Η κυβέρνηση του Peter Magyar εξετάζει εναλλακτικούς προμηθευτές για το έργο των 12,5 δισ. ευρώ, σταθμίζοντας τις νομικές και οικονομικές επιπτώσεις, το κόστος αλλαγής αναδόχου και τις γεωπολιτικές παραμέτρους
Η Ουγγαρία εξετάζει το ενδεχόμενο να αντικαταστήσει τη ρωσική Rosatom ως βασικό ανάδοχο για την επέκταση του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής του Paks και έχει αρχίσει να διερευνά εναλλακτικούς προμηθευτές στο πλαίσιο επανεξέτασης του έργου, σύμφωνα με δύο πηγές.
Το έργο ανατέθηκε στη Rosatom από τον Viktor Orban το 2014, χωρίς διαγωνιστική διαδικασία, και αποτελεί ένα πολιτικά ευαίσθητο εγχείρημα με σημαντική οικονομική επιβάρυνση.
Παράλληλα, η ξηρασία του Αυγούστου έφερε σχεδόν τους υφιστάμενους αντιδραστήρες του σταθμού στο σημείο να διακόψουν τη λειτουργία τους.
Η επέκταση του Paks αποτελεί το σημαντικότερο πυρηνικό έργο της Rosatom εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως μετά την ακύρωση της σύμβασης της ρωσικής εταιρείας από τη Φινλανδία τον Μάιο του 2022, η οποία οδήγησε σε συνεχιζόμενες νομικές διαμάχες.
Υπό την ηγεσία του Orban, η Ουγγαρία έχει αντιταχθεί στην επιβολή κυρώσεων κατά της ρωσικής πυρηνικής ενέργειας.
Απόφαση αναμένεται στις αρχές του επόμενου έτους
Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Peter Magyar, μετά τη σημαντική εκλογική νίκη της τον Απρίλιο, αναμένεται να λάβει οριστική απόφαση για την επέκταση του Paks αργότερα μέσα στο έτος ή στις αρχές του επόμενου.
Το αρχικό κόστος του έργου είχε εκτιμηθεί σε 12,5 δισ. ευρώ. Ωστόσο, μέχρι την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών τον Φεβρουάριο, η Ουγγαρία είχε ήδη επιβαρυνθεί με δαπάνες που ξεπερνούσαν τα 2 δισ. ευρώ (2,24 δισ. δολάρια).
Εκπρόσωπος της ουγγρικής κυβέρνησης δεν απάντησε άμεσα σε ερώτημα του Reuters την Τετάρτη.
Η Rosatom δήλωσε ότι συνεχίζει να υλοποιεί το έργο σύμφωνα με το συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα και ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η παραγωγή του βασικού εξοπλισμού για τις μελλοντικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.
Εκπρόσωπος της εταιρείας υπογράμμισε ότι δεν έχει λάβει επίσημη ενημέρωση από την Ουγγαρία σχετικά με την καταγγελία της σύμβασης και ότι δεν διαπιστώνει νομικούς λόγους που να δικαιολογούν μια τέτοια απόφαση.
Πηγή με γνώση της επανεξέτασης του έργου ανέφερε ότι εξετάζονται όλες οι επιλογές σχετικά με το ενδεχόμενο αλλαγής του βασικού αναδόχου. Η αξιολόγηση θα καλύψει επίσης τις νομικές, τεχνικές και οικονομικές συνέπειες, τις επιπτώσεις στο χρονοδιάγραμμα, καθώς και τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα του έργου.
Τροποποιήσεις, καθυστερήσεις και επιπλοκές
Η αρχική σύμβαση με τη Rosatom έχει τροποποιηθεί πέντε φορές, ενώ έχει συνταχθεί και έκτη τροποποίηση, η οποία δεν έχει ακόμη υπογραφεί.
Επιπλέον, απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2025 ακύρωσε την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης στο έργο.
Άλλη πηγή με γνώση των κυβερνητικών προθέσεων ανέφερε ότι, παρότι θεωρείται πως η επέκταση του Paks είναι απαραίτητη, υπάρχει η άποψη ότι η Rosatom δεν θα πρέπει να συμμετέχει σε αυτήν.
Η πυρηνική ενέργεια μπορεί να προσφέρει σημαντική και σταθερή ηλεκτροπαραγωγή με χαμηλές εκπομπές άνθρακα. Ωστόσο, οι πυρηνικοί σταθμοί χρειάζονται συνήθως μεγάλες ποσότητες νερού για την ψύξη τους, γεγονός που τους καθιστά ευάλωτους στις ξηρασίες και στους καύσωνες, οι οποίοι εντείνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Παρά τις προκλήσεις αυτές, η φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση του Magyar στηρίζει έντονα την πυρηνική ενέργεια, προκειμένου να καλύψει την αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση και να συμπληρώσει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η παραγωγή των οποίων παρουσιάζει διακυμάνσεις.
«Η πυρηνική ενέργεια και η πυρηνική εφοδιαστική αλυσίδα προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες, ιδίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για τη διασφάλιση και την ενίσχυση των δυνατοτήτων μας», δήλωσε η Zsuzsa Beres, αναπληρώτρια κρατική γραμματέας για την πυρηνική ενέργεια και τις διεθνείς σχέσεις στο υπουργείο Οικονομίας και Ενέργειας.
Σε πρόσφατο συνέδριο, υπογράμμισε ότι η πυρηνική ενέργεια θα εξακολουθήσει να αποτελεί μέρος του ενεργειακού μείγματος στο μέλλον.
Ως προσωρινό μέτρο εν αναμονή της επέκτασης του Paks, η Βουδαπέστη εξετάζει το ενδεχόμενο να ζητήσει έγκριση για την παράταση κατά 20 χρόνια των αδειών λειτουργίας των τεσσάρων υφιστάμενων αντιδραστήρων ρωσικής κατασκευής στον σταθμό. Οι άδειες αυτές πρόκειται να λήξουν μεταξύ 2032 και 2037.
Η Rosatom έχει μέχρι στιγμής αποφύγει τις κυρώσεις της ΕΕ
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν μειώσει τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, η Rosatom έχει μέχρι στιγμής παραμείνει εκτός του πλαισίου των κυρώσεων της ΕΕ.
Το 2025, η Ρωσία κάλυπτε περίπου το 23% των αναγκών της ΕΕ σε υπηρεσίες εμπλουτισμού ουρανίου και το 16% των προμηθειών φυσικού ουρανίου, σύμφωνα με την Παγκόσμια Πυρηνική Ένωση (WNA).
Εάν η επανεξέταση της ουγγρικής κυβέρνησης οδηγήσει σε απόφαση αποκλεισμού της Rosatom, η χώρα ενδέχεται να χρειαστεί να απορροφήσει το 1,1 δισ. ευρώ που έχει ήδη καταβάλει στην εταιρεία, καθώς και τυχόν ρήτρες αποζημίωσης λόγω παραβίασης της σύμβασης.
Οι πηγές δεν προσδιόρισαν πιθανούς νέους προμηθευτές. Ωστόσο, μία από αυτές ανέφερε ότι η επιλογή ευρωπαϊκού προμηθευτή θα μπορούσε να διευκολύνει τη διαχείριση των ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής και κυρώσεων, χωρίς όμως να εξαλείφει τις δυσκολίες που σχετίζονται με τη διαχείριση του έργου.
www.worldenergynews.gr
