37 χρόνια μετά την αγορά του Flying D Ranch, 4.500 βίσονες έχουν αντικαταστήσει τα χιλιάδες βοοειδή που κάποτε κυριαρχούσαν στα 113.613 στρέμματα της έκτασης. Ο Ted Turner απομάκρυνε τα κοπάδια, ξήλωσε εκατοντάδες χιλιόμετρα συρματοπλεγμάτων και επανέφερε σε μεγάλη κλίμακα ένα ζώο που υπήρξε σύμβολο των αμερικανικών πεδιάδων, δημιουργώντας ένα μοναδικό μείγμα οικολογικής αποκατάστασης, ιδιωτικής προστασίας της γης και εμπορικής κτηνοτροφίας
Σχετικά Άρθρα
«Παγανιστές» οι Ιρλανδοί σκέφτονται να... θυσιάσουν 200.000 αγελάδες στο βωμό της κλιματικής αλλαγής
Υπάρχουν τοπία που αλλάζουν αργά, σχεδόν ανεπαίσθητα. Και υπάρχουν τοπία που αλλάζουν επειδή κάποιος αποφασίζει να πατήσει ένα τεράστιο «reset».
Στη νοτιοδυτική Μοντάνα, ανάμεσα στους ποταμούς Γκαλάτιν και Μάντισον, ο Ted Turner έκανε ακριβώς αυτό.
Το 1989, ο μεγιστάνας των media και ιδρυτής του CNN αγόρασε το Flying D Ranch, μια τεράστια έκταση περίπου 113.613 στρεμμάτων, έναντι περίπου 21 εκατομμυρίων δολαρίων. Δεν αγόρασε απλώς ένα ακόμη ράντσο.
Απομάκρυνε τα βοοειδή.
Ξήλωσε εκατοντάδες χιλιόμετρα εσωτερικών συρματοπλεγμάτων.
Και έφερε βίσονες.
Σήμερα, περίπου 4.500 από αυτά τα επιβλητικά ζώα βρίσκονται στο Flying D.
Η εικόνα μοιάζει σχεδόν κινηματογραφική: εκεί όπου κάποτε υπήρχαν χιλιάδες αγελάδες, φράχτες και διαχωρισμένα βοσκοτόπια, σήμερα κινείται ένα τεράστιο κοπάδι βισόνων σε ένα πολύ πιο ανοιχτό τοπίο.
Όμως πίσω από την εντυπωσιακή εικόνα υπάρχει ένα πολύ πιο σύνθετο πείραμα.
Από τα 7.000-8.000 βοοειδή στους βίσονες
Πριν από τον Turner το Flying D ήταν ένα μεγάλο και ενεργό κτηνοτροφικό ράντσο.
Στην περίοδο ακμής του φιλοξενούσε περίπου 7.000 έως 8.000 βοοειδή. Η εντατική βόσκηση είχε αφήσει το αποτύπωμά της σε τμήματα της έκτασης, ιδιαίτερα κοντά σε ρέματα και παρόχθιες περιοχές, όπου η βλάστηση είχε υποβαθμιστεί.
Και μετά υπήρχε το σύρμα.
Η παραδοσιακή εκτροφή βοοειδών απαιτούσε φράχτες που χώριζαν το ράντσο σε επιμέρους τμήματα. Ο Τέρνερ, θέλοντας να δώσει στους βίσονες μεγαλύτερη ελευθερία κίνησης, άρχισε να απομακρύνει εκατοντάδες χιλιόμετρα συρματοπλεγμάτων.
Μόνο που η φύση δεν ακολουθεί πάντα το ρομαντικό σενάριο.
Οι βίσονες άρχισαν να υπερβόσκουν ορισμένες περιοχές και να αφήνουν άλλες σχεδόν ανέγγιχτες.
Έτσι, μέρος της περίφραξης επέστρεψε.
Η λεπτομέρεια αυτή είναι σημαντική, γιατί αποκαλύπτει κάτι που συχνά χάνεται όταν μιλάμε για «rewilding»: η αποκατάσταση ενός οικοσυστήματος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο άνθρωπος εξαφανίζεται από το τοπίο.
