Τέλος στην εξάρτηση από πετρέλαιο και αέριο, νέα εξάρτηση από την Κίνα: Στο 96% η κυριαρχία της στα φωτοβολταϊκά - Η ενεργειακή ασφάλεια επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό, ενώ η Κίνα ενισχύει την κυριαρχία της στις καθαρές τεχνολογίες – Στα 3,8 τρισ. δολάρια ετησίως οι επενδύσεις στο πιο φιλόδοξο σενάριο ενεργειακής μετάβασης
Η παγκόσμια εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια αναμένεται να κορυφωθεί έως το 2034, καθώς οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια επιταχύνουν τη μετάβαση προς τον εξηλεκτρισμό, σύμφωνα με την πέμπτη έκδοση της ετήσιας έκθεσης Global Energy Scenarios (GES) 2026 της Rystad Energy.
Έπειτα από δύο μεγάλες ενεργειακές κρίσεις μέσα σε πέντε χρόνια, η έκθεση επισημαίνει ότι η ανάπτυξη τεχνολογιών που μπορούν να εγκατασταθούν γρήγορα ενισχύει την ανθεκτικότητα του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος απέναντι σε σοβαρές διαταραχές του εφοδιασμού.
Η Rystad εξετάζει τρία διαφορετικά σενάρια για την εξέλιξη της ενεργειακής εξάρτησης έως το 2050, με βασικές παραμέτρους την ενεργειακή ασφάλεια, το κόστος και την ταχύτητα της ενεργειακής μετάβασης.
Δύο ενεργειακές κρίσεις δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα του συστήματος
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, που έχει επηρεάσει σοβαρά τις ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, αποτελούν δύο από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες του ενεργειακού συστήματος μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.
Η ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει μέχρι σήμερα η αγορά οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις υποδομές που αναπτύχθηκαν μετά την πρώτη κρίση.
Το 2021, η Ρωσία κάλυπτε περίπου το 36% των ευρωπαϊκών εισαγωγών φυσικού αερίου και οι ΗΠΑ μόλις το 6%.
Μέχρι το 2025, το ρωσικό μερίδιο είχε περιοριστεί στο 7,5%, ενώ το αμερικανικό LNG κάλυπτε περίπου το 21%.
Οι νέες υποδομές συμβάλλουν σήμερα στη σταθερότητα του συστήματος, αν και ο ανταγωνισμός Ευρώπης και Ασίας για τα ίδια φορτία LNG δημιουργεί κινδύνους για την επάρκεια των χειμερινών αποθεμάτων στην Ευρώπη και τον εφοδιασμό των ασιατικών αγορών.
Στην αγορά πετρελαίου, οι αγωγοί, τα φορτία που βρίσκονται ήδη εν πλω, οι αποθηκευτικές υποδομές και η προσαρμογή της ζήτησης έχουν συμβάλει στην απορρόφηση των κραδασμών, ιδιαίτερα στην Κίνα.
Ντίζελ: Αποθέματα 14% κάτω από τον μέσο όρο πενταετίας
Οι δύο συγκρούσεις επηρεάζουν ταυτόχρονα και την αγορά ντίζελ.
Τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια οδήγησαν τη Μόσχα στην απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, την ώρα που οι περιορισμοί στα Στενά του Ορμούζ μειώνουν την προσφορά από τη Μέση Ανατολή.
Με τα αποθέματα ντίζελ περίπου 14% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, τα περιθώρια διύλισης ντίζελ στις ΗΠΑ έχουν ξεπεράσει το ιστορικό επίπεδο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει το κόστος στις οδικές μεταφορές, τη ναυτιλία και τις εμπορευματικές μεταφορές.
Σχεδόν 100 χώρες παρεμβαίνουν στις τιμές των καυσίμων
Από τον Φεβρουάριο του 2026, σχεδόν 100 χώρες έχουν μειώσει φόρους καυσίμων, χορηγήσει επιδοτήσεις ή επιβάλει ανώτατα όρια τιμών για την προστασία των καταναλωτών.
Παράλληλα, 60 χώρες έχουν υιοθετήσει μέτρα περιορισμού της ζήτησης και 34 έχουν προχωρήσει σε διαρθρωτικές αλλαγές.
Από αυτές, 26 έχουν εφαρμόσει πολιτικές εξηλεκτρισμού, με τις 22 να βρίσκονται στην Ευρώπη και την Ασία.
Η ενεργειακή ασφάλεια καθιστά τον εξηλεκτρισμό πολιτικά πιο ανθεκτική επιλογή, ακόμη και σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ιαπωνία, που προηγουμένως έδιναν σχετικά μικρότερη έμφαση στη βιωσιμότητα.
Οι περισσότερες χώρες στρέφονται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από εγχώριους πόρους, αξιοποιώντας ΑΠΕ, πυρηνική ενέργεια και, όπου υπάρχουν διαθέσιμα αποθέματα, άνθρακα.
