Η κατασκευή των εγκαταστάσεων θα πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο σε εργοστάσια, με στόχο να αποφευχθούν οι χρονοβόρες εργασίες κατασκευής στις ίδιες τις στρατιωτικές βάσεις. Ο μικροαντιδραστήρας Kaleidos της Radiant έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι πλήρως μεταφερόμενος και να μπορεί να συνδεθεί άμεσα στις εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του, μπορεί να αρχίσει να παράγει ηλεκτρική ενέργεια μέσα σε 48 ώρες από την άφιξή του σε μια στρατιωτική βάση
Σε μια φιλόδοξη προσπάθεια να ενισχύσει την ενεργειακή αυτονομία των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, ο αμερικανικός στρατός προχωρά στην ανάπτυξη φορητών πυρηνικών μικροαντιδραστήρων, με συνολική χρηματοδότηση που μπορεί να φτάσει τα 2,2 δισ. δολάρια σε βάθος πενταετίας.
Το πρόγραμμα Janus παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 2025 και προβλέπει την ανάπτυξη πυρηνικών μικροαντιδραστήρων σε στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ έως το 2028. Πρόκειται για συστήματα πολύ μικρότερα από τους συμβατικούς πυρηνικούς σταθμούς, τα οποία μπορούν, ανάλογα με τον σχεδιασμό τους, να παράγουν από 1 έως 20 megawatts ηλεκτρικής ενέργειας. Η ισχύς αυτή ξεπερνά κατά πολύ τις δυνατότητες ακόμη και των μεγαλύτερων φορητών γεννητριών.
Η τεχνολογία θεωρείται ιδιαίτερα κατάλληλη για στρατιωτικές εφαρμογές, καθώς οι μεγάλες αμερικανικές βάσεις καταναλώνουν ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας αντίστοιχες με εκείνες μιας μικρής πόλης. Παράλληλα, σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης, η ανάγκη μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων ορυκτών καυσίμων σε απομακρυσμένες ή προωθημένες θέσεις μπορεί να δημιουργήσει έναν ιδιαίτερα ευάλωτο στόχο. Αντίθετα, ένας τοπικός πυρηνικός αντιδραστήρας θα μπορούσε να λειτουργεί για χρόνια χωρίς να απαιτεί ανεφοδιασμό με καύσιμο.
Στο πλαίσιο αυτό, ο αμερικανικός στρατός έχει διαθέσει έως και 2,2 δισ. δολάρια σε ιδιωτικές και δημόσιες εταιρείες, προκειμένου να αναλάβουν την κατασκευή, την ιδιοκτησία και τη λειτουργία εμπορικού τύπου πυρηνικών μικροαντιδραστήρων σε πέντε στρατιωτικές εγκαταστάσεις εντός των ΗΠΑ. Ο σχεδιασμός του προγράμματος προβλέπει ότι συνολικά θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περίπου 20 μικροαντιδραστήρες.
Πέντε εταιρείες έχουν ήδη επιλεγεί για τον σχεδιασμό και την εγκατάσταση των συστημάτων σε συγκεκριμένες βάσεις. Η Antares Nuclear πρόκειται να αναπτύξει μικροαντιδραστήρα στο Fort Bragg της Βόρειας Καρολίνας, η BWXT Technologies στο Fort Campbell του Κεντάκι, η General Atomics Electromagnetic Systems στο Fort Hood του Τέξας, η Radiant Industries στο Fort Benning της Τζόρτζια και η Westinghouse Government Services στο Fort Drum της Νέας Υόρκης.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμφωνία με τη νεοφυή εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Radiant Industries, η οποία εξασφάλισε σύμβαση συνολικής αξίας έως 750 εκατ. δολαρίων για την ανάπτυξη 15 μικροαντιδραστήρων Kaleidos ισχύος 1 MWe ο καθένας. Η εγκατάσταση θα ξεκινήσει με μια πρώτη συστοιχία τριών μονάδων.
Αντίστοιχα, η Antares Nuclear σχεδιάζει να εγκαταστήσει τρεις μονάδες του μικροαντιδραστήρα R1, με κάθε αντιδραστήρα να διαθέτει ισχύ από 100 kWe έως 1 MWe. Οι δύο εταιρείες σκοπεύουν να παραδίδουν και να αναπτύσσουν τους αντιδραστήρες σε αρθρωτές συστοιχίες, ώστε να είναι δυνατή η μεταφορά τους με συμβατικά φορτηγά, σιδηρόδρομο, αεροσκάφη ή φορτηγίδες.
Η κατασκευή των εγκαταστάσεων θα πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο σε εργοστάσια, με στόχο να αποφευχθούν οι χρονοβόρες εργασίες κατασκευής στις ίδιες τις στρατιωτικές βάσεις. Ο μικροαντιδραστήρας Kaleidos της Radiant έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι πλήρως μεταφερόμενος και να μπορεί να συνδεθεί άμεσα στις εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του, μπορεί να αρχίσει να παράγει ηλεκτρική ενέργεια μέσα σε 48 ώρες από την άφιξή του σε μια στρατιωτική βάση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και το ρυθμιστικό πλαίσιο του προγράμματος. Σε αντίθεση με ό,τι ισχύει για τους εμπορικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, η διαδικασία αδειοδότησης των συγκεκριμένων μονάδων θα πραγματοποιείται από τον ίδιο τον αμερικανικό στρατό και όχι από την Nuclear Regulatory Commission, την ομοσπονδιακή ρυθμιστική αρχή που είναι κανονικά αρμόδια για την αδειοδότηση εμπορικών πυρηνικών αντιδραστήρων.