4.500 βίσονες εκεί όπου κάποτε κυριαρχούσαν τα βοοειδή
Σήμερα το Flying D φιλοξενεί περίπου 4.500 βίσονες, σύμφωνα με το Turner Institute of Ecoagriculture.
Παράλληλα, περισσότερα από 5.000 στρέμματα πρώην καλλιεργήσιμης γης έχουν αποκατασταθεί και επιστρέψει σε χρήση ως βοσκότοποι.
Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η έκταση προστατεύεται από conservation easement, μια νομική συμφωνία διατήρησης που περιορίζει τη μελλοντική ανάπτυξη της γης και βοηθά να παραμείνει το τοπίο ανοιχτό.
Με άλλα λόγια, ο Turner δεν δημιούργησε απλώς ένα τεράστιο ιδιωτικό κοπάδι.
Διατήρησε και μια τεράστια ενιαία έκταση γης μακριά από την έντονη οικιστική ανάπτυξη.
Γιατί όμως βίσονες και όχι αγελάδες;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του εγχειρήματος.
Βίσονες και βοοειδή είναι και τα δύο μεγάλα φυτοφάγα ζώα. Δεν σημαίνει όμως ότι συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο πάνω στο ίδιο τοπίο.
Μακροχρόνιες έρευνες στο Konza Prairie του Κάνσας έχουν δείξει ότι η βόσκηση από βίσονες μπορεί να αυξήσει σημαντικά την ποικιλότητα των αυτοφυών φυτών.
Σε περίοδο 29 ετών, οι περιοχές που βόσκονταν από βίσονες παρουσίασαν αύξηση του πλούτου των αυτοφυών φυτικών ειδών κατά 103% σε τοπική κλίμακα και 86% σε επίπεδο λεκάνης απορροής, σε σύγκριση με περιοχές χωρίς βόσκηση.
Τα βοοειδή επίσης αύξησαν την ποικιλότητα, αλλά σε μικρότερο βαθμό.
Και οι κοινότητες φυτών που βόσκονταν από βίσονες παρέμειναν ανθεκτικές ακόμη και κατά τη διάρκεια της πιο ακραίας ξηρασίας της συγκεκριμένης περιόδου.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι το Konza Prairie είναι το Flying D.
Πρόκειται για διαφορετικό οικοσύστημα και διαφορετικές συνθήκες. Η έρευνα όμως δείχνει γιατί η αντικατάσταση των βοοειδών με βίσονες μπορεί να έχει πραγματικές οικολογικές συνέπειες.
Οι βίσονες κρατούν μεγαλύτερη απόσταση από το νερό
Μια ακόμη διαφορά βρίσκεται στο πώς χρησιμοποιούν τα ζώα το νερό.
Μελέτη στη Μοντάνα διαπίστωσε ότι οι παρόχθιες περιοχές σε βοσκοτόπια βισόνων παρουσίασαν ταχύτερη αύξηση πολυετών αγρωστωδών και ποωδών φυτών, θάμνων και ξυλώδους βλάστησης σε σύγκριση με περιοχές όπου υπήρχαν εποχικά βοσκόμενα βοοειδή.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι τα βοοειδή εντοπίζονταν συχνότερα μέσα στα ρέματα.
Οι βίσονες, αντίθετα, μπορούν να αντέχουν καλύτερα στη ζέστη και στην ξηρασία και να αναζητούν τροφή σε μεγαλύτερη απόσταση από το νερό.
Αυτό μπορεί να μειώνει την πίεση που ασκείται στις ευαίσθητες παρόχθιες ζώνες.
Και κάπου εδώ η αλλαγή από βοοειδή σε βίσονες παύει να είναι απλώς μια αλλαγή ζώου.
Γίνεται αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ολόκληρο το τοπίο χρησιμοποιείται.
Δεν είναι όμως «άγρια φύση»
Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση του Flying D.