Παρότι κατασκευάζονται λίγες νέες μονάδες άνθρακα, η παράταση λειτουργίας υφιστάμενων σταθμών, οι επανεκκινήσεις και οι καθυστερήσεις στην απόσυρσή τους παρατείνουν τις εκπομπές ρύπων.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Ιταλία, που μεταθέτει τη σταδιακή κατάργηση έως το 2038, και η μονάδα Mae Moh στην Ταϊλάνδη.
Rystad: Η διάρκεια της κρίσης στο Ορμούζ θα κρίνει τις επιπτώσεις
Ο ιδρυτής και εκτελεστικός πρόεδρος της Rystad Energy, Jarand Rystad, επισημαίνει ότι το ενεργειακό σύστημα έχει απορροφήσει μέχρι στιγμής την κρίση αξιοσημείωτα καλά, κυρίως χάρη στις υποδομές που δημιουργήθηκαν μετά το προηγούμενο ενεργειακό σοκ.
Όπως σημειώνει, δεκαετίες επενδύσεων, καινοτομίας και διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού έχουν προσφέρει πολύτιμο χρόνο στο σύστημα.
Ωστόσο, το περιθώριο αυτό εξαρτάται από τη διάρκεια των περιορισμών στα Στενά του Ορμούζ και από την ταχύτητα ανάπτυξης νέων εναλλακτικών λύσεων.
Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο σοβαρότερες θα είναι οι επιπτώσεις σε αλληλοσυνδεόμενους τομείς, όπως η παραγωγή τροφίμων, η εφοδιαστική αλυσίδα και η μεταποίηση.
Τρία σενάρια για την παγκόσμια ενέργεια έως το 2050
Η έκθεση εισάγει το σενάριο «Pragmatism» ως νέο βασικό σενάριο αναφοράς έως το 2050.
Το συγκεκριμένο σενάριο προβλέπει σταδιακή ενίσχυση των υφιστάμενων πολιτικών, με την οικονομική προσιτότητα, την ενεργειακή ασφάλεια και το κόστος των τεχνολογιών να καθορίζουν την ταχύτητα των αλλαγών.
Αντί για μια μετάβαση που βασίζεται κυρίως σε αυστηρές κλιματικές πολιτικές, προκρίνεται μια ισορροπία μεταξύ αξιόπιστης, οικονομικά προσιτής και καθαρής ενέργειας.
Τα άλλα δύο σενάρια είναι το «Climate first», που προϋποθέτει ταχεία και συντονισμένη παγκόσμια δράση για το κλίμα, και το «Fossil first», που βασίζεται σε ασθενέστερη πολιτική στήριξη και βραδύτερη ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών.
Στο σενάριο Pragmatism, η παγκόσμια ζήτηση πρωτογενούς ενέργειας φθάνει τα 702 exajoules (EJ) έως το 2050, ποσότητα που ισοδυναμεί με την προσθήκη μιας ακόμη Ινδίας στην παγκόσμια ενεργειακή ζήτηση μέσα σε λιγότερο από 25 χρόνια.
Η ζήτηση υγρών καυσίμων προβλέπεται να μειώνεται κατά περίπου 2,2% ετησίως και η ζήτηση φυσικού αερίου κατά περίπου 0,9% ετησίως, από επίπεδα αναφοράς 102 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως και 4.150 δισ. κυβικών μέτρων αντίστοιχα το 2026.
Το εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου αναμένεται να αυξάνεται έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030 και να παραμείνει πάνω από τα σημερινά επίπεδα έως το 2043.
Οι εξαγωγές της Μέσης Ανατολής διατηρούνται κοντά στα σημερινά επίπεδα έως το 2050, ενώ η Ευρώπη και η Ασία εξακολουθούν να εισάγουν περίπου το 76% και το 49% του φυσικού αερίου τους αντίστοιχα.
Η ενεργειακή εξάρτηση των χωρών που εισάγουν ενέργεια υποχωρεί από περίπου 40% σήμερα στο 26% έως το 2050 στο βασικό σενάριο, έναντι 33% στο Fossil first και 14% στο Climate first.
Επενδύσεις έως 3,8 τρισ. δολάρια ετησίως
Κάθε ενεργειακό σενάριο συνεπάγεται διαφορετικό οικονομικό κόστος.
Το Fossil first απαιτεί χαμηλότερες αρχικές επενδύσεις, καθώς αποφεύγει μεγάλο μέρος των κεφαλαιουχικών δαπανών για τον εξηλεκτρισμό.
Αντίθετα, το Climate first προβλέπει μέσες ετήσιες επενδύσεις 3,8 τρισ. δολαρίων την περίοδο 2026–2050, έναντι 2,9 τρισ. δολαρίων στο Pragmatism και 2,3 τρισ. δολαρίων στο Fossil first.