Η επιλογή αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Ο Alan J. Kuperman, αναπληρωτής καθηγητής στη Lyndon B. Johnson School of Public Affairs του University of Texas, δήλωσε στο Associated Press ότι η απουσία της NRC από τη διαδικασία αδειοδότησης αποτελεί «επικίνδυνη απάτη σε πολλά επίπεδα».
Από την πλευρά του, ο Jeff Waksman, principal deputy assistant secretary του αμερικανικού στρατού για τις εγκαταστάσεις, την ενέργεια και το περιβάλλον, υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένοι αντιδραστήρες δεν σχεδιάζονται αποκλειστικά για στρατιωτική χρήση. Όπως εξηγεί, ο στόχος είναι να κατασκευαστούν με τέτοιο τρόπο ώστε στο μέλλον να μπορούν να μεταφερθούν εύκολα στην εμπορική αγορά, οπότε και θα αναλάβει ρόλο η NRC.
Ο Waksman ανέφερε επίσης ότι ο στρατός θα συνεργαστεί με το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ για τη διαχείριση και την απομάκρυνση των ραδιενεργών αποβλήτων. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν υπάρχει πρόβλεψη για μακροχρόνια αποθήκευση των συγκεκριμένων αποβλήτων στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Η ανάπτυξη των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων, γνωστών ως SMRs, εξακολουθεί πάντως να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους και των προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα. Παρά τα εμπόδια, η τεχνολογία αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στις προσπάθειες για σταθερότητα των ηλεκτρικών δικτύων και για μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο μια τεράστια επέκταση της πυρηνικής παραγωγής, επιδιώκοντας την προσθήκη έως και 300 GW νέας πυρηνικής ισχύος μέχρι το 2050. Εφόσον το πρόγραμμα Janus προχωρήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι συγκεκριμένοι μικροαντιδραστήρες ενδέχεται να αποτελέσουν μία από τις πρώτες περιπτώσεις εγκατάστασης SMRs σε αμερικανικό έδαφος.
Την ίδια στιγμή, η αυξανόμενη ανάγκη για ηλεκτρική ενέργεια που προκαλεί η έκρηξη των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης έχει οδηγήσει μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και hyperscalers των ΗΠΑ σε μια σειρά συμφωνιών γύρω από τους SMRs και τις προηγμένες πυρηνικές τεχνολογίες. Στόχος τους είναι να εξασφαλίσουν την τεράστια ποσότητα ενέργειας που απαιτούν τα data centers τα οποία υποστηρίζουν τα συστήματα AI.
Η Google είχε προχωρήσει δύο χρόνια νωρίτερα σε συμφωνία-ορόσημο με την Kairos Power, συμφωνώντας να αγοράσει 500 MW ηλεκτρικής ενέργειας από έναν νέο στόλο έξι έως επτά SMRs. Ο πρώτος από τους αντιδραστήρες αυτού του σχεδίου έχει προγραμματιστεί να τεθεί σε λειτουργία έως το 2030.
Την ίδια χρονιά, η Amazon συμμετείχε ως επικεφαλής σε γύρο χρηματοδότησης ύψους 500 εκατ. δολαρίων για την εταιρεία ανάπτυξης SMRs X-Energy, εξασφαλίζοντας παράλληλα δικαιώματα αγοράς της παραγόμενης ενέργειας από τους αντιδραστήρες της. Η Amazon έχει επίσης συνάψει συμφωνίες με την κοινοπραξία εταιρειών κοινής ωφέλειας Energy Northwest στην Πολιτεία της Ουάσινγκτον για την ανάπτυξη προηγμένων έργων SMR.
Η Microsoft, από την πλευρά της, υπέγραψε το 2024 μεγάλη συμφωνία με την Constellation Energy για την επανεκκίνηση της μονάδας 1 του πυρηνικού σταθμού Three Mile Island. Παράλληλα, έχει δημιουργήσει εσωτερική ομάδα ειδικών με αντικείμενο τη διαμόρφωση πυρηνικής στρατηγικής και την ανάπτυξη λύσεων SMR για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των data centers της σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τέλος, τον Ιανουάριο του 2026 η Meta προχώρησε σε συμφωνίες με τις εταιρείες πυρηνικής ενέργειας Oklo Inc. και TerraPower για την κατασκευή πολλαπλών μονάδων SMR και προηγμένων πυρηνικών αντιδραστήρων, επιβεβαιώνοντας ότι η πυρηνική ενέργεια εξελίσσεται σε βασικό κομμάτι της στρατηγικής των μεγαλύτερων τεχνολογικών εταιρειών για την κάλυψη των αυξανόμενων ενεργειακών αναγκών της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης.
