Η βασική διαμάχη μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ επικεντρώνεται στη συμπερίληψη περιορισμών στις επεκτεινόμενες πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν σε οποιαδήποτε συμφωνία, κάτι που η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα απορρίψει - Ισραηλινοί αναλυτές, εκτιμώντας ότι το πυρηνικό ζήτημα προς το παρόν είναι ελεγχόμενο, δίνουν προτεραιότητα στη διακοπή του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν, το οποίο θεωρούν ως το σημαντικότερο στρατιωτικό του πλεονέκτημα
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη διπλωματία με το Ιράν μετά τη συνάντησή του στις 11 Φεβρουαρίου με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu. Ωστόσο, οι ειδικοί λένε ότι η βαθύτερη διαμάχη μπορεί να μην επικεντρώνεται στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά στις επεκτεινόμενες πυραυλικές του δυνατότητες σύμφωνα με το OilPrice.
Μετά τη συνάντηση, ο Trump άφησε να εννοηθεί ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη πρέπει να συνεχιστούν. Ο Netanyahu, ωστόσο, έχει πιέσει για την επίσημη συμπερίληψη του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν σε οποιαδήποτε συμφωνία -- κάτι που η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα απορρίψει.
Μιλώντας στο Radio Farda του RFE/RL, ο βρετανός αναλυτής άμυνας Hossein Aryan υποστήριξε ότι ο μακροπρόθεσμος στρατηγικός στόχος του Ισραήλ εκτείνεται πέρα από το πυρηνικό ζήτημα.
«Αν εξετάσουμε αυτό το ζήτημα σε μια ευρεία εικόνα, ο στόχος του Ισραήλ είναι να μειώσει δραστικά τις αμυντικές δυνατότητες του Ιράν, τόσο υπό την Ισλαμική Δημοκρατία όσο και στην περίοδο μετά από αυτήν», είπε.
Σύμφωνα με τον Aryan, το Ισραήλ θεωρεί το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν ως το σημαντικότερο στρατιωτικό του πλεονέκτημα και «τη μόνη του αποτρεπτική ικανότητα».
Ενώ άλλα περιφερειακά κράτη διαθέτουν βαλλιστικούς πυραύλους, είπε ότι οι Ισραηλινοί στρατηγικοί αναλυτές θεωρούν το πρόγραμμα του Ιράν ως θεμελιωδώς διαφορετικό, επειδή έχει γίνει ολοένα και πιο εγχώριο και αυτοσυντηρούμενο.
Οι ισραηλινές εκτιμήσεις υποδηλώνουν ότι, εάν δεν ελεγχθεί, το Ιράν θα μπορούσε να επεκτείνει το οπλοστάσιό του σε έως και 8.000 πυραύλους έως το 2028. Τέτοιες προβλέψεις εξηγούν τις ανησυχίες του Ισραήλ σχετικά με μελλοντικές επιθέσεις κορεσμού που θα κατακλύσουν τα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας.
«Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο ο Netanyahu δεν επικεντρώνεται επί του παρόντος στο πυρηνικό πρόγραμμα, επειδή πιστεύει ότι αυτό είναι υπό έλεγχο ή δεν βρίσκεται επί του παρόντος σε κρίσιμο στάδιο. Η κύρια εστίασή του είναι στην αναχαίτιση της στρατιωτικής και πυραυλικής μηχανής του Ιράν», είπε ο Aryan.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν υπέστη ένα σημαντικό πλήγμα μετά την ένταξή των Ηνωμένων Πολιτειών στην αεροπορική εκστρατεία του Ισραήλ κατά του Ιράν τον Ιούνιο του 2025, στοχεύοντας πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντόου, το Ισφαχάν και το Νατάνζ.
Καμία συνθήκη που να απαγορεύει τους πυραύλους
Το ζήτημα των πυραύλων παρουσιάζει ένα σημαντικό διπλωματικό εμπόδιο. Η Τεχεράνη επιμένει ότι το συμβατικό πυραυλικό της πρόγραμμα δεν είναι διαπραγματεύσιμο και ο Aryan σημείωσε ότι καμία δεσμευτική διεθνής συνθήκη δεν απαγορεύει ρητά την ανάπτυξη πυραύλων.
