Τα δύο μέτρα φιλοδοξούν να περιορίσουν το ενεργειακό κόστος, αλλά οι αμφιβολίες για την εφαρμογή τους από τον Ιανουάριο και οι πιθανές καθυστερήσεις απειλούν να περιορίσουν τα οφέλη για τους καταναλωτές
Καθώς η ρυθμιστική αρχή ενέργειας της Ιταλίας, Arera, αναμένεται να λάβει σύντομα απόφαση για τον μηχανισμό ρευστότητας, οι συμμετέχοντες στην αγορά αμφισβητούν κατά πόσο το μέτρο θα επηρεάσει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στον βαθμό που είχε αρχικά εκτιμηθεί, καθώς και πώς θα συνδυαστεί με την παράλληλη πρόταση για την επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές φυσικού αερίου για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο μηχανισμός ρευστότητας αποσκοπεί στη μείωση της διαφοράς τιμών μεταξύ του ολλανδικού κόμβου TTF και του ιταλικού PSV. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω αποζημίωσης συγκεκριμένων εταιρειών για την εισαγωγή πρόσθετων οριακών ποσοτήτων φυσικού αερίου από το σημείο εισόδου Passo Gries, στα σύνορα με την Ελβετία.
Το συγκεκριμένο σημείο αποτελεί βασική πηγή οριακού εφοδιασμού για την Ιταλία. Η συσσώρευση χρεώσεων εισόδου και εξόδου, σε συνδυασμό με τις ρυθμιστικές ασυνέπειες που προκύπτουν από τη διέλευση μέσω της Ελβετίας, έχει συμβάλει διαχρονικά στη διατήρηση του υψηλότερου επιπέδου τιμών του PSV έναντι του TTF.
Από την αρχή του έτους, η ημερήσια τιμή του PSV διατηρεί κατά μέσο όρο premium 2,16 ευρώ/MWh έναντι του TTF.
Σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο που παρουσίασε η Arera τον Ιούνιο, επιλεγμένες εταιρείες θα δεσμεύονταν να διαθέτουν στην αγορά συγκεκριμένες ποσότητες φυσικού αερίου, με ανώτατο περιθώριο τιμής 0,50 ευρώ/MWh πάνω από το TTF. Το ποσό αυτό, που χαρακτηρίζεται «χρέωση μεταβλητότητας» (volatility fee), θα καθοριζόταν από τη ρυθμιστική αρχή. Οι εταιρείες θα επιλέγονταν μέσω ανταγωνιστικής δημοπρασίας, βάσει της αμοιβής που θα ζητούσαν για την παροχή της υπηρεσίας.
Η τελική υπουργική απόφαση για την εφαρμογή του μηχανισμού αναμένεται να δημοσιευθεί σύντομα, μετά τις διαβουλεύσεις της Arera στις 20 Οκτωβρίου. Ωστόσο, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η τελική μορφή του μέτρου ενδέχεται να διαφέρει σημαντικά από τον αρχικό σχεδιασμό.
Αρχικά, η Arera σχεδίαζε να περιορίσει την υπηρεσία στη μη δεσμευμένη δυναμικότητα της διαδρομής μέσω Γερμανίας και Ελβετίας. Ορισμένοι συμμετέχοντες στην αγορά ανέφεραν, ωστόσο, ότι το μέτρο ενδέχεται να επεκταθεί και στη γαλλική διαδρομή, της οποίας η δυναμικότητα είναι πλήρως δεσμευμένη. Η εκτίμηση αυτή αμφισβητήθηκε από άλλον παράγοντα της αγοράς.
Η κυβέρνηση έχει διαθέσει 200 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση του μηχανισμού. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Argus, το ποσό αυτό θα επαρκούσε για τη λειτουργία του μέτρου για διάστημα μόλις 6-8 μηνών. Εάν συμπεριληφθεί και η γαλλική διαδρομή, τα διαθέσιμα κονδύλια θα μπορούσαν να εξαντληθούν ταχύτερα, περιορίζοντας ενδεχομένως την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού μόνο στο πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με trader ηλεκτρικής ενέργειας.
Η μείωση της διαφοράς τιμών PSV-TTF μέσω του μηχανισμού ρευστότητας θα επηρέαζε επίσης την ενιαία εθνική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας της Ιταλίας (PUN). Ωστόσο, οι συμμετέχοντες στην αγορά εκτιμούν ότι η επίδραση θα είναι περιορισμένη, με τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας να μην ξεπερνά, στην καλύτερη περίπτωση, μερικά ευρώ/MWh.