Για τις χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας, οι επενδύσεις στο Climate first κορυφώνονται στα 3,1 τρισ. δολάρια το 2037, πριν μειωθούν στα 1,1 τρισ. δολάρια έως το 2050, επίπεδο χαμηλότερο από το αντίστοιχο του Fossil first.
Μετά το 2040, η διαφορά κόστους μεταξύ των σεναρίων περιορίζεται, καθώς μειώνονται οι δαπάνες καυσίμων και αυξάνεται η διείσδυση των καθαρών τεχνολογιών.
Ο ηλεκτρισμός ξεπερνά το πετρέλαιο – Στο 41% το μερίδιό του έως το 2050
Η ηλεκτρική ενέργεια ξεπέρασε το πετρέλαιο το 2025 ως ο μεγαλύτερος φορέας ωφέλιμης ενέργειας από άμεση χρήση καυσίμων.
Στο σενάριο Pragmatism, το μερίδιό της προβλέπεται να αυξηθεί από περίπου 28% σήμερα σε 41% έως το 2050.
Μέχρι τα μέσα του αιώνα, ο ηλεκτρισμός θα παρέχει περισσότερη ωφέλιμη ενέργεια από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μαζί.
Η ζήτηση πρωτογενούς ενέργειας στις χώρες που εισάγουν ενέργεια αναμένεται να κορυφωθεί το 2038 στα 421 EJ.
Ωστόσο, η πραγματικά αξιοποιούμενη ενέργεια θα αυξηθεί κατά 22% έως το 2050, καθώς οι ηλεκτρικές εφαρμογές παρουσιάζουν μικρότερες ενεργειακές απώλειες από τις τεχνολογίες καύσης.
Σήμερα, περίπου το 47% του παγκόσμιου ΑΕΠ συνδέεται με την ηλεκτρική ενέργεια, έναντι 38% το 2000.
Στην Κίνα, το αντίστοιχο ποσοστό έχει αυξηθεί κατά 28 ποσοστιαίες μονάδες, φθάνοντας το 48%.
Τεχνητή νοημοσύνη: Νέες πιέσεις στα δίκτυα ηλεκτρισμού
Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις στις τοπικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και στα δίκτυα.
Τα data centers ανταγωνίζονται υφιστάμενους καταναλωτές για διαθέσιμη ηλεκτρική ισχύ, αυξάνουν τη ζήτηση για εξοπλισμό ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο και γεμίζουν τα βιβλία παραγγελιών για αεριοστροβίλους και κυψέλες καυσίμου.
Στις ΗΠΑ, τα κέντρα δεδομένων στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο για την εξασφάλιση σταθερής ηλεκτροδότησης.
Παράλληλα, η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται στο επίκεντρο του ενεργειακού σχεδιασμού, με την Ασία να κινείται ταχύτερα και τις εταιρείες data centers να προχωρούν σε απευθείας συμβάσεις προμήθειας πυρηνικής ενέργειας.
Ανεξάρτητα από το ενεργειακό μείγμα που επιλέγει κάθε χώρα, ο κοινός παρονομαστής είναι ο ηλεκτρισμός.
Οι ώριμες τεχνολογίες συνεχίζουν να γίνονται φθηνότερες, ενώ νεότερες λύσεις, από τη θερμική αποθήκευση μεγάλης διάρκειας έως τις νέες χημικές συνθέσεις μπαταριών, πλησιάζουν στην εμπορική αξιοποίηση.
Κίνα: Κυριαρχεί στο 96% της παραγωγικής δυναμικότητας πλακιδίων φωτοβολταϊκών
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί το πρώτο μεγάλο ενεργειακό σοκ στο οποίο υπάρχει ουσιαστική ηλεκτρική εναλλακτική λύση, με τους Κινέζους κατασκευαστές να καλύπτουν σημαντικό μέρος της ζήτησης.
Οι εξαγωγές αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων της Κίνας αναμένεται να αντιστοιχούν στο 12% των παγκόσμιων πωλήσεων αυτοκινήτων εκτός Κίνας το 2026.
Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο, οι κινεζικές εξαγωγές ηλεκτρικών οχημάτων προς την Ευρώπη πλησίασαν το ένα εκατομμύριο, περίπου διπλάσιες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Οι εξαγωγές προς τη Νότια Αμερική αυξήθηκαν σε περίπου 500.000 οχήματα, από 170.000 έναν χρόνο νωρίτερα.
Οι παγκόσμιες πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων έφθασαν το 33% του συνόλου στα μέσα του 2026, καθώς οι τιμές ντίζελ κατέγραφαν ιστορικά υψηλά επίπεδα στην Ευρώπη, τη Νότια Αμερική και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Η αποθήκευση ενέργειας με μπαταρίες προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 56% φέτος, ξεπερνώντας τον ρυθμό ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών, που εκτιμάται στο 18%.
