Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν, οι μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένουν σοβαρά περιορισμένες, οι ναύλοι των δεξαμενόπλοιων έχουν εκτοξευθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και η στενότητα στην προσφορά έχει περάσει πλέον στις τιμές του ντίζελ και των αεροπορικών καυσίμων, με τα περιθώρια διύλισης του ντίζελ στην Ευρώπη να έχουν ανέβει στα υψηλότερα επίπεδα τουλάχιστον 15 ετών.
Την ίδια ώρα, το πλήγμα στις εγκαταστάσεις LNG του Κατάρ αναμένεται να χρειαστεί χρόνια για να αποκατασταθεί, ενώ η Morgan Stanley εκτιμά πλέον ότι η αποκατάσταση της προσφοράς θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο από όσο υπολόγιζε προηγουμένως. Ανέβασε τις προβλέψεις της για το Brent, το οποίο εκτιμά ότι θα κορυφωθεί στα 100 δολάρια το βαρέλι στο τέταρτο τρίμηνο.
Σύμφωνα με στοιχεία του Commodities at Sea της S&P Global Energy, οι διελεύσεις πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ έχουν μειωθεί περισσότερο από 80% από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές διόδους στον κόσμο, από την οποία σε κανονικές συνθήκες περνά περίπου το 20% των παγκόσμιων θαλάσσιων ροών πετρελαίου και LNG.
Ο περιορισμός της ναυσιπλοΐας έχει αναγκάσει τους παραγωγούς ενέργειας του Περσικού Κόλπου να αναζητούν εναλλακτικές και μεγαλύτερες διαδρομές για τις εξαγωγές τους. Αυτό σημαίνει ότι τα πλοία παραμένουν δεσμευμένα για περισσότερο χρόνο σε κάθε ταξίδι και χρειάζονται περισσότερα δεξαμενόπλοια για να μεταφερθούν οι ίδιες ποσότητες. Παράλληλα, δεν αντιμετωπίζουν όλοι οι πλοιοκτήτες με τον ίδιο τρόπο τον κίνδυνο διέλευσης από την περιοχή, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τα διαθέσιμα πλοία.
Που έχουν φθάσει οι ναύλοι
Το αποτέλεσμα φαίνεται άμεσα στους ναύλους. Τα έσοδα τόσο των δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν καθαρά πετρελαϊκά προϊόντα, όπως βενζίνη και ντίζελ, όσο και εκείνων που μεταφέρουν αργό πετρέλαιο έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Στη βασική διαδρομή του Περσικού Κόλπου προς την Ιαπωνία για δεξαμενόπλοια τύπου LR2, τα οποία μεταφέρουν μεγάλες ποσότητες διυλισμένων καυσίμων, ο ναύλος έφτασε στις 27 Αυγούστου στο ιστορικό ρεκόρ των 107,72 δολαρίων ανά τόνο και παρέμεινε στο ίδιο επίπεδο και στις 28 Αυγούστου, σύμφωνα με την Platts της S&P Global Energy.
Υψηλά 15ετίας στα περιθώρια διύλισης ντίζελ στην Ευρώπη
Η πίεση έχει γίνει ιδιαίτερα αισθητή και στη Νοτιοανατολική Ασία. Οι εισαγωγές μεσαίων αποσταγμάτων —κυρίως ντίζελ και συναφών καυσίμων— τον Αύγουστο κινούνταν περίπου 20% χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.
Οι αγοραστές αναγκάζονται έτσι να ανταγωνίζονται εντονότερα για φορτία από άλλες αγορές, ενώ παρατείνουν τις ναυλώσεις πλοίων που εξακολουθούν να μπορούν να προσεγγίζουν τον Περσικό Κόλπο και άλλα εξαγωγικά κέντρα της περιοχής.
Η ίδια στενότητα έχει περάσει και στην Ευρώπη. Η Platts αποτίμησε στις 26 Αυγούστου τα φορτία ντίζελ πολύ χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο για παράδοση στη Μεσόγειο στα 1.295,75 δολάρια ανά τόνο, έναντι 762,75 δολαρίων στις 27 Φεβρουαρίου, πριν από την έναρξη του πολέμου. Πρόκειται για αύξηση σχεδόν 70% μέσα σε έξι μήνες.
Η σημερινή τιμή βρίσκεται επίσης πολύ πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, που είναι 853 δολάρια ανά τόνο.
