Ο Άρης μπορεί να έχει δημιουργήσει έναν εκπληκτικά πολύπλοκο φλοιό μέσα από μεγάλα μαγματικά συστήματα χωρίς την τεκτονική των πλακών που θεωρούνταν απαραίτητη για πολύ καιρό.
Tι κρύβεται κάτω από τον Άρη
Ο Άρης δεν έχει κινούμενες τεκτονικές πλάκες, ωστόσο βαθιά κάτω από την επιφάνειά του μπορεί να κρύβονται στοιχεία για το είδος των τεράστιων, διασυνδεδεμένων μαγματικών συστημάτων που κάποτε θεωρούνταν ότι τα απαιτούσαν. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης βρήκαν σημάδια ότι το λιωμένο πέτρωμα κάποτε εξελίχθηκε και ανακυκλώθηκε μέσα από τον φλοιό του Άρη, δημιουργώντας γεωλογική πολυπλοκότητα με εντυπωσιακές παραλληλίες με τις διαδικασίες στη Γη. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο Nature Astronomy.
Ο Άρης θεωρείται πλανήτης με «στάσιμο καπάκι» επειδή, σε αντίθεση με τη Γη, η εξωτερική του επιφάνεια δεν διαιρείται σε κινούμενες τεκτονικές πλάκες. Στον πλανήτη μας, η τεκτονική των πλακών οδηγεί στην ηφαιστειακή δραστηριότητα, την ανακύκλωση υλικών και τη δημιουργία ηπείρων, οδηγώντας πολλούς ερευνητές να υποθέσουν ότι ο Άρης δεν θα μπορούσε να είχε αναπτύξει παρόμοιο πολύπλοκο φλοιό. Τα νέα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η εκτεταμένη εσωτερική ανακύκλωση μπορεί να του επέτρεψε να το κάνει χωρίς τεκτονική παρόμοια με τη Γη.
Ένα θαμμένο όριο αποκάλυψε πολύπλοκο φλοιό
Το βασικό στοιχείο προήλθε από σεισμικές μετρήσεις που συλλέχθηκαν από την αποστολή InSight της NASA, η οποία κατέγραψε κύματα που δημιουργήθηκαν από προσκρούσεις μετεωριτών και σεισμούς στον Άρη, το αντίστοιχο των σεισμών στον Άρη. Ερευνητές στα Τμήματα Γεωεπιστημών και Στατιστικής της Οξφόρδης επικεντρώθηκαν σε ένα ανεξήγητο όριο περίπου 24 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια. Προηγούμενες μελέτες το είχαν εντοπίσει, αλλά η γεωλογική του σημασία παρέμενε αβέβαιη.
Για να προσδιορίσουν εάν το όριο διαχώριζε διακριτούς τύπους πετρωμάτων, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν θερμοδυναμική μοντελοποίηση και στατιστικές μεθόδους για να συγκρίνουν τις σεισμικές παρατηρήσεις με εκατοντάδες πιθανές συνθέσεις πετρωμάτων.
Μόνο τα «υπερφυσικά» (πλούσια σε σίδηρο και μαγνήσιο, αλλά χαμηλά σε πυρίτιο) πετρώματα αναπαρήγαγαν με συνέπεια τις φυσικές ιδιότητες κάτω από το όριο των 24 χιλιομέτρων. Πάνω από αυτό, οι παρατηρήσεις εξηγούνταν καλύτερα από τα «βασικά» (που περιέχουν μεγαλύτερο ποσοστό πυριτίου) πετρώματα.
Οι ερευνητές προτείνουν ότι το βαθύτερο στρώμα σχηματίστηκε όταν το λιωμένο πέτρωμα συσσωρεύτηκε πολύ κάτω από το έδαφος και σταδιακά διαχωρίστηκε σε διαφορετικά συστατικά. Πυκνοί κρύσταλλοι θα παρέμεναν κοντά στον πυθμένα του φλοιού, ενώ ελαφρύτερα, πιο εξελιγμένα τήγματα κινήθηκαν προς τα πάνω. Παρόμοιες διεργασίες συμβαίνουν κάτω από ηφαιστειακά τόξα στη Γη και σχετίζονται με τον σχηματισμό ηπείρων.
Ο Άρης μπορεί να μην χρειάζεται τεκτονική πλάκας
Το θαμμένο στρώμα μπορεί να εκτείνεται οριζόντια για εκατοντάδες ή και χιλιάδες χιλιόμετρα σε όλο το βόρειο ημισφαίριο του Άρη. Αν ναι, ο πλανήτης κάποτε περιείχε τεράστια συνδεδεμένα μαγματικά συστήματα και όχι μια συλλογή απλών, απομονωμένων ηφαιστείων. Αυτή η διαδικασία, γνωστή ως «διακλαδικός μαγματισμός», είχε προηγουμένως θεωρηθεί μοναδική στη Γη.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία επειδή η γεωλογική ανακύκλωση είναι στενά συνδεδεμένη με την ανάπτυξη ατμοσφαιρών, ωκεανών και δυνητικά κατοικήσιμων περιβαλλόντων. Στη Γη, η ανακύκλωση εντός του πλανήτη βοηθά στη ρύθμιση του κλίματος και υποστηρίζει τη μακροπρόθεσμη κίνηση του νερού και άλλων πτητικών στοιχείων. Η τεκτονική των πλακών συχνά θεωρείται απαραίτητη για τη διατήρηση αυτών των διεργασιών.
Τα στοιχεία από τον Άρη υποδηλώνουν ότι οι βραχώδεις πλανήτες μπορεί να είναι σε θέση να αναπτύξουν σύνθετους φλοιούς και ορισμένες από τις γεωλογικές συνθήκες που σχετίζονται με την κατοικησιμότητα χωρίς την τεκτονική των πλακών τύπου Γης.
Η κατοικησιμότητα μπορεί να προκύψει σε περισσότερους κόσμους
Τα ευρήματα βασίζονται σε παρατηρήσεις από την αποστολή InSight της NASA, η οποία τοποθέτησε το πρώτο σεισμόμετρο στον Άρη το 2018 και έδωσε στους ερευνητές μια άνευ προηγουμένου εικόνα του εσωτερικού του πλανήτη.
www.worldenergynews.gr