Παράλληλα, τα ηλεκτρικά φορτηγά αναμένεται να υπερβούν το 40% των πωλήσεων βαρέων φορτηγών στην Κίνα, τέσσερα χρόνια νωρίτερα από τον στόχο του 2030.
Η κινεζική κυριαρχία στις αλυσίδες παραγωγής καθαρών τεχνολογιών είναι εντυπωσιακή:
- 96% της παγκόσμιας παραγωγικής δυναμικότητας πλακιδίων πυριτίου για φωτοβολταϊκά.
- 95% των υλικών καθόδου μπαταριών.
- 91% της διύλισης σπάνιων γαιών.
- 88% της παραγωγής φωτοβολταϊκών κυψελών.
- 78% της παραγωγής κυψελών μπαταριών.
- Περίπου τα δύο τρίτα της παραγωγής ατράκτων ανεμογεννητριών.
Από την εξάρτηση από το πετρέλαιο στην εξάρτηση από τις κινεζικές τεχνολογίες
Η έκθεση επισημαίνει ότι οι εισαγωγείς ενέργειας στην Ευρώπη και την Ινδία αντικαθιστούν σταδιακά πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τον Περσικό Κόλπο με κινεζικές μπαταρίες, κρίσιμα ορυκτά και ηλεκτρικά οχήματα.
Η μεταβολή αυτή περιορίζει την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, αλλά δημιουργεί νέες εξαρτήσεις από συγκεντρωμένες βιομηχανικές αλυσίδες.
Μάλιστα, αρκετές από τις αναδυόμενες αλυσίδες εφοδιασμού καθαρών τεχνολογιών παρουσιάζουν μεγαλύτερη συγκέντρωση από το σημερινό σύστημα ορυκτών καυσίμων.
Ωστόσο, η Rystad υπογραμμίζει μια θεμελιώδη διαφορά: η ενεργειακή ασφάλεια μετατοπίζεται από τη συνεχή ροή καυσίμων στη διαθεσιμότητα ενεργειακού εξοπλισμού.
Ένα εισαγόμενο φωτοβολταϊκό πάνελ ή μια μπαταρία μπορούν να λειτουργούν για δεκαετίες, ενώ ένα εισαγόμενο βαρέλι πετρελαίου πρέπει να αντικατασταθεί την επόμενη ημέρα.
Η ταχύτητα με την οποία θα περιοριστεί η νέα εξάρτηση θα καθοριστεί από την ανάπτυξη παραγωγικής δυναμικότητας σε άλλες χώρες.
Εκπομπές CO₂: Σταθεροποίηση κοντά στους 40 δισ. τόνους
Οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από ορυκτά καύσιμα σταθεροποιούνται κοντά στους 40 δισεκατομμύρια τόνους ετησίως.
Στο σενάριο Pragmatism, προβλέπεται να μειωθούν σε περίπου 20 δισεκατομμύρια τόνους έως το 2050.
Οι σωρευτικές εκπομπές της περιόδου 2026–2050 εκτιμώνται σε 800 δισεκατομμύρια τόνους, που αντιστοιχούν σε πρόσθετη αύξηση της θερμοκρασίας κατά περίπου 0,35 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί η Rystad με βάση τις εκτιμήσεις της IPCC.
Η πορεία αυτή δεν επαρκεί για την επίτευξη του στόχου της Συμφωνίας του Παρισιού για μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050, αλλά παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από παλαιότερες προβλέψεις συνέχισης των υφιστάμενων τάσεων.
Στο Climate first, οι εκπομπές μειώνονται σε περίπου 2 δισεκατομμύρια τόνους έως το 2050, με πρόσθετη θέρμανση περίπου 0,25 βαθμών Κελσίου.
Στο Fossil first, οι εκπομπές παραμένουν κοντά στα σημερινά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα, οδηγώντας σε πρόσθετη αύξηση της θερμοκρασίας περίπου 0,45 βαθμών.
Στο 85% η καθαρή ηλεκτροπαραγωγή έως το 2050
Η καθαρότερη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έχει προσφέρει μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο μέρος της προόδου στη μείωση των εκπομπών.
Ο Δείκτης Απανθρακοποίησης της Rystad Energy, που παρακολουθεί τους τρεις βασικούς στόχους της ενεργειακής μετάβασης, αυξάνεται από επίπεδα λίγο πάνω από το 20% στα μέσα της δεκαετίας του 2020 σε περισσότερο από 60% έως το 2050 στο σενάριο Pragmatism.