Τα περιθώρια διύλισης του ντίζελ στην Ευρώπη έχουν ανέβει στα υψηλότερα επίπεδα τουλάχιστον 15 ετών, καθώς στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή προστίθενται οι περιορισμοί στις ρωσικές εξαγωγές και οι επικείμενες εργασίες συντήρησης σε διυλιστήρια των ΗΠΑ, σε μια αγορά που ήταν ήδη περιορισμένη από την πλευρά της προσφοράς.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στα αεροπορικά καύσιμα. Η τιμή φορτίων jet fuel στη βορειοδυτική Ευρώπη έφτασε στις 27 Αυγούστου τα 1.271,25 δολάρια ανά τόνο, από 831,25 δολάρια στις 27 Φεβρουαρίου. Η αύξηση φτάνει περίπου το 53%, ενώ η τιμή βρίσκεται επίσης αισθητά πάνω από τον μέσο όρο πενταετίας των 896 δολαρίων ανά τόνο.
H Morgan Stanley βλέπει το Brent στα 100 δολάρια – δε βλέπει σύντομη λύση
Οι επιπτώσεις είναι μεγάλες και στην αγορά αργού πετρελαίου. Η δυσκολία μεταφοράς φορτίων μέσω του Ορμούζ περιόρισε την προσφορά στην περιοχή και αύξησε τη ζήτηση για τις μεσαίες, πιο θειούχες ποιότητες αργού της Μέσης Ανατολής.
Πριν από τον πόλεμο, στις 27 Φεβρουαρίου, η Platts αποτιμούσε το Dubai crude στα 71,23 δολάρια το βαρέλι. Στις 23 Μαρτίου, όταν η κίνηση μέσω Ορμούζ είχε σχεδόν σταματήσει και οι ΗΠΑ απειλούσαν ιρανικές υποδομές, η τιμή εκτοξεύθηκε στο πολεμικό υψηλό των 169,75 δολαρίων το βαρέλι.
Έκτοτε υποχώρησε σημαντικά, αλλά στις 27 Αυγούστου παρέμενε στα 90,40 δολάρια το βαρέλι, περίπου 27% υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου.
Η Morgan Stanley εκτιμά πλέον ότι η αποκατάσταση της προσφοράς θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο από όσο υπολόγιζε προηγουμένως. Ο οίκος προβλέπει ότι η αγορά θα παραμείνει σε έλλειμμα τόσο στο τέταρτο τρίμηνο του 2026 όσο και στο πρώτο τρίμηνο του 2027 και ανέβασε τις προβλέψεις της για το Brent, το οποίο εκτιμά ότι θα κορυφωθεί στα 100 δολάρια το βαρέλι στο τέταρτο τρίμηνο.
Η Morgan Stanley εκτιμά επίσης ότι, καθώς ο πόλεμος συμπληρώνει έξι μήνες, μειώνονται οι πιθανότητες να υπάρξει σύντομα λύση, με βάση και την ιστορική διάρκεια αντίστοιχων συγκρούσεων μεταξύ κρατών.
Το μεγαλύτερο σε διάρκεια πλήγμα μπορεί να είναι στο LNG
Ακόμη πιο μακροχρόνιες μπορεί να αποδειχθούν οι επιπτώσεις στο υγροποιημένο φυσικό αέριο του Κατάρ.
Η QatarEnergy είχε ανακοινώσει τον Μάρτιο ότι οι ζημιές που προκάλεσαν ιρανικά πυραυλικά πλήγματα στις εγκαταστάσεις LNG στη βιομηχανική περιοχή Ras Laffan θα χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για να αποκατασταθούν. Η εταιρεία αναγκάστηκε παράλληλα να κηρύξει ανωτέρα βία σε ορισμένα μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας.
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της QatarEnergy, Saad al-Kaabi, περίπου 17% της εξαγωγικής δυναμικότητας LNG του Κατάρ τέθηκε εκτός λειτουργίας από τις επιθέσεις.
Ζημιές υπέστη και η μονάδα Pearl της Shell στο Ras Laffan, η οποία μετατρέπει φυσικό αέριο σε υγρά καύσιμα. Ο διευθύνων σύμβουλος της Shell, Wael Sawan, δήλωσε στις 30 Ιουλίου ότι οι επισκευές στη δεύτερη γραμμή παραγωγής αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί και η εγκατάσταση να είναι έτοιμη να επαναλειτουργήσει έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2027.
www.worldenergynews.gr