Το πλαφόν στο φυσικό αέριο και η επίδραση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας
Στο πλαίσιο του ενεργειακού διατάγματος, η Ιταλία σχεδιάζει να εισαγάγει ανώτατο όριο στις τιμές φυσικού αερίου για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους. Το μέτρο παραπέμπει στην αντίστοιχη παρέμβαση που εφάρμοσαν η Ισπανία και η Πορτογαλία το 2022, γνωστή ως «ιβηρική εξαίρεση».
Η Ιταλία κατέληξε πρόσφατα σε συμφωνία επί της αρχής με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον καθορισμό των τιμών χονδρικής του φυσικού αερίου σε περίπου 60 ευρώ/MWh, για τουλάχιστον ένα έτος από τον Ιανουάριο.
Η PUN διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα 177,81 ευρώ/MWh από την αρχή του έτους. Σύμφωνα με εκτίμηση trader ηλεκτρικής ενέργειας, η επιβολή του πλαφόν στο φυσικό αέριο θα μπορούσε να μειώσει τις τιμές κατά 20%-25% σε σύγκριση με τα πρόσφατα επίπεδα παράδοσης.
Μια τέτοια εξέλιξη θα έφερνε την PUN πιο κοντά, χωρίς να πέσει χαμηλότερα, στην τιμή των 133,36 ευρώ/MWh που καταγράφηκε για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως τις 23 Οκτωβρίου του προηγούμενου έτους.
Ωστόσο, εάν μειωθεί η PUN, η Ιταλία ενδέχεται να περιορίσει τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας και να βασιστεί περισσότερο στην εγχώρια παραγωγή από φυσικό αέριο. Αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει τη διαφορά τιμών PSV-TTF και να υπονομεύσει τον επιδιωκόμενο αντίκτυπο του μηχανισμού ρευστότητας.
Επιπλέον, εάν οι θερμικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής αποζημιώνονται με βάση την τιμή του PSV, το καθαρό κόστος προμήθειας φυσικού αερίου για αυτές θα παραμείνει στα 60 ευρώ/MWh, ανεξάρτητα από τις τρέχουσες τιμές του καυσίμου.
Σε αυτή την περίπτωση, οποιαδήποτε μείωση του PSV ως αποτέλεσμα του μηχανισμού ρευστότητας θα περιόριζε το κόστος των αποζημιώσεων, αντί να μειώσει την PUN. Ως εκ τούτου, το όφελος για τους καταναλωτές θα ήταν μικρότερο, όπως επισήμανε ο Claudio Savoldelli, αναλυτής της Banco Energia.
Εάν, αντίθετα, οι αποζημιώσεις υπολογίζονται με βάση το TTF, η διαφορά PSV-TTF θα εξακολουθήσει να επηρεάζει το κόστος καυσίμου των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και ο μηχανισμός ρευστότητας θα συνεχίσει να ασκεί πιέσεις προς τα κάτω στην PUN.
«Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία κατά το τρίτο τρίμηνο, όταν η διαφορά τιμών κυμαίνεται κοντά στα 2 ευρώ/MWh, γεγονός που υποδηλώνει ότι το καθαρό κόστος φυσικού αερίου βρίσκεται πλησιέστερα στα 62 ευρώ/MWh και όχι στα 60 ευρώ/MWh», πρόσθεσε ο Savoldelli.
Αμφιβολίες για την εφαρμογή των μέτρων από τον Ιανουάριο
Οι συμμετέχοντες στην αγορά διατηρούν επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσο τόσο ο μηχανισμός ρευστότητας όσο και το πλαφόν στις τιμές φυσικού αερίου θα τεθούν σε εφαρμογή τον Ιανουάριο. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι αγορές φαίνεται να ενσωματώνουν στις τιμές μόνο ένα μέρος της αναμενόμενης μείωσης.
Οποιαδήποτε είδηση για καθυστερήσεις ή ενδεχόμενες αντιρρήσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να οδηγήσει σε επανεκτίμηση των τιμών για το πρώτο και το δεύτερο τρίμηνο του 2027, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς.
Μετά την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων της Arera στις 20 Οκτωβρίου, η προθεσμιακή διαφορά τιμής PSV-TTF για τον Ιανουάριο αυξήθηκε την Τετάρτη στα +1,40 ευρώ/MWh, από +1,23 ευρώ/MWh την προηγούμενη ημέρα, εν μέσω φημών για πιθανή καθυστέρηση στην ημερομηνία εφαρμογής του μέτρου.
Αντίστοιχα, στην προθεσμιακή καμπύλη της ηλεκτρικής ενέργειας, η τιμή για τον Ιανουάριο αυξήθηκε κατά 9,50 ευρώ/MWh, καταγράφοντας μεγαλύτερη άνοδο από εκείνες του Νοεμβρίου και του Δεκεμβρίου, οι οποίες διαμορφώθηκαν σε 3,60 ευρώ/MWh και 3,80 ευρώ/MWh, αντίστοιχα.
www.worldenergynews.gr
