Τα δέντρα είναι τόσο συνηθισμένα που είναι εύκολο να υποθέσουμε ότι κανείς δεν τα έχει ποτέ μετρήσει. Παραδόξως, οι επιστήμονες το έχουν κάνει. Ενώ κανείς δεν έχει μετρήσει φυσικά κάθε κορμό και κλαδί, οι ερευνητές έχουν συνδυάσει δορυφορικές εικόνες, τεχνητή νοημοσύνη, απογραφές δασών και περισσότερες από 400.000 επίγειες μετρήσεις για να εκτιμήσουν τον αριθμό των δέντρων σε όλο τον πλανήτη μας.
H απάντηση για τα δέντρα
Η απάντηση; Περίπου 3,04 τρισεκατομμύρια δέντρα. Περίπου 390 δέντρα για κάθε άτομο στη Γη. Αλλά αυτή είναι μόνο η αρχή της ιστορίας. Για να κατανοήσουμε τι πραγματικά σημαίνει αυτός ο αριθμός, πρέπει επίσης να εξετάσουμε πού βρίσκονται αυτά τα δέντρα, πόσα έχουμε χάσει και γιατί η προστασία των δασών είναι συχνά πιο σημαντική από την απλή φύτευση νέων.
Πώς μέτρησαν οι επιστήμονες τρισεκατομμύρια δέντρα;
Για δεκαετίες, οι εκτιμήσεις υπέθεταν ότι η Γη περιείχε μόνο περίπου 400 δισεκατομμύρια δέντρα, επειδή οι επιστήμονες βασίζονταν κυρίως σε δορυφορικές εικόνες που έδειχναν δασική κάλυψη. Το πρόβλημα είναι ότι οι δορυφόροι μπορούν να αποκαλύψουν πού υπάρχουν δάση, αλλά όχι πόσο πυκνά αναπτύσσονται τα δέντρα κάτω από το θόλο.
Το 2015, μια διεθνής ομάδα με επικεφαλής τον οικολόγο Thomas Crowther ανέπτυξε τον πρώτο παγκόσμιο χάρτη πυκνότητας δέντρων συνδυάζοντας δορυφορικές παρατηρήσεις με εκατοντάδες χιλιάδες μετρήσεις πεδίου που συλλέχθηκαν από κάθε ήπειρο εκτός από την Ανταρκτική. Η μελέτη εκτίμησε ότι η Γη φιλοξενεί σήμερα περίπου 3,04 τρισεκατομμύρια δέντρα. Σχεδόν οκτώ φορές περισσότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Η εργασία παραμένει μια από τις πιο ολοκληρωμένες αξιολογήσεις του παγκόσμιου αριθμού δέντρων που έχει διεξαχθεί ποτέ.
Ποια μέρη της Γης έχουν τα περισσότερα δέντρα;
Δεν είναι όλα τα δάση ίδια. Είναι ενδιαφέρον ότι οι υψηλότερες πυκνότητες δέντρων εμφανίζονται στα βόρεια δάση του βόρειου Καναδά, της Αλάσκας, της Σκανδιναβίας και της Ρωσίας, όπου τα ψυχρά κλίματα υποστηρίζουν πυκνά πυκνά δάση κωνοφόρων.
Ωστόσο, ο μεγαλύτερος συνολικός αριθμός δέντρων βρίσκεται στα τροπικά και υποτροπικά δάση της Νότιας Αμερικής, της Κεντρικής Αφρικής και της Νοτιοανατολικής Ασίας. Μαζί, αυτές οι περιοχές περιέχουν περισσότερο από το 40% όλων των δέντρων στη Γη, κυρίως επειδή τα τροπικά δάση καλύπτουν τεράστιες εκτάσεις, παρά το γεγονός ότι έχουν ελαφρώς χαμηλότερη πυκνότητα δέντρων από ορισμένα βόρεια δάση. Μόνο το τροπικό δάσος του Αμαζονίου περιέχει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δέντρα, καθιστώντας το ένα από τα πλουσιότερα δασικά οικοσυστήματα στον πλανήτη.
Η Γη κάποτε είχε σχεδόν διπλάσια δέντρα
Ίσως το πιο ανησυχητικό στατιστικό στοιχείο δεν είναι το πόσα δέντρα έχουν απομείνει. Αλλά το πόσα έχουν εξαφανιστεί. Με βάση την ιστορική μοντελοποίηση, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η Γη έχει χάσει περίπου το 46% των δέντρων της από την αρχή του ανθρώπινου πολιτισμού. Η γεωργία, η αστική επέκταση, η υλοτομία, η εξόρυξη και η ανάπτυξη υποδομών έχουν μεταμορφώσει τεράστια δασικά τοπία εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Ακόμα και σήμερα, οι απώλειες συνεχίζονται. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι περισσότερα από 15 δισεκατομμύρια δέντρα αφαιρούνται κάθε χρόνο, αν και η φυσική αναγέννηση και η αναδάσωση αντισταθμίζουν μέρος αυτής της μείωσης. Η συνολική τάση, ωστόσο, παραμένει μια μακροπρόθεσμη απώλεια δασών, ιδιαίτερα στις τροπικές περιοχές όπου η βιοποικιλότητα είναι υψηλότερη.
