Νέα έρευνα ενισχύει τη σύνδεση της υπερθέρμανσης του πλανήτη με τα ακραία καιρικά φαινόμενα
Ολοένα και περισσότερα επιστημονικά στοιχεία συνδέουν την κλιματική αλλαγή με την εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων.
Το 2004, ομάδα ερευνητών δημοσίευσε μία από τις πρώτες μελέτες που συνέδεαν την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή με ένα συγκεκριμένο ακραίο καιρικό φαινόμενο: τον φονικό καύσωνα του καλοκαιριού του 2003 στην Ευρώπη, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 70.000 ανθρώπους.
Οι επιστήμονες κατέληξαν τότε στο συμπέρασμα ότι η ανθρώπινη επίδραση στο κλίμα είχε τουλάχιστον διπλασιάσει τον κίνδυνο εκδήλωσης ενός τόσο ακραίου καύσωνα, ανοίγοντας τον δρόμο για περαιτέρω έρευνα σχετικά με τη σχέση μεταξύ της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Η βρετανική οργάνωση Carbon Brief, η οποία ειδικεύεται στην επιστήμη και την πολιτική της κλιματικής αλλαγής, έχει χαρτογραφήσει όλες τις δημοσιευμένες μελέτες που εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο η κλιματική αλλαγή έχει επηρεάσει τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η βάση δεδομένων περιλαμβάνει περισσότερες από 900 επιστημονικές μελέτες, οι οποίες καλύπτουν σχεδόν 1.000 ακραία καιρικά φαινόμενα και τάσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Σύμφωνα με το Carbon Brief, στο 77% των περιπτώσεων η κλιματική αλλαγή κατέστησε τα φαινόμενα πιθανότερα ή εντονότερα.
Μάλιστα, αρκετές μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ορισμένα ακραία φαινόμενα θα ήταν σχεδόν αδύνατον να συμβούν χωρίς την ανθρώπινη επίδραση στις παγκόσμιες θερμοκρασίες.
Από την άλλη πλευρά, περίπου το 8% των φαινομένων και τάσεων που εξετάστηκαν έγιναν λιγότερο πιθανά ή λιγότερο έντονα εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.
Συνολικά, επομένως, περίπου το 85% των περιπτώσεων φαίνεται ότι επηρεάστηκε με κάποιον τρόπο από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.
Το 2025, η NASA παρουσίασε νέα δεδομένα που έδειξαν εντυπωσιακή αύξηση της έντασης καιρικών φαινομένων, όπως οι ξηρασίες και οι πλημμύρες, κατά την προηγούμενη πενταετία.
Η σχετική μελέτη έδειξε ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα, διαρκούν περισσότερο και αποκτούν μεγαλύτερη ένταση, με τις τιμές του 2024 να φθάνουν στο διπλάσιο του μέσου όρου της περιόδου 2003-2020.
Τα φαινόμενα παρακολουθήθηκαν μέσω των δορυφορικών δεδομένων της αποστολής GRACE της NASA.
Οι επιστήμονες θεωρούν την κλιματική αλλαγή ως την πιθανότερη αιτία για την αύξηση της έντασης των ακραίων φαινομένων, παρότι αυτή φαίνεται να εξελίσσεται ταχύτερα από την ίδια την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, πάντως, ότι απαιτούνται δεδομένα ακόμη μίας δεκαετίας ή και περισσότερο προκειμένου να επιβεβαιωθεί οριστικά εάν πρόκειται για μακροπρόθεσμη τάση.
Η Bailing Li, ερευνήτρια στο Hydrological Sciences Laboratory του Goddard Space Flight Center της NASA και μέλος της ερευνητικής ομάδας, δήλωσε:
«Δεν μπορούμε ακόμη να αποδείξουμε αιτιώδη σχέση – θα χρειαζόμασταν ένα πολύ μεγαλύτερο σύνολο δεδομένων.
Είναι δύσκολο να προσδιορίσουμε ακριβώς τι συμβαίνει, όμως άλλα γεγονότα δείχνουν ότι η παγκόσμια υπερθέρμανση αποτελεί τον κινητήριο παράγοντα.
Βλέπουμε ολοένα και περισσότερα ακραία φαινόμενα σε όλο τον κόσμο και αυτό είναι ασφαλώς ανησυχητικό».