Το ποσοστό καθαρής ηλεκτροπαραγωγής φθάνει περίπου το 85%, ενώ ο εξηλεκτρισμός προσεγγίζει το 50%.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι πολιτικοί στόχοι.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ενδεικτικό στόχο εξηλεκτρισμού 46% έως το 2040, ενώ η προεδρία της COP31 έχει προτείνει την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην παγκόσμια τελική ενεργειακή ζήτηση στο 35% έως το 2035.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μετατόπιση του διεθνούς ενεργειακού σχεδιασμού από την αποκλειστική ανάπτυξη δυναμικότητας ΑΠΕ προς τον ευρύτερο εξηλεκτρισμό της οικονομίας.
www.worldenergynews.gr
Έπειτα από δύο μεγάλες ενεργειακές κρίσεις μέσα σε πέντε χρόνια, η έκθεση επισημαίνει ότι η ανάπτυξη τεχνολογιών που μπορούν να εγκατασταθούν γρήγορα ενισχύει την ανθεκτικότητα του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος απέναντι σε σοβαρές διαταραχές του εφοδιασμού.
Η Rystad εξετάζει τρία διαφορετικά σενάρια για την εξέλιξη της ενεργειακής εξάρτησης έως το 2050, με βασικές παραμέτρους την ενεργειακή ασφάλεια, το κόστος και την ταχύτητα της ενεργειακής μετάβασης.
Δύο ενεργειακές κρίσεις δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα του συστήματος
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, που έχει επηρεάσει σοβαρά τις ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, αποτελούν δύο από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες του ενεργειακού συστήματος μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.
Η ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει μέχρι σήμερα η αγορά οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις υποδομές που αναπτύχθηκαν μετά την πρώτη κρίση.
Το 2021, η Ρωσία κάλυπτε περίπου το 36% των ευρωπαϊκών εισαγωγών φυσικού αερίου και οι ΗΠΑ μόλις το 6%.
Μέχρι το 2025, το ρωσικό μερίδιο είχε περιοριστεί στο 7,5%, ενώ το αμερικανικό LNG κάλυπτε περίπου το 21%.
Οι νέες υποδομές συμβάλλουν σήμερα στη σταθερότητα του συστήματος, αν και ο ανταγωνισμός Ευρώπης και Ασίας για τα ίδια φορτία LNG δημιουργεί κινδύνους για την επάρκεια των χειμερινών αποθεμάτων στην Ευρώπη και τον εφοδιασμό των ασιατικών αγορών.
Στην αγορά πετρελαίου, οι αγωγοί, τα φορτία που βρίσκονται ήδη εν πλω, οι αποθηκευτικές υποδομές και η προσαρμογή της ζήτησης έχουν συμβάλει στην απορρόφηση των κραδασμών, ιδιαίτερα στην Κίνα.
Ντίζελ: Αποθέματα 14% κάτω από τον μέσο όρο πενταετίας
Οι δύο συγκρούσεις επηρεάζουν ταυτόχρονα και την αγορά ντίζελ.
Τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια οδήγησαν τη Μόσχα στην απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, την ώρα που οι περιορισμοί στα Στενά του Ορμούζ μειώνουν την προσφορά από τη Μέση Ανατολή.
Με τα αποθέματα ντίζελ περίπου 14% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, τα περιθώρια διύλισης ντίζελ στις ΗΠΑ έχουν ξεπεράσει το ιστορικό επίπεδο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει το κόστος στις οδικές μεταφορές, τη ναυτιλία και τις εμπορευματικές μεταφορές.
Σχεδόν 100 χώρες παρεμβαίνουν στις τιμές των καυσίμων
Από τον Φεβρουάριο του 2026, σχεδόν 100 χώρες έχουν μειώσει φόρους καυσίμων, χορηγήσει επιδοτήσεις ή επιβάλει ανώτατα όρια τιμών για την προστασία των καταναλωτών.
Παράλληλα, 60 χώρες έχουν υιοθετήσει μέτρα περιορισμού της ζήτησης και 34 έχουν προχωρήσει σε διαρθρωτικές αλλαγές.
Από αυτές, 26 έχουν εφαρμόσει πολιτικές εξηλεκτρισμού, με τις 22 να βρίσκονται στην Ευρώπη και την Ασία.
Η ενεργειακή ασφάλεια καθιστά τον εξηλεκτρισμό πολιτικά πιο ανθεκτική επιλογή, ακόμη και σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ιαπωνία, που προηγουμένως έδιναν σχετικά μικρότερη έμφαση στη βιωσιμότητα.
Οι περισσότερες χώρες στρέφονται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από εγχώριους πόρους, αξιοποιώντας ΑΠΕ, πυρηνική ενέργεια και, όπου υπάρχουν διαθέσιμα αποθέματα, άνθρακα.
Παρότι κατασκευάζονται λίγες νέες μονάδες άνθρακα, η παράταση λειτουργίας υφιστάμενων σταθμών, οι επανεκκινήσεις και οι καθυστερήσεις στην απόσυρσή τους παρατείνουν τις εκπομπές ρύπων.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Ιταλία, που μεταθέτει τη σταδιακή κατάργηση έως το 2038, και η μονάδα Mae Moh στην Ταϊλάνδη.
