Η βάση δεδομένων EEI περιλαμβάνει στοιχεία για την κατανάλωση ενέργειας και τις εκπομπές ανά χώρα, τελική χρήση και ενεργειακό προϊόν από το 2000 και μετά. Καλύπτει τέσσερις βασικούς τομείς — κατοικίες, υπηρεσίες, βιομηχανία και μεταφορές — για τα κράτη-μέλη του IEA αλλά και για άλλες χώρες
Ένα νέο διαδικτυακό εργαλείο του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) παρέχει πρόσβαση σε επιλεγμένα δεδομένα σχετικά με την ενεργειακή ζήτηση και την ενεργειακή αποδοτικότητα, τα οποία αποτελούν μέρος της βάσης δεδομένων Energy End-uses and Efficiency Indicators (EEI).
Η βάση δεδομένων EEI περιλαμβάνει στοιχεία για την κατανάλωση ενέργειας και τις εκπομπές ανά χώρα, τελική χρήση και ενεργειακό προϊόν από το 2000 και μετά. Καλύπτει τέσσερις βασικούς τομείς — κατοικίες, υπηρεσίες, βιομηχανία και μεταφορές — για τα κράτη-μέλη του IEA αλλά και για άλλες χώρες.
Παράλληλα, περιλαμβάνει δείκτες ενεργειακής απόδοσης, οι οποίοι υπολογίζονται ως αναλογία μεταξύ της κατανάλωσης ενέργειας ή των εκπομπών και της αντίστοιχης δραστηριότητας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ενεργειακή ένταση στις μεταφορές ανά μέσο ή τύπο οχήματος, η οποία μετράται σε μεγατζάουλ ανά επιβατοχιλιόμετρο.
Η ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή μίας μονάδας ΑΕΠ, γνωστή και ως ενεργειακή ένταση της οικονομίας (TES/GDP), μειώθηκε παγκοσμίως κατά 36% μεταξύ 1990 και 2021, αν και με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περιοχή. Η μείωση ήταν μεγαλύτερη στις χώρες εκτός ΟΟΣΑ, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Κίνα, όπου η ενεργειακή ένταση μειώθηκε περισσότερο από το ήμισυ, καταγράφοντας πτώση 72%.
Η ενεργειακή ένταση χρησιμοποιείται συχνά ως δείκτης ενεργειακής αποδοτικότητας, κυρίως επειδή σε συνολικό επίπεδο αποτελεί μια προσέγγιση της ποσότητας ενέργειας που απαιτείται για την κάλυψη των ενεργειακών υπηρεσιών μιας οικονομίας. Επιπλέον, είναι ένας δείκτης που μπορεί να υπολογιστεί σχετικά εύκολα και να συγκριθεί μεταξύ διαφορετικών χωρών.
Ωστόσο, η σχέση μεταξύ ενεργειακής έντασης και ενεργειακής απόδοσης δεν είναι πάντα απόλυτη. Για παράδειγμα, μια μικρή οικονομία που βασίζεται κυρίως στις υπηρεσίες και διαθέτει ήπιο κλίμα μπορεί να εμφανίζει χαμηλότερη ενεργειακή ένταση από μια μεγάλη βιομηχανική οικονομία σε ψυχρό κλίμα, ακόμη και αν η δεύτερη χρησιμοποιεί την ενέργεια πιο αποδοτικά.
Αντίστοιχα, η μείωση της ενεργειακής έντασης δεν οφείλεται πάντοτε σε βελτιώσεις της αποδοτικότητας. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης παράγοντες όπως η οικονομική δομή μιας χώρας, δηλαδή το ποσοστό ενεργοβόρων βιομηχανιών, τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, όπως οι μεγάλες αποστάσεις που αυξάνουν τις ανάγκες μετακίνησης, οι κλιματικές συνθήκες που επηρεάζουν τη ζήτηση για θέρμανση και ψύξη, αλλά και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται λεπτομερέστερη ανάλυση προκειμένου να εντοπιστούν οι πραγματικοί παράγοντες που διαμορφώνουν τις τάσεις στην τελική κατανάλωση ενέργειας.
Ανάλυση των παραγόντων που επηρεάζουν την ενεργειακή κατανάλωση
Η ανάλυση αποδόμησης (decomposition analysis) επιτρέπει τον διαχωρισμό της αύξησης της ενεργειακής ζήτησης σε επιμέρους παράγοντες, όπως η οικονομική δραστηριότητα, οι διαρθρωτικές αλλαγές και οι προσπάθειες βελτίωσης της αποδοτικότητας. Η τελική κατανάλωση ενέργειας αποτελεί το συνολικό αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης όλων αυτών των παραγόντων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του IEA, οι βελτιώσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα στις χώρες-μέλη του οργανισμού από το 2000 έως το 2021 εξοικονόμησαν περίπου το 24% της ενέργειας που θα είχε καταναλωθεί διαφορετικά. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στη συνολική τελική κατανάλωση ενέργειας της Ινδίας.
Οι τομείς της βιομηχανίας και των υπηρεσιών αντιστοιχούν στο 58% της εξοικονόμησης αυτής, τα κτίρια στο 23% και οι μεταφορές στο 19%. Κατά την περίοδο 2000-2021, τα κέρδη ενεργειακής αποδοτικότητας αντιστάθμισαν το μεγαλύτερο μέρος της επιπλέον κατανάλωσης που θα είχε προκύψει από την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας.
Οι βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση προσφέρουν σημαντικά οφέλη για το κλίμα, τους κρατικούς προϋπολογισμούς και τους καταναλωτές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι μακροχρόνιες πολιτικές για την αποδοτικότητα των οικιακών συσκευών, όπως τα ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης και οι ενεργειακές ετικέτες, οι οποίες έχουν συμβάλει στη μείωση κατά το ήμισυ της μέσης κατανάλωσης πολλών κοινών συσκευών, όπως ψυγεία, κλιματιστικά, συστήματα φωτισμού, τηλεοράσεις, πλυντήρια και συσκευές μαγειρέματος.
Οι σημαντικές αυτές βελτιώσεις επιτεύχθηκαν παράλληλα με τη μείωση των τιμών των συσκευών κατά μέσο όρο 2% έως 3% ετησίως, γεγονός που δείχνει ότι αυστηρότερες πολιτικές ενεργειακής απόδοσης θα μπορούσαν να περιορίσουν ακόμη περισσότερο τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, διατηρώντας παράλληλα τα οφέλη για τους καταναλωτές.
www.worldenergynews.gr