Κατά τη διάρκεια του τελευταίου αιώνα, καθώς τα ανθρωπογενή αέρια του θερμοκηπίου συσσωρεύονταν στην ατμόσφαιρα, η θερμοκρασία του πλανήτη αυξήθηκε σημαντικά.
Το 2025, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης ήταν περίπου 1,44 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από τον προβιομηχανικό μέσο όρο της περιόδου 1850-1900.
Οι επιστήμονες έχουν συνδέσει αυτή την άνοδο της θερμοκρασίας με την αύξηση τόσο της συχνότητας όσο και της έντασης πολλών διαφορετικών τύπων ακραίων καιρικών φαινομένων.
Πιο πρόσφατα, επιστήμονες συνέδεσαν τις βιομηχανικές εκπομπές και την υπερθέρμανση της χιονοσκεπούς περιοχής των Ιμαλαΐων με τις συνθήκες που συνέβαλαν σε μια καταστροφική αλληλουχία γεωλογικών φαινομένων στο Νεπάλ και το Θιβέτ τον Αύγουστο.
Κατάρρευση βράχων προκάλεσε καταστροφικές πλημμύρες, ενώ έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο από το World Weather Attribution και συντάχθηκε από περίπου δύο δεκάδες ερευνητές από όλο τον κόσμο εξετάζει τον ρόλο της αύξησης της θερμοκρασίας στην καταστροφή.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι υψηλότερες θερμοκρασίες πιθανότατα συνέβαλαν στην αποσταθεροποίηση των πάγων και του μόνιμα παγωμένου εδάφους (permafrost) που συγκρατούσε τις ορεινές πλαγιές.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν ήταν ο μοναδικός παράγοντας πίσω από την καταστροφή.
Ο σεισμός του Νεπάλ το 2015 ενδέχεται επίσης να είχε συμβάλει στην αποσταθεροποίηση της πλαγιάς.
Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, υπάρχει «πολύ ισχυρή σύνδεση» μεταξύ της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης και της καταστροφής.
Παρότι η συγκεκριμένη έκθεση δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό με αξιολόγηση από ομοτίμους, τα νέα στοιχεία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να ενισχύσουν το αίτημα του Νεπάλ για οικονομική βοήθεια από το ταμείο του ΟΗΕ για το κλίμα.
Περισσότεροι από 1.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ χιλιάδες εξακολουθούν να αγνοούνται.
Το Νεπάλ εκτιμά ότι οι επιχειρήσεις αποκατάστασης και ανοικοδόμησης θα κοστίσουν περίπου 5 δισ. δολάρια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τις ημέρες πριν από την καταστροφή οι θερμοκρασίες στη βόρεια πλευρά του Langtang Lirung, του βουνού όπου σημειώθηκε η κατολίσθηση, ήταν υψηλότερες από το συνηθισμένο, φθάνοντας περίπου τους 12 βαθμούς Κελσίου.
Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος ήταν επίσης ασυνήθιστα θερμοί στην περιοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία καταγράφονταν εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη, η οποία τροφοδοτείται από την καύση ορυκτών καυσίμων, έχει αυξήσει σημαντικά τις θερμοκρασίες σε μεγάλα υψόμετρα σε αυτή την περιοχή των Ιμαλαΐων σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή.
Ως αποτέλεσμα, το permafrost στις βραχώδεις πλαγιές εκτίθεται ολοένα συχνότερα σε θερμοκρασίες άνω του μηδενός.
Το permafrost αποτελεί ένα μείγμα εδάφους και ιζημάτων που συγκρατείται από πάγο και λειτουργεί σαν ένα είδος στεγανοποιητικού στρώματος, εμποδίζοντας το νερό να εισχωρήσει στις ρωγμές των πετρωμάτων.
Όταν όμως αποψύχεται, περισσότερο νερό μπορεί να διεισδύσει στο υπέδαφος.
Εάν στη συνέχεια το νερό αυτό παγώσει ξανά, διαστέλλεται και μπορεί να διευρύνει τις υπάρχουσες ρωγμές, αποδυναμώνοντας σταδιακά τον βράχο.
Αυτός είναι ο μηχανισμός που περιγράφει ο Walter Immerzeel, υδρολόγος ορεινών περιοχών στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης και ένας από τους επιστήμονες που συμμετείχαν στη νέα έκθεση.
Ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών μελετών των τελευταίων δύο δεκαετιών συνδέει πλέον την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή με την εμφάνιση και την ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων.
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να μην αποτελεί τη μοναδική αιτία πίσω από κάθε καταστροφικό φαινόμενο.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ολοένα και περισσότερο ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να ενισχύει την έντασή τους και να αυξάνει τη συχνότητα εμφάνισής τους.
www.worldenergynews.gr
Το 2004, ομάδα ερευνητών δημοσίευσε μία από τις πρώτες μελέτες που συνέδεαν την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή με ένα συγκεκριμένο ακραίο καιρικό φαινόμενο: τον φονικό καύσωνα του καλοκαιριού του 2003 στην Ευρώπη, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 70.000 ανθρώπους.
Οι επιστήμονες κατέληξαν τότε στο συμπέρασμα ότι η ανθρώπινη επίδραση στο κλίμα είχε τουλάχιστον διπλασιάσει τον κίνδυνο εκδήλωσης ενός τόσο ακραίου καύσωνα, ανοίγοντας τον δρόμο για περαιτέρω έρευνα σχετικά με τη σχέση μεταξύ της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Η βρετανική οργάνωση Carbon Brief, η οποία ειδικεύεται στην επιστήμη και την πολιτική της κλιματικής αλλαγής, έχει χαρτογραφήσει όλες τις δημοσιευμένες μελέτες που εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο η κλιματική αλλαγή έχει επηρεάσει τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η βάση δεδομένων περιλαμβάνει περισσότερες από 900 επιστημονικές μελέτες, οι οποίες καλύπτουν σχεδόν 1.000 ακραία καιρικά φαινόμενα και τάσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Σύμφωνα με το Carbon Brief, στο 77% των περιπτώσεων η κλιματική αλλαγή κατέστησε τα φαινόμενα πιθανότερα ή εντονότερα.
Μάλιστα, αρκετές μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ορισμένα ακραία φαινόμενα θα ήταν σχεδόν αδύνατον να συμβούν χωρίς την ανθρώπινη επίδραση στις παγκόσμιες θερμοκρασίες.
Από την άλλη πλευρά, περίπου το 8% των φαινομένων και τάσεων που εξετάστηκαν έγιναν λιγότερο πιθανά ή λιγότερο έντονα εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.
Συνολικά, επομένως, περίπου το 85% των περιπτώσεων φαίνεται ότι επηρεάστηκε με κάποιον τρόπο από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.
Το 2025, η NASA παρουσίασε νέα δεδομένα που έδειξαν εντυπωσιακή αύξηση της έντασης καιρικών φαινομένων, όπως οι ξηρασίες και οι πλημμύρες, κατά την προηγούμενη πενταετία.
Η σχετική μελέτη έδειξε ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα, διαρκούν περισσότερο και αποκτούν μεγαλύτερη ένταση, με τις τιμές του 2024 να φθάνουν στο διπλάσιο του μέσου όρου της περιόδου 2003-2020.
Τα φαινόμενα παρακολουθήθηκαν μέσω των δορυφορικών δεδομένων της αποστολής GRACE της NASA.
Οι επιστήμονες θεωρούν την κλιματική αλλαγή ως την πιθανότερη αιτία για την αύξηση της έντασης των ακραίων φαινομένων, παρότι αυτή φαίνεται να εξελίσσεται ταχύτερα από την ίδια την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, πάντως, ότι απαιτούνται δεδομένα ακόμη μίας δεκαετίας ή και περισσότερο προκειμένου να επιβεβαιωθεί οριστικά εάν πρόκειται για μακροπρόθεσμη τάση.
Η Bailing Li, ερευνήτρια στο Hydrological Sciences Laboratory του Goddard Space Flight Center της NASA και μέλος της ερευνητικής ομάδας, δήλωσε:
«Δεν μπορούμε ακόμη να αποδείξουμε αιτιώδη σχέση – θα χρειαζόμασταν ένα πολύ μεγαλύτερο σύνολο δεδομένων.
Είναι δύσκολο να προσδιορίσουμε ακριβώς τι συμβαίνει, όμως άλλα γεγονότα δείχνουν ότι η παγκόσμια υπερθέρμανση αποτελεί τον κινητήριο παράγοντα.
Βλέπουμε ολοένα και περισσότερα ακραία φαινόμενα σε όλο τον κόσμο και αυτό είναι ασφαλώς ανησυχητικό».
