Νέους κανόνες στην αλλαγή προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας και ένα σαφώς αυστηρότερο πλαίσιο για τους καταναλωτές που αφήνουν επανειλημμένα απλήρωτους λογαριασμούς εισάγει η τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, που προβλέπει η σχετική υπουργική απόφαση που δημοσιεύτηκε χθες στο diavgeia και θα τεθεί σε ισχύ με τη δημοσίευση της σε ΦΕΚ.
Με τη νέα απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αλλάζουν έξι βασικά άρθρα του Κώδικα, τα 15, 18, 21, 28, 39 και 42, με επίκεντρο τη διαδικασία αλλαγής παρόχου, την αντιμετώπιση ληξιπρόθεσμων οφειλών και τη δημιουργία ενός συστήματος επισήμανσης των υπερήμερων πελατών.
Η βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι να διατηρείται η δυνατότητα του καταναλωτή να αλλάζει προμηθευτή, χωρίς όμως να επιτρέπεται η κατάχρηση αυτής της δυνατότητας μέσω διαδοχικών μετακινήσεων από εταιρεία σε εταιρεία με ανεξόφλητες οφειλές.
H απόφαση θεσπίζει ουσιαστικά ένα νέο πιστωτικό ιστορικό στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Δεν πρόκειται για μία απλή «μαύρη λίστα», καθώς μία οφειλή δεν αρκεί για να στερήσει από τον καταναλωτή το δικαίωμα αλλαγής εταιρείας. Ο μηχανισμός ενεργοποιείται κλιμακωτά: πρώτα οφειλή και διακανονισμός, μετά επισήμανση, και τελικά περιορισμός της δυνατότητας μετακίνησης όταν συγκεντρωθούν ενεργές επισημάνσεις από τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς προμηθευτές.
Το νέο πλαίσιο εκτός από αυστηρότερα μέτρα, επιταχύνει τη διαδικασία αλλαγής προμηθευτή για τους πελάτες που δεν εμπίπτουν στους περιορισμούς. Ο νέος προμηθευτής υποχρεούται να υποβάλει στον Διαχειριστή τη Δήλωση Εκπροσώπησης Μετρητή μέσα σε τρεις ημέρες από τη σύναψη της νέας σύμβασης, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τον χρόνο ολοκλήρωσης της διαδικασίας. Κι αυτό γιατί το νέο άρθρο 42 μειώνει τον χρόνο που έχει ο νέος προμηθευτής για να καταθέσει τη Δήλωση Εκπροσώπησης.Στο αρχικό καθεστώς η προθεσμία ήταν 15 ημέρες από τη σύναψη της νέας σύμβασης. Με τη νέα απόφαση γίνεται τρεις ημέρες.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πιο αυστηρό αλλά και πιο οργανωμένο πλαίσιο: η αλλαγή παρόχου παραμένει εύκολη για τον συνεπή καταναλωτή, ενώ δημιουργούνται πλέον εμπόδια στις περιπτώσεις όπου η ελεύθερη μετακίνηση χρησιμοποιείται συστηματικά για την αποφυγή πληρωμής λογαριασμών.
Ο νέος Κώδικας επιχειρεί έτσι να δημιουργήσει μια νέα ισορροπία στην αγορά λιανικής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι καταναλωτές εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν ελεύθερα προμηθευτή και παράλληλα οι εταιρείες αποκτούν εργαλεία ώστε να εντοπίζουν επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις υπερημερίας και να περιορίζουν τη μεταφορά επισφαλειών από πάροχο σε πάροχο.
Στην πράξη, με το νέο πλαίσιο μία καθυστέρηση ή μία οφειλή δεν αποκλείει τον καταναλωτή από την αγορά, όμως η συστηματική αλλαγή προμηθευτών με απλήρωτους λογαριασμούς θα αφήνει πλέον καταγεγραμμένο αποτύπωμα και, μετά από συγκεκριμένο σημείο, θα μπορεί να μπλοκάρει την επόμενη μετακίνηση.
Τι αλλάζει με τις αλλαγές στον Κώδικα
Ο νέος Κώδικας επιχειρεί να βάλει φρένο στον λεγόμενο «ενεργειακό τουρισμό», δηλαδή στην πρακτική καταναλωτών να αλλάζουν συνεχώς προμηθευτή αφήνοντας πίσω χρέη, τα οποία στη συνέχεια επιβαρύνουν τις εταιρείες και τελικά την ίδια την αγορά.
Η σημαντικότερη αλλαγή βρίσκεται στα άρθρα 39 και 42. Μέχρι σήμερα η βασική αρχή του Κώδικα ήταν ότι η ύπαρξη ληξιπρόθεσμων οφειλών δεν εμπόδιζε από μόνη της τον καταναλωτή να αλλάξει προμηθευτή. Το αρχικό άρθρο 42 το έλεγε μάλιστα ρητά: ο πελάτης μπορούσε να φύγει από έναν πάροχο ακόμη και αν άφηνε χρέος, ενώ ο προηγούμενος προμηθευτής διατηρούσε το δικαίωμα να διεκδικήσει την οφειλή με τα συνήθη νόμιμα μέσα.
