Στην επικαιροποιημένη έκθεσή του για τα μέσα του έτους, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι η κατανάλωση άνθρακα θα αυξηθεί το 2026, καθώς οι υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου καθιστούν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα πιο ελκυστική σε ορισμένες αγορές - Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι περιορισμοί στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω του Ορμούζ έχουν προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ενισχύοντας τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου
Η κρίση που έχει προκαλέσει ο περιορισμός της ενεργειακής διακίνησης μέσω των Στενών του Ορμούζ αναμένεται να οδηγήσει την παγκόσμια κατανάλωση άνθρακα σε επίπεδα-ρεκόρ, καθώς αρκετές χώρες στρέφονται εκ νέου στο συγκεκριμένο καύσιμο για να καλύψουν τα κενά που δημιουργούν οι περιορισμένες ροές πετρελαίου, φυσικού αερίου και LNG.
Στην επικαιροποιημένη έκθεσή του για τα μέσα του έτους, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι η κατανάλωση άνθρακα θα αυξηθεί το 2026, καθώς οι υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου καθιστούν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα πιο ελκυστική σε ορισμένες αγορές. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι περιορισμοί στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω του Ορμούζ έχουν προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ενισχύοντας τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η δραστική υποχώρηση των φορτίων LNG που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ έχει δημιουργήσει προβλήματα ενεργειακής επάρκειας σε αρκετές χώρες, οι οποίες αναζητούν εναλλακτικές πηγές καυσίμου. Ιαπωνία, Ινδία, Μπανγκλαντές, Φιλιππίνες, Νότια Κορέα, Ταϊλάνδη, Ταϊβάν, Κίνα αλλά και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν τη χρήση άνθρακα προκειμένου να αντισταθμίσουν τις απώλειες στην προμήθεια φυσικού αερίου.
Η στροφή στον άνθρακα δεν περιορίζεται, ωστόσο, στην ηλεκτροπαραγωγή. Στην Κίνα, η αυξημένη τιμή του πετρελαίου έχει ενισχύσει τους τελευταίους μήνες και τη χρήση άνθρακα στη χημική βιομηχανία, καθώς επιχειρήσεις αναζητούν οικονομικότερες εναλλακτικές λύσεις για την παραγωγή χημικών προϊόντων.
Η κατανάλωση άνθρακα ενδέχεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο τους επόμενους μήνες εάν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για ιδιαίτερα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο. Υψηλότερες θερμοκρασίες από τα κανονικά επίπεδα, σε συνδυασμό με μειωμένη παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, θα μπορούσαν να αυξήσουν τη ζήτηση ηλεκτρισμού στην Ασία, με μεγάλες αγορές όπως η Ινδία και το Βιετνάμ να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Παρά το γεγονός ότι η παγκόσμια παραγωγή άνθρακα κινήθηκε σε επίπεδα-ρεκόρ το 2025, ο IEA προβλέπει μικρή ετήσια υποχώρησή της το 2026. Η κατανάλωση, ωστόσο, αναμένεται να ακολουθήσει αντίθετη πορεία, αυξανόμενη κατά 1,2% και φτάνοντας στο ιστορικό υψηλό των 8,94 δισ. μετρικών τόνων.
Στην Κίνα, τη μεγαλύτερη καταναλώτρια άνθρακα παγκοσμίως, η ζήτηση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1%, αγγίζοντας τους 5 δισ. τόνους. Στην Ινδία, η άνοδος εκτιμάται στο 4,2%, με την κατανάλωση να διαμορφώνεται σε περίπου 1,353 δισ. τόνους.
Το τοπίο για το 2027 παραμένει περισσότερο αβέβαιο, καθώς η εξέλιξη της ενεργειακής κρίσης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ. Εάν οι ροές LNG αποκατασταθούν, η αύξηση της προσφοράς φυσικού αερίου θα μπορούσε να πιέσει τις τιμές προς τα κάτω και να περιορίσει τη χρήση άνθρακα. Αντίθετα, εάν οι περιορισμοί στο διεθνές εμπόριο ενέργειας παραμείνουν, η παγκόσμια ζήτηση άνθρακα ενδέχεται να κινηθεί ακόμη υψηλότερα.
