Τον Μάρτιο του 2025, ένα ρωσικό πυρηνικό παγοθραυστικό με το όνομα Yakutia έφυγε από το λιμάνι καταγωγής του για το παρθενικό του ταξίδι στον κόλπο του Γενισέι στη θάλασσα Κάρα. Λίγες εβδομάδες αργότερα, 290 ναυτικά μίλια ανοικτά των ακτών της Αλάσκας, ένας στολίσκος πέντε κινεζικών πλοίων με επικεφαλής το Xue Long 2 πραγματοποίησε μια επίσημα επιστημονική αποστολή πρωτοφανούς κλίμακας. Αυτά τα δύο φαινομενικά ανέκδοτα γεγονότα κρυσταλλώνουν μια γεωπολιτική πραγματικότητα που ανατρέπει την παγκόσμια τάξη: ο Αρκτικός Ωκεανός, ένα παγωμένο καταφύγιο στην άκρη του κατοικημένου κόσμου, γίνεται το θέατρο στρατηγικού ανταγωνισμού μιας έντασης που δεν έχει παρατηρηθεί από τον Ψυχρό Πόλεμο.
Η Αρκτική θερμαίνεται τρεις έως τέσσερις φορές πιο γρήγορα από τον υπόλοιπο πλανήτη. Τον Σεπτέμβριο του 2024, η έκταση του θαλάσσιου πάγου έφτασε στο έκτο χαμηλότερο επίπεδό της από τότε που ξεκίνησαν οι δορυφορικές παρατηρήσεις το 1979. Ο πολυετής πάγος, ο οποίος επιβιώνει αρκετά καλοκαίρια και αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του αρκτικού παγοκαλύμματος, έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 95% από τη δεκαετία του 1980. Αυτό που κάποτε ήταν εικασία είναι τώρα πιθανότητα: σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες προβλέψεις, η πρώτη ημέρα χωρίς πάγο στον Αρκτικό Ωκεανό θα μπορούσε να συμβεί έως το 2027. Αυτός ο περιβαλλοντικός μετασχηματισμός, με τις παγκόσμιες συνέπειές του, ανοίγει ταυτόχρονα έναν νέο γεωπολιτικό χώρο, όπου συγκρούονται εδαφικές φιλοδοξίες, οικονομικές ορέξεις και στρατιωτικοί υπολογισμοί.
Διότι η Αρκτική δεν αποτελεί απλώς έναν δείκτη της κλιματικής αλλαγής. Πιστεύεται ότι η περιοχή διαθέτει περίπου 90 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και 1.670 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια ανεξερεύνητου φυσικού αερίου, που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 22% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Σε αυτά προστίθενται σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών, ψευδαργύρου, νικελίου, παλλαδίου και άλλων ορυκτών κρίσιμων για την ενεργειακή μετάβαση. Η εκτιμώμενη αξία μόνο των ορυκτών πόρων της ρωσικής Αρκτικής κυμαίνεται από 1,5 τρισεκατομμύριο έως 2 τρισεκατομμύρια δολάρια. Το άνοιγμα νέων θαλάσσιων οδών, ιδίως της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού κατά μήκος των ακτών της Σιβηρίας, υπόσχεται να μειώσει τον χρόνο διέλευσης μεταξύ Ασίας και Ευρώπης κατά 40% σε σύγκριση με τη Διώρυγα του Σουέζ.
Αυτή η νέα γεωγραφική και οικονομική κατάσταση τροφοδοτεί τις φιλοδοξίες των μεγάλων δυνάμεων και μετατρέπει την περιοχή σε μια σκακιέρα όπου παίζεται η ισορροπία δυνάμεων στον 21ο αιώνα. Μεταξύ της αυξανόμενης στρατιωτικοποίησης, της αναμόρφωσης των συμμαχιών και της αποδυνάμωσης της διεθνούς συνεργασίας, η Αρκτική βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο όλων των εντάσεων που διαμορφώνουν τις σύγχρονες διεθνείς σχέσεις.www.worldenergynews.gr