Rystad: Η διάρκεια της κρίσης στο Ορμούζ θα κρίνει τις επιπτώσεις
Ο ιδρυτής και εκτελεστικός πρόεδρος της Rystad Energy, Jarand Rystad, επισημαίνει ότι το ενεργειακό σύστημα έχει απορροφήσει μέχρι στιγμής την κρίση αξιοσημείωτα καλά, κυρίως χάρη στις υποδομές που δημιουργήθηκαν μετά το προηγούμενο ενεργειακό σοκ.
Όπως σημειώνει, δεκαετίες επενδύσεων, καινοτομίας και διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού έχουν προσφέρει πολύτιμο χρόνο στο σύστημα.
Ωστόσο, το περιθώριο αυτό εξαρτάται από τη διάρκεια των περιορισμών στα Στενά του Ορμούζ και από την ταχύτητα ανάπτυξης νέων εναλλακτικών λύσεων.
Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο σοβαρότερες θα είναι οι επιπτώσεις σε αλληλοσυνδεόμενους τομείς, όπως η παραγωγή τροφίμων, η εφοδιαστική αλυσίδα και η μεταποίηση.
Τρία σενάρια για την παγκόσμια ενέργεια έως το 2050
Η έκθεση εισάγει το σενάριο «Pragmatism» ως νέο βασικό σενάριο αναφοράς έως το 2050.
Το συγκεκριμένο σενάριο προβλέπει σταδιακή ενίσχυση των υφιστάμενων πολιτικών, με την οικονομική προσιτότητα, την ενεργειακή ασφάλεια και το κόστος των τεχνολογιών να καθορίζουν την ταχύτητα των αλλαγών.
Αντί για μια μετάβαση που βασίζεται κυρίως σε αυστηρές κλιματικές πολιτικές, προκρίνεται μια ισορροπία μεταξύ αξιόπιστης, οικονομικά προσιτής και καθαρής ενέργειας.
Τα άλλα δύο σενάρια είναι το «Climate first», που προϋποθέτει ταχεία και συντονισμένη παγκόσμια δράση για το κλίμα, και το «Fossil first», που βασίζεται σε ασθενέστερη πολιτική στήριξη και βραδύτερη ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών.
Στο σενάριο Pragmatism, η παγκόσμια ζήτηση πρωτογενούς ενέργειας φθάνει τα 702 exajoules (EJ) έως το 2050, ποσότητα που ισοδυναμεί με την προσθήκη μιας ακόμη Ινδίας στην παγκόσμια ενεργειακή ζήτηση μέσα σε λιγότερο από 25 χρόνια.
Η ζήτηση υγρών καυσίμων προβλέπεται να μειώνεται κατά περίπου 2,2% ετησίως και η ζήτηση φυσικού αερίου κατά περίπου 0,9% ετησίως, από επίπεδα αναφοράς 102 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως και 4.150 δισ. κυβικών μέτρων αντίστοιχα το 2026.
Το εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου αναμένεται να αυξάνεται έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030 και να παραμείνει πάνω από τα σημερινά επίπεδα έως το 2043.
Οι εξαγωγές της Μέσης Ανατολής διατηρούνται κοντά στα σημερινά επίπεδα έως το 2050, ενώ η Ευρώπη και η Ασία εξακολουθούν να εισάγουν περίπου το 76% και το 49% του φυσικού αερίου τους αντίστοιχα.
Η ενεργειακή εξάρτηση των χωρών που εισάγουν ενέργεια υποχωρεί από περίπου 40% σήμερα στο 26% έως το 2050 στο βασικό σενάριο, έναντι 33% στο Fossil first και 14% στο Climate first.
Επενδύσεις έως 3,8 τρισ. δολάρια ετησίως
Κάθε ενεργειακό σενάριο συνεπάγεται διαφορετικό οικονομικό κόστος.
Το Fossil first απαιτεί χαμηλότερες αρχικές επενδύσεις, καθώς αποφεύγει μεγάλο μέρος των κεφαλαιουχικών δαπανών για τον εξηλεκτρισμό.
Αντίθετα, το Climate first προβλέπει μέσες ετήσιες επενδύσεις 3,8 τρισ. δολαρίων την περίοδο 2026–2050, έναντι 2,9 τρισ. δολαρίων στο Pragmatism και 2,3 τρισ. δολαρίων στο Fossil first.
Για τις χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας, οι επενδύσεις στο Climate first κορυφώνονται στα 3,1 τρισ. δολάρια το 2037, πριν μειωθούν στα 1,1 τρισ. δολάρια έως το 2050, επίπεδο χαμηλότερο από το αντίστοιχο του Fossil first.