Η εικόνα των χιλιάδων βισόνων σε μια τεράστια έκταση δημιουργεί εύκολα την εντύπωση ότι πρόκειται για μια επιστροφή στην προανθρώπινη Αμερική.
Δεν είναι.
Το Flying D είναι επιχείρηση.
Η Turner Enterprises διαχειρίζεται περίπου 45.000 βίσονες σε 13 ράντσα, δημιουργώντας, σύμφωνα με την εταιρεία, το μεγαλύτερο ιδιωτικό κοπάδι βισόνων στον κόσμο.
Οι βίσονες δεν είναι απλώς άγρια ζώα που εγκαταλείφθηκαν στην τύχη τους.
Είναι μέρος ενός οργανωμένου και εμπορικού συστήματος κτηνοτροφίας.
Ακόμη και το κρέας αποτελεί μέρος αυτής της οικονομικής αλυσίδας, καθώς μεγάλο μέρος του βίσονα που σερβίρεται στα Ted’s Montana Grill προέρχεται από ράντσα της Turner Enterprises.
Άρα μιλάμε για διαχείριση της φύσης μέσω μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας - όχι για επιστροφή σε μια εντελώς ανέγγιχτη άγρια κατάσταση.
Το παράδοξο του «rewilding» με δισεκατομμύρια
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο μάθημα του Flying D.
Ο Τέρνερ είχε κάτι που σχεδόν κανένας άλλος ιδιοκτήτης γης δεν διαθέτει: τεράστια οικονομική δυνατότητα και τεράστια έκταση.
Η αγορά των 113.613 στρεμμάτων για περίπου 21 εκατομμύρια δολάρια το 1989 ήταν μια επένδυση σε κλίμακα που είναι απρόσιτη για τη συντριπτική πλειονότητα των ιδιωτών.
Το εγχείρημα δείχνει ότι ένας ιδιώτης μπορεί να μεταμορφώσει σε βάθος ένα τεράστιο τοπίο.
Αλλά ταυτόχρονα δείχνει και το όριο αυτής της ιδέας.
Το μοντέλο δεν μπορεί εύκολα να αντιγραφεί από έναν μέσο κτηνοτρόφο.
Και το αποτέλεσμα δεν είναι «wilderness».
Είναι ένα ιδιωτικά ελεγχόμενο, εμπορικό τοπίο, όπου η οικολογία, η κτηνοτροφία και η οικονομία λειτουργούν ταυτόχρονα.
Τι άφησε τελικά πίσω του ο Τurner;
Μετά από 37 χρόνια, το Flying D αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα μεγάλης κλίμακας μετατροπής ενός παραδοσιακού ράντσου βοοειδών σε επιχείρηση εκτροφής βισόνων.
Η έκταση παρέμεινε ενιαία.
Χιλιάδες στρέμματα πρώην καλλιεργήσιμης γης αποκαταστάθηκαν.
Οι φράχτες μειώθηκαν - αν και κάποιοι επέστρεψαν.
Και περίπου 4.500 βίσονες βοσκούν σήμερα εκεί όπου κάποτε κυριαρχούσαν χιλιάδες βοοειδή.
Το Flying D δεν αποδεικνύει ότι η αντικατάσταση των βοοειδών με βίσονες είναι η λύση για κάθε ράντσο ή κάθε οικοσύστημα.
Αποδεικνύει όμως κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο: ότι ένα τοπίο μπορεί να αλλάξει δραματικά όταν αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο το χρησιμοποιούμε.
Και στην περίπτωση του Τed Turner, χρειάστηκε μια περιουσία, περισσότερα από 113.000 στρέμματα και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες για να φανεί τι μπορεί να συμβεί όταν οι αγελάδες απομακρύνονται, τα σύρματα ξηλώνονται και οι βίσονες επιστρέφουν.
Μόνο που αυτή η «επιστροφή στη φύση» έχει μια ειρωνική λεπτομέρεια: η άγρια Αμερική επέστρεψε - αλλά αυτή τη φορά βρίσκεται μέσα σε μια ιδιωτική επιχείρηση.
www.worldenergynews.gr
