Το Cobre Panama, ένα από τα μεγαλύτερα ορυχεία χαλκού στον κόσμο, ανέστειλε τη λειτουργία του το 2023, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας έκρινε αντισυνταγματική τη σύμβαση εκμετάλλευσης που είχε υπογραφεί πριν από 20 χρόνια, έπειτα από έντονες κοινωνικές αντιδράσεις που επικεντρώνονταν σε περιβαλλοντικά ζητήματα και θέματα διακυβέρνησης
Η κυβέρνηση του Παναμά εξετάζει το ενδεχόμενο ίδρυσης κρατικής μεταλλευτικής εταιρείας, η οποία θα συνεργαστεί με την καναδική First Quantum Minerals για την επαναλειτουργία του ορυχείου χαλκού Cobre Panama, σύμφωνα με δύο πηγές που επικαλείται το Reuters.
Το Cobre Panama, ένα από τα μεγαλύτερα ορυχεία χαλκού στον κόσμο, ανέστειλε τη λειτουργία του το 2023, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας έκρινε αντισυνταγματική τη σύμβαση εκμετάλλευσης που είχε υπογραφεί πριν από 20 χρόνια, έπειτα από έντονες κοινωνικές αντιδράσεις που επικεντρώνονταν σε περιβαλλοντικά ζητήματα και θέματα διακυβέρνησης.
Η διακοπή της λειτουργίας του ορυχείου είχε σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις, καθώς, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αφαίρεσε περίπου το 4,5% του ΑΕΠ του Παναμά. Παράλληλα, επηρέασε περισσότερο από το 1% της παγκόσμιας παραγωγής χαλκού, ενώ η First Quantum έχασε περίπου το 40% των εσόδων της.
Ο πρόεδρος του Παναμά, Χοσέ Ραούλ Μουλίνο, εξελέγη το 2024 στον απόηχο των μαζικών διαδηλώσεων κατά του ορυχείου. Στην πρώτη του ομιλία μετά την εκλογή του είχε δεσμευθεί ότι θα ολοκληρωθεί η διαδικασία οριστικού κλεισίματος του Cobre Panama, υπό την προϋπόθεση ολοκλήρωσης περιβαλλοντικού ελέγχου.
«Πρέπει να σεβαστούμε τους νόμους, την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου και τις απαιτήσεις των πολιτών μας», είχε δηλώσει τον Ιούλιο του 2024, επισημαίνοντας ότι η διαδικασία προσωρινής επαναλειτουργίας με στόχο το οριστικό κλείσιμο θα εξαρτηθεί από τα αποτελέσματα της περιβαλλοντικής αξιολόγησης.
Δύο χρόνια αργότερα, με την ανεργία να κινείται κοντά στο 10% και τις διεθνείς τιμές του χαλκού να βρίσκονται κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, η προοπτική επαναλειτουργίας του ορυχείου εμφανίζεται πλέον πιο ελκυστική για την κυβέρνηση.
Το τελευταίο διάστημα οι αρχές έχουν επιτρέψει στην First Quantum να διαθέσει στην αγορά τα αποθέματα συμπυκνώματος χαλκού που είχαν εξορυχθεί πριν από το κλείσιμο του ορυχείου, να επανεκκινήσει τη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στις εγκαταστάσεις και να ολοκληρώσει περιβαλλοντικό έλεγχο, ο οποίος απέδωσε βαθμολογία συμμόρφωσης 88%.
«Είναι σαφές ότι η κυβέρνηση επιθυμεί την επαναλειτουργία του ορυχείου με τη συμμετοχή της First Quantum, ωστόσο εξακολουθεί να ανησυχεί για το ενδεχόμενο νέων κοινωνικών αντιδράσεων», δήλωσε πρόσωπο που στο παρελθόν είχε συμβουλευτικό ρόλο προς την κυβέρνηση.
Η First Quantum απέφυγε να σχολιάσει τις πληροφορίες, ενώ το υπουργείο Εμπορίου του Παναμά δεν απάντησε σε σχετικά ερωτήματα του Reuters.
Σε ανάλυσή της, η Royal Bank of Canada εκτιμά ότι η ανάκτηση του επιχειρησιακού ελέγχου του Cobre Panama θα αποτελούσε καθοριστική εξέλιξη για τη First Quantum, καθώς το συγκεκριμένο ορυχείο αποτελούσε μέχρι το κλείσιμό του το σημαντικότερο περιουσιακό στοιχείο της εταιρείας.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ένα από τα βασικά σενάρια που εξετάζονται προβλέπει τη δημιουργία σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μεταξύ μιας κρατικής εταιρείας του Παναμά και της First Quantum, με την καναδική εταιρεία να διατηρεί τον επιχειρησιακό έλεγχο του ορυχείου.
Σε αυτό το μοντέλο, η First Quantum θα κατείχε ποσοστό 60%-65%, ενώ το υπόλοιπο 35%-40% θα ανήκε στο κράτος του Παναμά. Η μεγαλύτερη συμμετοχή της εταιρείας δικαιολογείται από τις σημαντικές επενδύσεις που έχει ήδη πραγματοποιήσει στο έργο.
Η επαναλειτουργία του Cobre Panama θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την οικονομική ανάκαμψη της First Quantum, συμβάλλοντας παράλληλα στην αύξηση της προσφοράς χαλκού σε μια αγορά που αντιμετωπίζει διαρθρωτικό έλλειμμα.
Η δημιουργία κρατικής εταιρείας θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει λύση απέναντι στη νομοθεσία που υιοθέτησε ο Παναμάς το 2023, η οποία απαγορεύει τη χορήγηση νέων μεταλλευτικών παραχωρήσεων.
Όπως επισημαίνουν νομικές πηγές, ο νόμος δεν είναι απολύτως σαφής όσον αφορά τις παραχωρήσεις που δίνονται σε κρατικές εταιρείες, ενώ το ισχύον θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει τη δημιουργία δημόσιων φορέων για συμπράξεις με ιδιώτες. Σε κάθε περίπτωση, η μεταλλευτική παραχώρηση θα παραμείνει στην κυριότητα του κράτους.
Παράλληλα, εξετάζεται και ένα εναλλακτικό σενάριο, σύμφωνα με το οποίο το ορυχείο θα εκμισθωθεί στη First Quantum, με την κυβέρνηση να εισπράττει δικαιώματα εκμετάλλευσης (royalties) και φόρους επί των εσόδων. Μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση για το μοντέλο που θα επιλεγεί.
Τον Ιούλιο, ο υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας του Παναμά, Χούλιο Μόλτο, δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα καταλήξει στις τελικές αποφάσεις έως το τέλος του έτους, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα θα διατηρήσει «πλήρη κυριαρχία» ως προς το μέλλον του ορυχείου.
www.worldenergynews.gr
