Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications επιβεβαίωσε ότι η Μεγάλη Ατλαντική Ζώνη Σαργάσσου έχει γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό του ωκεανού (earth.com)
Η Μεγάλη Ζώνη Σαργάσσου του Ατλαντικού (GASB) εκτείνεται σε πάνω από 8.000 χιλιόμετρα από τη Δυτική Αφρική έως την Καραϊβική, με βιομάζα που ξεπέρασε τους 37 εκατομμύρια τόνους το 2025.
Η GASB που κυριαρχεί στον τροπικό Ατλαντικό δεν είναι πλέον ένα προσωρινό φαινόμενο που προκαλείται από κλιματικές μεταβολές - είναι ένα μόνιμο και αυτοσυντηρούμενο βιολογικό σύστημα που έχει αναπτύξει τη δική του εσωτερική οικολογία και ήρθε για να μείνει.
Μια διεθνής μελέτη με επικεφαλής την Annalisa Bracco επιβεβαίωσε ότι η Μεγάλη Ζώνη Σαργάσσου, η οποία εμφανίστηκε το 2011, εξελίχθηκε από ένα γεγονός που καθοριζόταν από τους ανέμους σε μια ζωντανή δομή που ανακυκλώνει τα δικά της θρεπτικά συστατικά.
Οι πλωτές μάζες φυκιών φιλοξενούν κοινότητες θαλάσσιων οργανισμών που ανακυκλώνουν το άζωτο μέσα στη GASB, και τα αποσυντιθέμενα φύκια απελευθερώνουν αυτά τα θρεπτικά συστατικά πίσω στο περιβάλλον νερό, τροφοδοτώντας την ανάπτυξη νέων φυκιών σε έναν κύκλο που διαιωνίζεται ανεξάρτητα από τις κλιματικές συνθήκες.
Η Bracco συνοψίζει την ανακάλυψη στο Earth.com: «Είναι ένα εντυπωσιακό παράδειγμα του πόσο γρήγορα μπορεί να αναδιοργανωθεί ο ωκεανός. Αυτό που ξεκίνησε ως ένα γεγονός που καθοδηγούνταν από τον άνεμο έχει γίνει ένα αυτοσυντηρούμενο βιολογικό σύστημα».
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, έδειξε επίσης για πρώτη φορά την ικανότητα πρόβλεψης των συγκεντρώσεων της Ζώνης Σαργάσσου μήνες νωρίτερα, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε οι πληττόμενες κοινότητες στην Καραϊβική, στον Κόλπο του Μεξικού και στις ακτές της Αφρικής να προετοιμάζονται πριν από την άφιξη των φυκιών.
Πώς εμφανίστηκε η Ζώνη Σαργάσσου και γιατί δεν θα εξαφανιστεί
Η Μεγάλη Ζώνη Σαργάσσου εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2011, όταν οι ισχυρότεροι από το συνηθισμένο χειμερινοί άνεμοι βάθυναν το αναμεμειγμένο στρώμα του ωκεανού και έσπρωξαν τα θρεπτικά συστατικά προς την επιφάνεια.
Αυτό το γεγονός προκάλεσε εκρηκτική ανάπτυξη φυκιών σαργάσσου που εξαπλώθηκαν σε χιλιάδες χιλιόμετρα μεταξύ Δυτικής Αφρικής και Καραϊβικής.
Αρχικά, οι επιστήμονες απέδωσαν τις ανθίσεις σε φυσικές δυνάμεις όπως ο άνεμος, η κυκλοφορία των ωκεανών και η ανάβλυση θρεπτικών συστατικών. Η νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι αυτή η εξήγηση δεν είναι πλέον επαρκής.
Η Ζώνη Σαργάσσου έχει αναπτύξει τη δική της οικολογία: οι πλωτές μάζες λειτουργούν ως μικροσκοπικά οικοσυστήματα, με οργανισμούς που ανακυκλώνουν το άζωτο και άλλα θρεπτικά συστατικά μέσα στα ίδια τα φύκια.
Όταν μέρος του σαργάσσου αποσυντίθεται, τα θρεπτικά που απελευθερώνονται τροφοδοτούν την ανάπτυξη νέων φυκιών γύρω του, δημιουργώντας έναν αυτοσυντηρούμενο κύκλο που δεν εξαρτάται πλέον από τις ατμοσφαιρικές συνθήκες που τον δημιούργησαν.
Οι αριθμοί που δείχνουν την κλίμακα της Ζώνης Σαργάσσου
Η κλίμακα του φαινομένου είναι ηπειρωτική. Η Ζώνη Σαργάσσου εκτείνεται σε πάνω από 8.000 χιλιόμετρα, από τις ακτές της Δυτικής Αφρικής έως τα νησιά της Καραϊβικής.