Μπορούμε απλώς να φυτέψουμε αρκετά δέντρα για να διορθώσουμε το πρόβλημα; Οι εκστρατείες φύτευσης δέντρων έχουν γίνει μια από τις πιο δημοφιλείς λύσεις για το κλίμα στον κόσμο, αλλά οι επιστήμονες προειδοποιούν ολοένα και περισσότερο ότι η απάντηση είναι πιο περίπλοκη από τη φύτευση δισεκατομμυρίων δενδρυλλίων. Τα νεαρά δέντρα χρειάζονται δεκαετίες για να ωριμάσουν και πολλά φυτεμένα δάση αποτελούνται μόνο από ένα ή δύο είδη. Τέτοιες φυτείες συχνά αποθηκεύουν λιγότερο άνθρακα, υποστηρίζουν λιγότερα ζώα και είναι λιγότερο ανθεκτικές στην ξηρασία, τις ασθένειες και τις πυρκαγιές από τα φυσικά δάση.
Οι ερευνητές τονίζουν τώρα ότι η προστασία των υπαρχόντων δασών γενικά προσφέρει μεγαλύτερα περιβαλλοντικά οφέλη από την αντικατάστασή τους αργότερα. Τα ώριμα δάση αποθηκεύουν ήδη τεράστιες ποσότητες άνθρακα, ρυθμίζουν τις βροχοπτώσεις, διατηρούν τη βιοποικιλότητα και διατηρούν υγιή εδάφη. Λειτουργίες που τα νεοφυτευμένα δάση μπορεί να χρειαστούν πολλές δεκαετίες για να ανακάμψουν, αν ποτέ ανακάμψουν.
Υπάρχει χώρος για περισσότερα δέντρα;
Ενώ η παγκόσμια αναδάσωση είναι ένα σημαντικό εργαλείο για το κλίμα, οι επιστήμονες λένε ότι δεν υποκαθιστά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Μια πρόσφατη μελέτη εκτίμησε ότι η αντιστάθμιση του άνθρακα που περιέχεται στα αποθέματα ορυκτών καυσίμων του μεγαλύτερου πετρελαίου, φυσικού αερίου στον κόσμο, και οι εταιρείες άνθρακα μόνο μέσω της φύτευσης δέντρων θα απαιτούσαν μια περιοχή περίπου στο μέγεθος της Βόρειας και Κεντρικής Αμερικής μαζί. Μια μη πρακτική λύση σε αυτή την κλίμακα.
Αντίθετα, οι οικολόγοι υποστηρίζουν όλο και περισσότερο την αποκατάσταση των αυτοφυών δασών σε περιοχές που ιστορικά τα υποστήριζαν. Τα αυτόχθονα είδη δέντρων είναι γενικά καλύτερα προσαρμοσμένα στα τοπικά κλίματα, υποστηρίζουν πολύ περισσότερη άγρια ζωή και δημιουργούν πιο υγιή, πιο ανθεκτικά οικοσυστήματα από τις μεγάλες μονοκαλλιεργητικές φυτείες. Σε πολλές περιπτώσεις, η προστασία των ώριμων δασών που ήδη υπάρχουν μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερα οφέλη για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα από την αντικατάστασή τους με νεοφυτευμένα δέντρα δεκαετίες αργότερα.
Ένας αριθμός που εξακολουθεί να αλλάζει
Ο αριθμός των 3,04 τρισεκατομμυρίων δέντρων θα πρέπει να θεωρείται ως η καλύτερη επιστημονική εκτίμηση και όχι ως μια μόνιμη καταμέτρηση. Τα δάση αλλάζουν συνεχώς καθώς τα δέντρα μεγαλώνουν, πεθαίνουν, αναγεννώνται ή αποψιλώνονται για ανθρώπινες δραστηριότητες. Νέες δορυφορικές αποστολές και ολοένα και πιο εξελιγμένες τεχνικές χαρτογράφησης συνεχίζουν να βελτιώνουν την κατανόηση των επιστημόνων για τα παγκόσμια δάση κάθε χρόνο.
Ίσως το πιο αξιοσημείωτο συμπέρασμα δεν είναι ο ίδιος ο αριθμός, αλλά η κλίμακα της ανθρώπινης επίδρασης. Ακόμα και με τρισεκατομμύρια δέντρα που εξακολουθούν να υπάρχουν, σχεδόν το ήμισυ της αρχικής δενδροκάλυψης της Γης έχει ήδη εξαφανιστεί. Η διατήρηση των δασών που έχουν απομείνει, ενώ παράλληλα αποκαθίστανται εκείνα που έχουν υποβαθμιστεί, μπορεί τελικά να αποδειχθεί πολύ πιο πολύτιμη από την επιδίωξη μόνο ολοένα και μεγαλύτερων στόχων φύτευσης δέντρων.
www.worldenergynews.gr
