Σχετικά Άρθρα
Drones και Ελληνικό AI στην πρώτη γραμμή της πολιτικής προστασίας: Kάλυψη 110+ σημείων για την πρόληψη πυρκαγιών
Σκάφη που διασχίζουν 1.000 ναυτικά μίλια με ελάχιστη ενέργεια, υποβρύχια που παραμένουν αθέατα στον βυθό για μήνες και σμήνη αυτόνομων drones που επιχειρούν συντονισμένα. Η ναυτική ισχύς περνά σε μια νέα εποχή, όπου το μέγεθος των πλοίων δεν θα είναι πλέον το μοναδικό μέτρο δύναμης. Για την Ελλάδα, η επανάσταση αυτή ανοίγει ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορεί το Αιγαίο να γίνει πεδίο ανάπτυξης μιας νέας γενιάς μη επανδρωμένων συστημάτων;
Η εικόνα του πολεμικού στόλου του μέλλοντος δεν θυμίζει απαραίτητα τις εντυπωσιακές φρεγάτες και τα μεγάλα πολεμικά πλοία που έχουμε συνηθίσει. Στη θάλασσα αναδύεται ένας νέος, λιγότερο ορατός αλλά δυνητικά εξαιρετικά αποτελεσματικός πρωταγωνιστής: τα αυτόνομα σκάφη επιφανείας και τα μη επανδρωμένα υποβρύχια. Με τη συνδρομή της τεχνητής νοημοσύνης, μπορούν να εκτελούν αποστολές επιτήρησης, έρευνας και διάσωσης, να συλλέγουν δεδομένα και να επιχειρούν σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου, χωρίς να εκθέτουν ανθρώπινες ζωές.
Το μήνυμα που εκπέμπουν οι τελευταίες πολεμικές συγκρούσεις είναι σαφές: η τεχνολογία μπορεί να επιτρέψει σε σχετικά φθηνά μέσα να προκαλέσουν δυσανάλογα μεγάλο κόστος σε έναν αντίπαλο. Και καθώς η αυτονομία των θαλάσσιων drones εξελίσσεται, η επόμενη μεγάλη αλλαγή ενδέχεται να αφορά όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο πολεμούν τα ναυτικά, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν ολόκληρο τον στόλο τους.
Μιλώντας στην «Καθημερινή», ο Μιχάλης Τριανταφύλλου, καθηγητής του MIT και διευθυντής του προγράμματος MIT Sea Grant, περιγράφει τις δυνατότητες αυτής της τεχνολογικής μετάβασης, αλλά και τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται για την Ελλάδα, τόσο στον αμυντικό όσο και στον εμπορικό τομέα.
Από τα σμήνη drones στα υποβρύχια που περιμένουν στον βυθό
Η εξέλιξη δεν αφορά απλώς την κατασκευή μικρότερων και φθηνότερων σκαφών. Το μεγάλο άλμα βρίσκεται στην αυτονομία τους. Τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (ASV/USV) και τα αυτόνομα υποβρύχια οχήματα (AUV/UUV) μπορούν να αξιοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, να εκτελούν σύνθετες αποστολές και, σε ορισμένες εφαρμογές, να συνεργάζονται σε σμήνη. Η πρακτική του swarming βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της διεθνούς έρευνας, καθώς επιτρέπει σε πολλά οχήματα να συντονίζονται για την επίτευξη ενός κοινού στόχου.
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι δυνατότητες των υποβρύχιων συστημάτων. Ορισμένα μπορούν να παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στον βυθό, περιορίζοντας την ενεργειακή τους κατανάλωση και δυσχεραίνοντας τον εντοπισμό τους. Η ίδια η αβεβαιότητα για την παρουσία τους μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας αποτροπής, μεταβάλλοντας τις απαιτήσεις επιτήρησης και προστασίας των θαλάσσιων περιοχών.
Ωστόσο, οι τεχνικές προκλήσεις παραμένουν σημαντικές. Τα επιφανειακά σκάφη πρέπει να αντέχουν σε δύσκολες θαλάσσιες συνθήκες, ενώ τα υποβρύχια αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην ενεργειακή αυτονομία, στην πλοήγηση χωρίς GPS και στην επικοινωνία με το περιβάλλον τους. Καθοριστικός παράγοντας είναι και η αξιοπιστία του λογισμικού που ελέγχει τις λειτουργίες τους.
Το Αιγαίο ως πεδίο δοκιμής και η ευκαιρία για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η ανάπτυξη αυτών των τεχνολογιών δεν αποτελεί μόνο ζήτημα στρατιωτικής προσαρμογής. Η νησιωτική γεωγραφία, οι ανάγκες επιτήρησης μεγάλων θαλάσσιων εκτάσεων και η ισχυρή ναυτιλιακή παράδοση δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για εφαρμογές τόσο αμυντικής όσο και εμπορικής χρήσης.
Τα μη επανδρωμένα σκάφη θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε αποστολές θαλάσσιας επιτήρησης, έρευνας και διάσωσης, παρακολούθησης καιρού και επιθεώρησης πλοίων και λιμενικών εγκαταστάσεων. Παράλληλα, η ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για την ελληνική βιομηχανία, την έρευνα και τη ναυπηγική παραγωγή.
Ο Μιχάλης Τριανταφύλλου επισημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει το ανθρώπινο δυναμικό για να συμμετάσχει σε αυτή τη μετάβαση, ενώ η συνεργασία του MIT με τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για ανταλλαγή τεχνογνωσίας και δοκιμές νέων συστημάτων.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν τα θαλάσσια drones θα αποκτήσουν μεγαλύτερο ρόλο στις ναυτικές επιχειρήσεις, αλλά πόσο γρήγορα θα ενσωματωθούν στις νέες στρατηγικές. Για το Πολεμικό Ναυτικό, η πρόκληση θα είναι να αξιοποιήσει τις δυνατότητές τους χωρίς να παραβλέψει τα όρια της τεχνολογίας και την ανάγκη συνδυασμού τους με τα επανδρωμένα πλοία.
Στο Αιγαίο, όπου η γεωγραφία καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις επιχειρησιακές απαιτήσεις, η νέα εποχή μπορεί να φέρει σημαντικές αλλαγές. Ο στόλος του μέλλοντος ίσως να μη μετριέται μόνο σε φρεγάτες και υποβρύχια, αλλά και σε χιλιάδες ώρες αυτόνομης επιτήρησης, σε δίκτυα συνεργαζόμενων μηχανών και σε δυνατότητες που μέχρι πρόσφατα έμοιαζαν με σενάριο επιστημονικής φαντασίας.
www.worldenergynews.gr