Μετά το 2040, η διαφορά κόστους μεταξύ των σεναρίων περιορίζεται, καθώς μειώνονται οι δαπάνες καυσίμων και αυξάνεται η διείσδυση των καθαρών τεχνολογιών.
Ο ηλεκτρισμός ξεπερνά το πετρέλαιο – Στο 41% το μερίδιό του έως το 2050
Η ηλεκτρική ενέργεια ξεπέρασε το πετρέλαιο το 2025 ως ο μεγαλύτερος φορέας ωφέλιμης ενέργειας από άμεση χρήση καυσίμων.
Στο σενάριο Pragmatism, το μερίδιό της προβλέπεται να αυξηθεί από περίπου 28% σήμερα σε 41% έως το 2050.
Μέχρι τα μέσα του αιώνα, ο ηλεκτρισμός θα παρέχει περισσότερη ωφέλιμη ενέργεια από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μαζί.
Η ζήτηση πρωτογενούς ενέργειας στις χώρες που εισάγουν ενέργεια αναμένεται να κορυφωθεί το 2038 στα 421 EJ.
Ωστόσο, η πραγματικά αξιοποιούμενη ενέργεια θα αυξηθεί κατά 22% έως το 2050, καθώς οι ηλεκτρικές εφαρμογές παρουσιάζουν μικρότερες ενεργειακές απώλειες από τις τεχνολογίες καύσης.
Σήμερα, περίπου το 47% του παγκόσμιου ΑΕΠ συνδέεται με την ηλεκτρική ενέργεια, έναντι 38% το 2000.
Στην Κίνα, το αντίστοιχο ποσοστό έχει αυξηθεί κατά 28 ποσοστιαίες μονάδες, φθάνοντας το 48%.
Τεχνητή νοημοσύνη: Νέες πιέσεις στα δίκτυα ηλεκτρισμού
Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις στις τοπικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και στα δίκτυα.
Τα data centers ανταγωνίζονται υφιστάμενους καταναλωτές για διαθέσιμη ηλεκτρική ισχύ, αυξάνουν τη ζήτηση για εξοπλισμό ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο και γεμίζουν τα βιβλία παραγγελιών για αεριοστροβίλους και κυψέλες καυσίμου.
Στις ΗΠΑ, τα κέντρα δεδομένων στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο για την εξασφάλιση σταθερής ηλεκτροδότησης.
Παράλληλα, η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται στο επίκεντρο του ενεργειακού σχεδιασμού, με την Ασία να κινείται ταχύτερα και τις εταιρείες data centers να προχωρούν σε απευθείας συμβάσεις προμήθειας πυρηνικής ενέργειας.
Ανεξάρτητα από το ενεργειακό μείγμα που επιλέγει κάθε χώρα, ο κοινός παρονομαστής είναι ο ηλεκτρισμός.
Οι ώριμες τεχνολογίες συνεχίζουν να γίνονται φθηνότερες, ενώ νεότερες λύσεις, από τη θερμική αποθήκευση μεγάλης διάρκειας έως τις νέες χημικές συνθέσεις μπαταριών, πλησιάζουν στην εμπορική αξιοποίηση.
Κίνα: Κυριαρχεί στο 96% της παραγωγικής δυναμικότητας πλακιδίων φωτοβολταϊκών
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί το πρώτο μεγάλο ενεργειακό σοκ στο οποίο υπάρχει ουσιαστική ηλεκτρική εναλλακτική λύση, με τους Κινέζους κατασκευαστές να καλύπτουν σημαντικό μέρος της ζήτησης.
Οι εξαγωγές αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων της Κίνας αναμένεται να αντιστοιχούν στο 12% των παγκόσμιων πωλήσεων αυτοκινήτων εκτός Κίνας το 2026.
Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο, οι κινεζικές εξαγωγές ηλεκτρικών οχημάτων προς την Ευρώπη πλησίασαν το ένα εκατομμύριο, περίπου διπλάσιες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Οι εξαγωγές προς τη Νότια Αμερική αυξήθηκαν σε περίπου 500.000 οχήματα, από 170.000 έναν χρόνο νωρίτερα.
Οι παγκόσμιες πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων έφθασαν το 33% του συνόλου στα μέσα του 2026, καθώς οι τιμές ντίζελ κατέγραφαν ιστορικά υψηλά επίπεδα στην Ευρώπη, τη Νότια Αμερική και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Η αποθήκευση ενέργειας με μπαταρίες προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 56% φέτος, ξεπερνώντας τον ρυθμό ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών, που εκτιμάται στο 18%.
Παράλληλα, τα ηλεκτρικά φορτηγά αναμένεται να υπερβούν το 40% των πωλήσεων βαρέων φορτηγών στην Κίνα, τέσσερα χρόνια νωρίτερα από τον στόχο του 2030.
