βλέπουν» αυτό που δεν μπορούν να δουν άμεσα και να εντοπίζουν κρυμμένη τροφή. Η ανακάλυψη αυτή αλλάζει όσα πιστεύαμε για τη σκέψη, τη μνήμη και την εξέλιξη της νοημοσύνης στον πλανήτη.
Ένα θαλάσσιο μυαλό που συνεχίζει να εκπλήσσει
Τα χταπόδια είναι εδώ και χρόνια γνωστά ως ένα από τα πιο ευφυή ασπόνδυλα ζώα στη Γη. Μπορούν να λύνουν προβλήματα, να ανοίγουν δοχεία, να ξεφεύγουν από ενυδρεία και να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους στο περιβάλλον τους.
Η νέα έρευνα από το Dartmouth College έρχεται όμως να προσθέσει ένα ακόμη εντυπωσιακό κεφάλαιο: τα χταπόδια μπορούν να μάθουν να χρησιμοποιούν καθρέφτες για να κατανοούν τη θέση ενός αντικειμένου στον χώρο.
Μέχρι σήμερα, αυτή η ικανότητα είχε παρατηρηθεί κυρίως σε ορισμένα θηλαστικά και πτηνά. Το γεγονός ότι εμφανίζεται και σε ένα ασπόνδυλο ζώο, με εντελώς διαφορετική εξελικτική πορεία από τον άνθρωπο, προκαλεί τεράστιο ενδιαφέρον στους επιστήμονες.
Το πείραμα που αποκάλυψε την κρυφή τους ικανότητα
Οι ερευνητές μελέτησαν τρία χταπόδια του είδους California two-spot octopus (Octopus bimaculoides) στο εργαστήριο χταποδιών του Dartmouth.
Αρχικά, τα ζώα εξοικειώθηκαν με έναν καθρέφτη τοποθετημένο στο περιβάλλον τους. Στη συνέχεια εκπαιδεύτηκαν να καταλαβαίνουν τη σχέση ανάμεσα στην αντανάκλαση και την πραγματική θέση ενός αντικειμένου.
Στην πρώτη φάση, οι επιστήμονες τοποθέτησαν έναν ζωντανό κάβουρα μέσα σε γυάλινο δοχείο, σε σημείο όπου το χταπόδι μπορούσε να τον δει μόνο μέσα από τον καθρέφτη. Για να φτάσει στην τροφή, έπρεπε να καταλάβει ότι ο κάβουρας δεν βρισκόταν στον καθρέφτη αλλά πίσω και στο πλάι του, οπότε έπρεπε να αλλάξει κατεύθυνση και να κινηθεί γύρω από ένα εμπόδιο.
Δεν κυνηγούσαν την αντανάκλαση - καταλάβαιναν τον χώρο
Το πιο σημαντικό στοιχείο ήταν ότι τα χταπόδια δεν επιτέθηκαν στην εικόνα του καθρέφτη, όπως θα μπορούσε να συμβεί αν απλώς αντιδρούσαν σε ένα οπτικό ερέθισμα.
Αντίθετα, χρησιμοποίησαν την πληροφορία από την αντανάκλαση για να υπολογίσουν πού βρισκόταν πραγματικά η τροφή.
Για να αποκλείσουν το ενδεχόμενο να τα επηρεάζουν η όσφρηση ή η αφή - αφού τα χταπόδια διαθέτουν ειδικούς υποδοχείς που τους επιτρέπουν να «γεύονται» μέσω της επαφής - οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στη συνέχεια μια εικονική εικόνα καβουριού.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: τα ζώα επέλεγαν τη σωστή κατεύθυνση περίπου στο 73% των δοκιμών.
Ένας εσωτερικός χάρτης στο μυαλό ενός χταποδιού;
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η ικανότητα αυτή δείχνει κάτι περισσότερο από απλή μάθηση. Ίσως τα χταπόδια διαθέτουν μια μορφή εσωτερικής αναπαράστασης του χώρου - έναν νοητικό «χάρτη» που τους επιτρέπει να κατανοούν πού βρίσκονται σε σχέση με το περιβάλλον τους.
Όπως ένας οδηγός χρησιμοποιεί τον καθρέφτη του αυτοκινήτου για να καταλάβει τι συμβαίνει πίσω του, έτσι και τα χταπόδια φαίνεται πως μπορούν να μάθουν ότι μια εικόνα στον καθρέφτη αντιστοιχεί σε κάτι που υπάρχει σε διαφορετικό σημείο του πραγματικού κόσμου.
Η νοημοσύνη δεν έχει μόνο έναν δρόμο
Το πιο συναρπαστικό στοιχείο της ανακάλυψης είναι η εξελικτική απόσταση ανάμεσα στους ανθρώπους και τα χταπόδια.
Ο τελευταίος κοινός πρόγονος των δύο ειδών έζησε πριν από περίπου 350 έως 500 εκατομμύρια χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, δύο τόσο διαφορετικές μορφές ζωής φαίνεται πως ανέπτυξαν παρόμοιες λύσεις για να αντιμετωπίζουν σύνθετα προβλήματα.
Αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της λεγόμενης συγκλίνουσας εξέλιξης: διαφορετικά είδη, χωρίς στενή συγγένεια, καταλήγουν να αποκτούν παρόμοιες ικανότητες επειδή αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις.
Ένα πλάσμα που σκέφτεται με διαφορετικό τρόπο
Τα χταπόδια ζουν σε περιβάλλοντα γεμάτα εμπόδια, κρυψώνες και κινδύνους. Για έναν κυνηγό που πρέπει να πλησιάσει γρήγορα τη λεία του χωρίς να γίνει ο ίδιος θήραμα, η κατανόηση του χώρου είναι ζωτικής σημασίας.
Η νέα μελέτη δεν αποδεικνύει ακόμη ότι τα χταπόδια διαθέτουν πλήρεις «νοητικούς χάρτες» όπως οι άνθρωποι. Ανοίγει όμως ένα συναρπαστικό παράθυρο σε έναν διαφορετικό τύπο ευφυΐας.
Ένα ζώο με τρεις καρδιές, μπλε αίμα και εγκέφαλο απλωμένο σε όλο του το σώμα μάς υπενθυμίζει ότι η νοημοσύνη μπορεί να εμφανιστεί με μορφές που δεν είχαμε ποτέ φανταστεί.
www.worldenergynews.gr