Όπως επισημαίνει ο IEA, οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω του Ορμούζ δεν επηρεάζουν άμεσα την αγορά άνθρακα, καθώς ελάχιστες έως μηδενικές ποσότητες του καυσίμου διέρχονται από τα συγκεκριμένα Στενά. Η έλλειψη, όμως, φυσικού αερίου έχει εκτοξεύσει τις τιμές του, οδηγώντας ορισμένα ηλεκτρικά συστήματα να αντικαταστήσουν το ακριβότερο φυσικό αέριο με άνθρακα.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες για την πορεία της παγκόσμιας κλιματικής πολιτικής. Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν πλέον αναγνωρίσει ότι ο κόσμος αναμένεται να ξεπεράσει τον στόχο περιορισμού της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 1,5 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Την ίδια ώρα, στη διάσκεψη COP26 στη Γλασκώβη το 2021, σχεδόν όλες οι χώρες είχαν συμφωνήσει στη σταδιακή μείωση της παγκόσμιας κατανάλωσης άνθρακα.
Παρά τις δεσμεύσεις αυτές, η πραγματικότητα της ενεργειακής ασφάλειας εξακολουθεί να κρατά τον άνθρακα στο ενεργειακό μείγμα. Πολλές χώρες επενδύουν σημαντικά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όμως η μετάβαση σε ένα σύστημα απαλλαγμένο από τα ορυκτά καύσιμα απαιτεί χρόνο και, σε αρκετές περιπτώσεις, η κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης ηλεκτρισμού εξακολουθεί να βασίζεται στον άνθρακα.
Η Ιταλία ανακοίνωσε τον Μάρτιο ότι εξετάζει την παράταση της λειτουργίας των ανθρακικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής για ακόμη 13 χρόνια, ενώ και η Γερμανία έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας ορισμένων σταθμών άνθρακα προκειμένου να διασφαλίσει την ενεργειακή της επάρκεια. Τον Μάρτιο, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είχε δηλώσει ότι η χώρα πρέπει να εξασφαλίσει την ηλεκτροδότησή της και πως δεν είναι διατεθειμένος να θέσει σε κίνδυνο τον πυρήνα της γερμανικής βιομηχανίας εξαιτίας σχεδίων σταδιακής κατάργησης που έχουν καταστεί, όπως υποστήριξε, μη ρεαλιστικά.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, πάντως, η εικόνα είναι διαφορετική. Παρά την προσπάθεια του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να ενισχύσει εκ νέου την εγχώρια βιομηχανία άνθρακα, η κατανάλωση αναμένεται να μειωθεί περίπου 7% φέτος, μετά την απρόσμενη αύξησή της το προηγούμενο έτος. Η άφθονη και σχετικά φθηνή εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου έχει προστατεύσει σε μεγάλο βαθμό την αμερικανική αγορά από τις διεθνείς διαταραχές, ενώ η ταχεία ανάπτυξη νέων μονάδων αιολικής και ηλιακής ενέργειας περιορίζει περαιτέρω την ανάγκη για άνθρακα.
Παρά τη μείωση της κατανάλωσης άνθρακα που αναμένεται φέτος, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνέβαλαν σημαντικά στην αύξηση των παγκόσμιων εκπομπών το 2025. Σύμφωνα με το Energy Institute, οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που συνδέονται με την ενέργεια αυξήθηκαν κατά 1,1%, φτάνοντας τους 35,806 δισ. τόνους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιστοιχούσαν περίπου στο 13,3% της αύξησης των άμεσων ενεργειακών εκπομπών CO₂, ενώ εάν συνυπολογιστούν και οι εκπομπές μεθανίου και οι καύσεις αερίου, το ποσοστό τους ανήλθε περίπου στο ένα τρίτο της παγκόσμιας αύξησης.
www.worldenergynews.gr