Η κινεζική κυριαρχία στις αλυσίδες παραγωγής καθαρών τεχνολογιών είναι εντυπωσιακή:
- 96% της παγκόσμιας παραγωγικής δυναμικότητας πλακιδίων πυριτίου για φωτοβολταϊκά.
- 95% των υλικών καθόδου μπαταριών.
- 91% της διύλισης σπάνιων γαιών.
- 88% της παραγωγής φωτοβολταϊκών κυψελών.
- 78% της παραγωγής κυψελών μπαταριών.
- Περίπου τα δύο τρίτα της παραγωγής ατράκτων ανεμογεννητριών.
Από την εξάρτηση από το πετρέλαιο στην εξάρτηση από τις κινεζικές τεχνολογίες
Η έκθεση επισημαίνει ότι οι εισαγωγείς ενέργειας στην Ευρώπη και την Ινδία αντικαθιστούν σταδιακά πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τον Περσικό Κόλπο με κινεζικές μπαταρίες, κρίσιμα ορυκτά και ηλεκτρικά οχήματα.
Η μεταβολή αυτή περιορίζει την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, αλλά δημιουργεί νέες εξαρτήσεις από συγκεντρωμένες βιομηχανικές αλυσίδες.
Μάλιστα, αρκετές από τις αναδυόμενες αλυσίδες εφοδιασμού καθαρών τεχνολογιών παρουσιάζουν μεγαλύτερη συγκέντρωση από το σημερινό σύστημα ορυκτών καυσίμων.
Ωστόσο, η Rystad υπογραμμίζει μια θεμελιώδη διαφορά: η ενεργειακή ασφάλεια μετατοπίζεται από τη συνεχή ροή καυσίμων στη διαθεσιμότητα ενεργειακού εξοπλισμού.
Ένα εισαγόμενο φωτοβολταϊκό πάνελ ή μια μπαταρία μπορούν να λειτουργούν για δεκαετίες, ενώ ένα εισαγόμενο βαρέλι πετρελαίου πρέπει να αντικατασταθεί την επόμενη ημέρα.
Η ταχύτητα με την οποία θα περιοριστεί η νέα εξάρτηση θα καθοριστεί από την ανάπτυξη παραγωγικής δυναμικότητας σε άλλες χώρες.
Εκπομπές CO₂: Σταθεροποίηση κοντά στους 40 δισ. τόνους
Οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από ορυκτά καύσιμα σταθεροποιούνται κοντά στους 40 δισεκατομμύρια τόνους ετησίως.
Στο σενάριο Pragmatism, προβλέπεται να μειωθούν σε περίπου 20 δισεκατομμύρια τόνους έως το 2050.
Οι σωρευτικές εκπομπές της περιόδου 2026–2050 εκτιμώνται σε 800 δισεκατομμύρια τόνους, που αντιστοιχούν σε πρόσθετη αύξηση της θερμοκρασίας κατά περίπου 0,35 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί η Rystad με βάση τις εκτιμήσεις της IPCC.
Η πορεία αυτή δεν επαρκεί για την επίτευξη του στόχου της Συμφωνίας του Παρισιού για μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050, αλλά παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από παλαιότερες προβλέψεις συνέχισης των υφιστάμενων τάσεων.
Στο Climate first, οι εκπομπές μειώνονται σε περίπου 2 δισεκατομμύρια τόνους έως το 2050, με πρόσθετη θέρμανση περίπου 0,25 βαθμών Κελσίου.
Στο Fossil first, οι εκπομπές παραμένουν κοντά στα σημερινά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα, οδηγώντας σε πρόσθετη αύξηση της θερμοκρασίας περίπου 0,45 βαθμών.
Στο 85% η καθαρή ηλεκτροπαραγωγή έως το 2050
Η καθαρότερη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έχει προσφέρει μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο μέρος της προόδου στη μείωση των εκπομπών.
Ο Δείκτης Απανθρακοποίησης της Rystad Energy, που παρακολουθεί τους τρεις βασικούς στόχους της ενεργειακής μετάβασης, αυξάνεται από επίπεδα λίγο πάνω από το 20% στα μέσα της δεκαετίας του 2020 σε περισσότερο από 60% έως το 2050 στο σενάριο Pragmatism.
Το ποσοστό καθαρής ηλεκτροπαραγωγής φθάνει περίπου το 85%, ενώ ο εξηλεκτρισμός προσεγγίζει το 50%.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι πολιτικοί στόχοι.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ενδεικτικό στόχο εξηλεκτρισμού 46% έως το 2040, ενώ η προεδρία της COP31 έχει προτείνει την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην παγκόσμια τελική ενεργειακή ζήτηση στο 35% έως το 2035.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μετατόπιση του διεθνούς ενεργειακού σχεδιασμού από την αποκλειστική ανάπτυξη δυναμικότητας ΑΠΕ προς τον ευρύτερο εξηλεκτρισμό της οικονομίας.
www.worldenergynews.gr