Η συνολική βιομάζα ξεπέρασε τους 37 εκατομμύρια τόνους το 2025, και τα φύκια καταφθάνουν ετησίως σε καταστροφικές ποσότητες στις παραλίες δεκάδων χωρών, δημιουργώντας κόστη καθαρισμού που ανέρχονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο.
Οι πληττόμενες κοινότητες έχουν επωμιστεί αυτά τα κόστη για τα τελευταία 15 χρόνια χωρίς εργαλεία πρόβλεψης, χωρίς μακροπρόθεσμα σχέδια διαχείρισης ή διεθνή συντονισμό.
Αυτό που έλαβαν ήταν έκτακτα κονδύλια καθαρισμού που εφαρμόζονται ετησίως σε ένα πρόβλημα που έπαψε να είναι έκτακτο και έγινε μόνιμη κατάσταση.
Η Ζώνη Σαργάσσου επηρεάζει τον τουρισμό, την αλιεία μικρής κλίμακας και την ποιότητα ζωής στα νησιά της Καραϊβικής που εξαρτώνται από καθαρές παραλίες για την οικονομία τους.
Η πρόβλεψη που μπορεί να αλλάξει τα πάντα
Χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο που βασίστηκε σε δορυφορικά δεδομένα και ωκεανογραφικές παρατηρήσεις, η ομάδα της Bracco ανακατασκεύασε πώς μεταβλήθηκαν οι συγκεντρώσεις της Ζώνης Σαργάσσου μεταξύ 2011 και 2022.
Το μοντέλο δοκιμάστηκε προβλέποντας με επιτυχία τις συγκεντρώσεις για το 2023 και το 2024, αποδεικνύοντας ότι είναι δυνατό να προβλεφθούν οι ανθίσεις μήνες πριν.
Η ικανότητα πρόβλεψης αλλάζει θεμελιωδώς τη λογική της αντιμετώπισης. Η τρέχουσα προσέγγιση είναι αντιδραστική: τα φύκια φτάνουν, οι κοινότητες κινητοποιούνται, οι πόροι δαπανώνται για καθαρισμό και ο κύκλος επαναλαμβάνεται.
Οι αξιόπιστες προβλέψεις μπορούν να σπάσουν αυτή τη δυναμική, επιτρέποντας έγκαιρη προετοιμασία και ακόμη και αναχαίτιση του σαργάσσου στην ανοιχτή θάλασσα πριν φτάσει στις ακτές.
Η Bracco δήλωσε ότι «το γεγονός ότι μπορούμε πλέον να το κατανοήσουμε και να το προβλέψουμε σημαίνει ότι μπορούμε επίσης να αρχίσουμε σοβαρά να σκεφτόμαστε πώς να το διαχειριστούμε».
Το σάργασσο ως κλιματική λύση ή ως μόνιμη μάστιγα
Ενώ επιπλέει στον ωκεανό, η Ζώνη Σαργάσσου απορροφά διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα μέσω φωτοσύνθεσης, λειτουργώντας ως φυσική καταβόθρα άνθρακα.
Το πρόβλημα προκύπτει όταν τα φύκια φτάνουν στις ακτές και αποσυντίθενται, απελευθερώνοντας τον άνθρακα που έχουν απορροφήσει πίσω στην ατμόσφαιρα και παράγοντας τοξικά αέρια όπως το υδρόθειο που επηρεάζουν την υγεία των παράκτιων πληθυσμών.
Η Bracco προτείνει ότι η παρέμβαση πριν τα φύκια φτάσουν στις παραλίες θα μπορούσε να μετατρέψει το σύστημα σε μέρος της κλιματικής λύσης.
Οι επιλογές περιλαμβάνουν τη συγκομιδή του σαργάσσου στην ανοιχτή θάλασσα του Ατλαντικού και τη βύθισή του στον βαθύ ωκεανό, όπου ο άνθρακας θα παραμείνει δεσμευμένος για αιώνες, ή την επεξεργασία του σε βιοκαύσιμα και άλλα υλικά.
Η μελέτη παρέχει το επιστημονικό υπόβαθρο για αυτή την προσέγγιση στον Ατλαντικό: σαφή εξήγηση της λειτουργίας του συστήματος, αποδεδειγμένη ικανότητα πρόβλεψης και πλαίσιο για σκέψη σχετικά με παρέμβαση αντί μόνο αντίστασης.
www.worldenergynews.gr