Τώρα αυτή η αρχή διατηρείται, αλλά αποκτά δύο σαφείς εξαιρέσεις. Η αλλαγή προμηθευτή δεν επιτρέπεται όταν υπάρχει ήδη εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών ή όταν υπάρχουν ενεργές «Εντολές Επισήμανσης» του ίδιου πελάτη ως υπερήμερου από τρεις ή περισσότερους διαφορετικούς προμηθευτές.
Αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό νέο στοιχείο: ο πελάτης μπορεί να αλλάξει προμηθευτή με ένα χρέος ή ακόμη και με ιστορικό χρεών, όμως δεν μπορεί πλέον να αλλάζει διαδοχικά εταιρείες αφήνοντας συστηματικά ανεξόφλητες οφειλές. Δημιουργείται δηλαδή ένας μηχανισμός που στοχεύει ειδικά στο λεγόμενο ενεργειακό «τουρισμό».
Παράλληλα, το νέο άρθρο 39 εισάγει για πρώτη φορά αναλυτικά την Εντολή Επισήμανσης Πελάτη ως υπερήμερου. Με το προηγούμενο καθεστώς, αν ένας λογαριασμός δεν πληρωνόταν, η οφειλή μεταφερόταν στον επόμενο και, εάν παρέμενε απλήρωτη και μετά τη δεύτερη προθεσμία, ο προμηθευτής μπορούσε να ζητήσει απενεργοποίηση του μετρητή.
Τώρα παρεμβάλλεται μια πολύ πιο συγκεκριμένη διαδικασία. Μετά τη δεύτερη ανεξόφλητη προθεσμία, ο προμηθευτής πρέπει μέσα σε πέντε ημέρες να επικοινωνήσει με τον πελάτη και να του προτείνει διακανονισμό. Ο πελάτης έχει άλλες πέντε ημέρες για να απαντήσει. Μόνο εάν δεν δεχθεί τον διακανονισμό ή δεν τον τηρήσει, ο προμηθευτής μπορεί να τον χαρακτηρίσει στο πληροφοριακό σύστημα του Διαχειριστή ως υπερήμερο και ταυτόχρονα να υποβάλει εντολή απενεργοποίησης.
Το νέο σύστημα δεν ενεργοποιείται από την πρώτη καθυστέρηση πληρωμής.
Αρχικά, εάν ένας λογαριασμός δεν εξοφληθεί, η οφειλή μεταφέρεται και εμφανίζεται διακριτά στον επόμενο λογαριασμό. Εάν περάσει και η δεύτερη προθεσμία χωρίς εξόφληση, ο προμηθευτής ή εξουσιοδοτημένος συνεργάτης του πρέπει να επικοινωνήσει με τον πελάτη μέσα σε πέντε ημέρες, να του υπενθυμίσει την οφειλή και να του προτείνει διακανονισμό σε δόσεις. Ο πελάτης έχει επίσης προθεσμία πέντε ημερών για να απαντήσει.
Μόνο εάν ο πελάτης δεν δεχθεί τον διακανονισμό ή εάν τον αποδεχθεί και στη συνέχεια δεν τηρεί τους όρους του, ο προμηθευτής μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο.
Σε αυτή την περίπτωση υποβάλλει στο πληροφοριακό σύστημα του Διαχειριστή Εντολή Επισήμανσης του πελάτη ως υπερήμερου και ταυτόχρονα εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών, ενώ οφείλει να ενημερώσει γραπτώς τον καταναλωτή.
Πότε μπλοκάρεται η αλλαγή προμηθευτή
Η σημαντικότερη παρέμβαση για την αντιμετώπιση του ενεργειακού τουρισμού βρίσκεται στο νέο άρθρο 42. Η γενική αρχή παραμένει ότι ο καταναλωτής μπορεί να αλλάζει προμηθευτή. Ωστόσο, πλέον θεσπίζονται δύο σαφείς εξαιρέσεις.
Η αλλαγή δεν επιτρέπεται όταν έχει ήδη υποβληθεί από τον προμηθευτή εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Το ίδιο ισχύει όταν υπάρχουν ενεργές Εντολές Επισήμανσης του ίδιου πελάτη ως υπερήμερου από τρεις ή περισσότερους διαφορετικούς προμηθευτές.
Αυτό σημαίνει ότι ένας καταναλωτής που έχει μία ή δύο ενεργές επισημάνσεις δεν χάνει αυτομάτως το δικαίωμα να αλλάξει εταιρεία. Αν όμως έχει δημιουργήσει επαναλαμβανόμενο ιστορικό οφειλών σε τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς παρόχους, τότε η δυνατότητα νέας μετακίνησης περιορίζεται.