Πλαίσια όπως το Καθεστώς Ελέγχου Πυραυλικής Τεχνολογίας (MTCR) και ο Κώδικας Δεοντολογίας της Χάγης είναι εθελοντικές ρυθμίσεις και όχι εκτελεστικές απαγορεύσεις.
Ταυτόχρονα, ο Aryan εκτιμά ότι οι στρατιωτικές κινήσεις των ΗΠΑ κοντά στο Ιράν υποδηλώνουν σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων. Χαρακτήρισε τις αναπτύξεις ως εν μέρει αποτροπή και τακτική πίεση.
«Μέρος αυτού είναι διαμόρφωση των μέσων ενημέρωσης και μέρος αυτού είναι η πολιτική στα άκρα - για να ωθηθεί το Ιράν προς τη διπλωματία και να αποσπαστούν οι μέγιστες παραχωρήσεις», δήλωσε ο Aryan. Ωστόσο, εξέφρασε αμφιβολίες ότι μια τέτοια πίεση θα ανάγκαζε την Ισλαμική δημοκρατία να περιορίσει ή να εγκαταλείψει το πυραυλικό της πρόγραμμα.
«Επιχείρηση εξαπάτησης»
Ενώ ο Trump και ο Netanyahu μοιράζονται τον στόχο να σταματήσουν ένα πυρηνικό Ιράν, διαφωνούν ως προς το εύρος μιας πιθανής συμφωνίας, τουλάχιστον δημόσια. Επιφυλακτικός απέναντι σε μια περιορισμένη πυρηνική συμφωνία, ο Netanyahu ταξίδεψε στην Ουάσινγκτον ειδικά για να διασφαλίσει ότι οι πύραυλοι αποτελούν μη διαπραγματεύσιμο κομμάτι οποιασδήποτε αμερικανικής πρότασης.
Ορισμένοι αναλυτές προτρέπουν να είναι προσεκτικοί στην ερμηνεία της δημόσιας αισιοδοξίας του Trump για τη διπλωματία.
«Κατά την άποψή μου, οι δηλώσεις του Trump δεν υποδηλώνουν απαραίτητα κάτι συγκεκριμένο και δεν μπορεί κανείς να βασιστεί σε αυτές με βεβαιότητα», δήλωσε ο Mohammad Ghaedi, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσινγκτον.
Υποστήριξε ότι οι φαινομενικές διαφορές μεταξύ Ουάσινγκτον και Ισραήλ σχετικά με το τι συνιστά μια αποδεκτή συμφωνία θα μπορούσαν να είναι στρατηγικά μηνύματα.
«Αυτές οι παρατηρήσεις μπορεί να αντικατοπτρίζουν διαφορές μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, αλλά θα μπορούσαν επίσης να θεωρηθούν επιχείρηση εξαπάτησης, που σημαίνει ότι μιλάει για κενά και διαφωνίες ενώ ταυτόχρονα προετοιμάζεται για μια αιφνιδιαστική επίθεση», δήλωσε ο Ghaedi.
Παρόλο που οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενισχύσει τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή, ο Ghaedi αξιολόγησε την πιθανότητα επικείμενων επιθέσεων ως σχετικά χαμηλή.
Αντ' αυτού, προβλέπει εντατικοποίηση των κυρώσεων και οικονομική πίεση. Επισήμανε τις δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ, Scott Bessent, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, όπου ο Bessent απέδωσε στις κυρώσεις την αποδυνάμωση της οικονομίας του Ιράν και την τροφοδότηση των εσωτερικών αναταραχών.
Ωστόσο, ο Ghaedi είπε ότι ο Trump, ενδεχομένως επηρεασμένος από περιφερειακούς παράγοντες όπως το Κατάρ και η Τουρκία, μπορεί να αποδεχθεί μια προσωρινή συμφωνία, ακόμη και αν ο Netanyahu επιμείνει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να είναι μόνιμη και να περιλαμβάνει περιορισμούς στο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν συνομιλίες νωρίτερα αυτόν τον μήνα στο Ομάν και οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν. Αλλά η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι συζητήσεις μπορούν να επικεντρωθούν μόνο στο πυρηνικό της πρόγραμμα. Στις 11 Φεβρουαρίου, ο Ali Shamkhani, ανώτερος σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, επανέλαβε ότι «το ζήτημα των πυραύλων δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα των διαπραγματευτών».
www.worldenergynews.gr
