Η προειδοποίηση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις ενεργειακές πολιτικές της ΕΕ
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ECA) αναφέρει σε νέα έκθεση ότι οι πολιτικές της ΕΕ που υποστηρίζουν τις ενεργειακές κοινότητες προχωρούν αργά και ότι ο στόχος του μπλοκ για τη δημιουργία μιας κοινότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε κάθε Δήμο με περισσότερους από 10.000 κατοίκους, είναι απίθανο να επιτευχθεί.
Οι προσπάθειες της ΕΕ για την κλιμάκωση των ενεργειακών κοινοτήτων προχωρούν πιο αργά από ό,τι ανέμεναν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, σύμφωνα με νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Η μελέτη αξιολόγησε κατά πόσον η πολιτική της ΕΕ και τα εθνικά πλαίσια δημιουργούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να συμβάλουν οι ενεργειακές κοινότητες στον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας του μπλοκ για το 2050.
Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι μόνο το 27% των Δήμων της ΕΕ με περισσότερους από 10.000 κατοίκους είχαν τουλάχιστον μία κοινότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) έως τις αρχές του 2025. Η ανάπτυξη ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των χωρών: η Ολλανδία και η Δανία υπερβαίνουν το 80%, ενώ η Ιταλία ανέρχεται σε περίπου 3% έως 4%.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ένα χάσμα μεταξύ των προηγούμενων προσδοκιών πολιτικής και της πραγματικής ανάπτυξης. Μια εκτίμηση επιπτώσεων του 2016 για την Οδηγία II για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) υπέθεσε ότι οι ενεργειακές κοινότητες θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν το 21% της ηλιακής φωτοβολταϊκής ισχύος της ΕΕ και το 17% της αιολικής ισχύος έως το 2030. Πιο πρόσφατες εκτιμήσεις υποδηλώνουν μια πιο ρεαλιστική συνεισφορά περίπου 4% και για τις δύο τεχνολογίες.
Η κατάσταση σε 4 χώρες
Στις ελεγχθείσες χώρες (Ιταλία, Ολλανδία, Πολωνία και Ρουμανία) η συνεισφορά των ενεργειακών κοινοτήτων στην εθνική ανανεώσιμη ισχύ παραμένει περιορισμένη.
Στην Ιταλία και την Πολωνία το μερίδιο ανέρχεται μόνο σε κλάσματα μιας ποσοστιαίας μονάδας, ενώ στην Ολλανδία φτάνει περίπου το 1% έως 3%.
Το δικαστήριο εντόπισε επίσης ρυθμιστικές και διακυβερνητικές προκλήσεις.
Η νομοθεσία της ΕΕ διακρίνει μεταξύ των κοινοτήτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών βάσει ξεχωριστών οδηγιών, αλλά οι επικαλυπτόμενοι ορισμοί και τα διαφορετικά κριτήρια επιλεξιμότητας έχουν οδηγήσει σε αποκλίνοντα εθνικά πλαίσια.
Ελλιπής η εφαρμογή κανόνων της ΕΕ
Η εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ παραμένει ελλιπής. Μέχρι τον Ιούλιο του 2025, μόνο η Ιταλία είχε μεταφέρει πλήρως τις σχετικές διατάξεις και των δύο οδηγιών, ενώ η Πολωνία και η Ρουμανία δεν είχαν ακόμη υιοθετήσει πλήρως τις απαιτήσεις της Οδηγίας για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει, αλλά δεν έχει παραπέμψει τις υποθέσεις στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CJEU).
Βάση του στόχου της ΕΕ
Η έκθεση σημειώνει ότι ο στόχος της ΕΕ για τη δημιουργία τουλάχιστον μίας κοινότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε κάθε Δήμο με περισσότερους από 10.000 κατοίκους δεν βασίστηκε σε ποσοτική αξιολόγηση.
Σύμφωνα με τους ελεγκτές, ο στόχος δεν διαθέτει σαφείς μετρήσεις και είναι δύσκολο να παρακολουθηθεί επειδή δεν καθορίζει ποιοι τύποι οντοτήτων θα πρέπει να υπολογίζονται για τον στόχο.
Η διοικητική πολυπλοκότητα και οι περιορισμοί του δικτύου παραμένουν σημαντικά λειτουργικά εμπόδια. Σε περιοχές της Ολλανδίας, οι καθυστερήσεις σύνδεσης στο δίκτυο για κοινοτικά έργα μπορούν να φτάσουν τα 3 χρόνια, ενώ τα έργα στην Πολωνία μπορεί να περιμένουν περίπου 10 μήνες.
Τα οικονομικά κίνητρα ποικίλλουν μεταξύ των χωρών. Οι μηχανισμοί υποστήριξης στην Ιταλία, την Ολλανδία και την Πολωνία επιτρέπουν γενικά στα κοινοτικά έργα να επιτυγχάνουν περιόδους αποπληρωμής κάτω των 10 ετών, ενώ η Ρουμανία δεν διαθέτει στοχευμένες επιδοτήσεις, περιορίζοντας τη δημιουργία νέων πρωτοβουλιών.
Συστάσεις
Το δικαστήριο συνιστά τη διευκρίνιση των νομικών ορισμών, τη βελτίωση των συστημάτων παρακολούθησης και την πιο συστηματική ενσωμάτωση των ενεργειακών κοινοτήτων στα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα. Πρόσθετα μέτρα περιλαμβάνουν την επέκταση της υποστήριξης για υπηρεσίες αποθήκευσης και ευελιξίας και την ενίσχυση των πολιτικών για τη συμμετοχή ευάλωτων νοικοκυριών.
Ενώ οι ελεγκτές λένε ότι οι ενεργειακές κοινότητες είναι απίθανο να φτάσουν στην κλίμακα που είχε προβλεφθεί κάποτε για την ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης, παραμένουν σημαντικές για τη βελτίωση της δημόσιας αποδοχής των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την επέκταση της συμμετοχής των πολιτών στην καθαρή ενέργεια.
www.worldenergynews.gr