Έτσι, το νέο σύστημα δεν αντιμετωπίζει κάθε καθυστέρηση πληρωμής ως λόγο αποκλεισμού, αλλά στοχεύει κυρίως στις συστηματικές περιπτώσεις μετακίνησης από πάροχο σε πάροχο με συσσωρευμένα χρέη.
Παράλληλα, η αλλαγή προμηθευτή δεν σβήνει τις παλαιές οφειλές. Ο προηγούμενος προμηθευτής εξακολουθεί να έχει δικαίωμα να διεκδικεί τα ποσά που του οφείλονται με κάθε νόμιμο τρόπο.
Το χρέος ακολουθεί τον πελάτη και μετά την αλλαγή
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για τον τελικό λογαριασμό.
Εάν ένας καταναλωτής έχει ήδη μετακινηθεί σε νέο προμηθευτή και αφήσει απλήρωτο τον τελικό λογαριασμό στον προηγούμενο, ο παλιός πάροχος αποκτά τη δυνατότητα να τον επισημάνει ως υπερήμερο.
Πριν από αυτό, πρέπει και πάλι να ακολουθήσει η διαδικασία επικοινωνίας και πρότασης διακανονισμού. Εάν ο πρώην πελάτης δεν αποδεχθεί τη ρύθμιση ή δεν την τηρήσει, ο προηγούμενος προμηθευτής μπορεί να υποβάλει Εντολή Επισήμανσης στο σύστημα του Διαχειριστή.
Με αυτόν τον τρόπο, η αλλαγή εταιρείας δεν εξαφανίζει πλέον το ιστορικό μιας ανεξόφλητης οφειλής.
Αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό εργαλείο για τον περιορισμό του ενεργειακού τουρισμού, επειδή επιτρέπει στην αγορά να γνωρίζει εάν ένας καταναλωτής έχει αφήσει επανειλημμένα χρέη σε προηγούμενους παρόχους.
Άμεση άρση της επισήμανσης όταν πληρωθεί το χρέος
Ο Κώδικας προβλέπει πάντως και ασφαλιστικές δικλίδες ώστε η επισήμανση να μην λειτουργεί ως μόνιμη «μαύρη λίστα».
Εάν ο καταναλωτής εξοφλήσει ή διακανονίσει την οφειλή του, ο προμηθευτής υποχρεούται να υποβάλει άμεσα εντολή άρσης τόσο της επισήμανσης όσο και της εντολής απενεργοποίησης.
Η άρση πρέπει να υποβληθεί την ίδια ημέρα που γίνεται η πληρωμή ή ο διακανονισμός και να εκτελεστεί επίσης εντός της ίδιας ημέρας από τον Διαχειριστή.
Άρα το νέο καθεστώς συνδέει το περιοριστικό μέτρο αποκλειστικά με την ενεργή κατάσταση υπερημερίας και προβλέπει γρήγορη αποκατάσταση των δικαιωμάτων του πελάτη μόλις ρυθμιστεί η οφειλή.
Περισσότερες πληροφορίες στον νέο προμηθευτή
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τις πληροφορίες που μπορεί να ζητήσει ο νέος πάροχος πριν αναλάβει έναν πελάτη.
Στην αίτηση προσφοράς θα πρέπει πλέον να υπάρχει ευδιάκριτη ενημέρωση ότι ο νέος προμηθευτής μπορεί να ζητήσει από τον Διαχειριστή ιστορικά στοιχεία κατανάλωσης έως δύο ετών, τεχνικά στοιχεία της παροχής, καθώς και ιστορικό Εντολών Επισήμανσης ως υπερήμερου και εντολών απενεργοποίησης του μετρητή.
Αντίστοιχα, στις συμβάσεις προμήθειας θα πρέπει πλέον να περιγράφεται αναλυτικά η διαδικασία που ακολουθείται σε περίπτωση υπερημερίας, καθώς και η δυνατότητα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με ληξιπρόθεσμες οφειλές, επισημάνσεις και εντολές απενεργοποίησης στο πλαίσιο μιας αίτησης αλλαγής προμηθευτή.
Πότε μπορεί ένας πάροχος να αρνηθεί νέο πελάτη
Ενισχύεται επίσης η δυνατότητα των προμηθευτών να αξιολογούν τον πιστωτικό κίνδυνο πριν συνάψουν νέα σύμβαση.
Ο προμηθευτής μπορεί να αρνηθεί τη σύναψη σύμβασης όταν υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές του αιτούντος προς τον ίδιο ή προς άλλο προμηθευτή, όταν υπάρχει ενεργή Εντολή Επισήμανσης ή όταν έχουν κατατεθεί τουλάχιστον δύο εντολές απενεργοποίησης του μετρητή λόγω χρεών μέσα στους προηγούμενους δώδεκα μήνες.
Πρόκειται για μια ακόμη σημαντική αλλαγή, καθώς οι εταιρείες αποκτούν περισσότερα εργαλεία για να εκτιμούν εάν ένας υποψήφιος πελάτης έχει επαναλαμβανόμενο ιστορικό αθέτησης πληρωμών.
www.worldenergynews.gr