Κατά τη διάρκεια του τελευταίου αιώνα, καθώς τα ανθρωπογενή αέρια του θερμοκηπίου συσσωρεύονταν στην ατμόσφαιρα, η θερμοκρασία του πλανήτη αυξήθηκε σημαντικά.
Το 2025, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης ήταν περίπου 1,44 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από τον προβιομηχανικό μέσο όρο της περιόδου 1850-1900.
Οι επιστήμονες έχουν συνδέσει αυτή την άνοδο της θερμοκρασίας με την αύξηση τόσο της συχνότητας όσο και της έντασης πολλών διαφορετικών τύπων ακραίων καιρικών φαινομένων.
Πιο πρόσφατα, επιστήμονες συνέδεσαν τις βιομηχανικές εκπομπές και την υπερθέρμανση της χιονοσκεπούς περιοχής των Ιμαλαΐων με τις συνθήκες που συνέβαλαν σε μια καταστροφική αλληλουχία γεωλογικών φαινομένων στο Νεπάλ και το Θιβέτ τον Αύγουστο.
Κατάρρευση βράχων προκάλεσε καταστροφικές πλημμύρες, ενώ έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο από το World Weather Attribution και συντάχθηκε από περίπου δύο δεκάδες ερευνητές από όλο τον κόσμο εξετάζει τον ρόλο της αύξησης της θερμοκρασίας στην καταστροφή.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι υψηλότερες θερμοκρασίες πιθανότατα συνέβαλαν στην αποσταθεροποίηση των πάγων και του μόνιμα παγωμένου εδάφους (permafrost) που συγκρατούσε τις ορεινές πλαγιές.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν ήταν ο μοναδικός παράγοντας πίσω από την καταστροφή.
Ο σεισμός του Νεπάλ το 2015 ενδέχεται επίσης να είχε συμβάλει στην αποσταθεροποίηση της πλαγιάς.
Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, υπάρχει «πολύ ισχυρή σύνδεση» μεταξύ της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης και της καταστροφής.
Παρότι η συγκεκριμένη έκθεση δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό με αξιολόγηση από ομοτίμους, τα νέα στοιχεία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να ενισχύσουν το αίτημα του Νεπάλ για οικονομική βοήθεια από το ταμείο του ΟΗΕ για το κλίμα.
Περισσότεροι από 1.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ χιλιάδες εξακολουθούν να αγνοούνται.
Το Νεπάλ εκτιμά ότι οι επιχειρήσεις αποκατάστασης και ανοικοδόμησης θα κοστίσουν περίπου 5 δισ. δολάρια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τις ημέρες πριν από την καταστροφή οι θερμοκρασίες στη βόρεια πλευρά του Langtang Lirung, του βουνού όπου σημειώθηκε η κατολίσθηση, ήταν υψηλότερες από το συνηθισμένο, φθάνοντας περίπου τους 12 βαθμούς Κελσίου.
Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος ήταν επίσης ασυνήθιστα θερμοί στην περιοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία καταγράφονταν εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη, η οποία τροφοδοτείται από την καύση ορυκτών καυσίμων, έχει αυξήσει σημαντικά τις θερμοκρασίες σε μεγάλα υψόμετρα σε αυτή την περιοχή των Ιμαλαΐων σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή.
Ως αποτέλεσμα, το permafrost στις βραχώδεις πλαγιές εκτίθεται ολοένα συχνότερα σε θερμοκρασίες άνω του μηδενός.
Το permafrost αποτελεί ένα μείγμα εδάφους και ιζημάτων που συγκρατείται από πάγο και λειτουργεί σαν ένα είδος στεγανοποιητικού στρώματος, εμποδίζοντας το νερό να εισχωρήσει στις ρωγμές των πετρωμάτων.
Όταν όμως αποψύχεται, περισσότερο νερό μπορεί να διεισδύσει στο υπέδαφος.
Εάν στη συνέχεια το νερό αυτό παγώσει ξανά, διαστέλλεται και μπορεί να διευρύνει τις υπάρχουσες ρωγμές, αποδυναμώνοντας σταδιακά τον βράχο.
Αυτός είναι ο μηχανισμός που περιγράφει ο Walter Immerzeel, υδρολόγος ορεινών περιοχών στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης και ένας από τους επιστήμονες που συμμετείχαν στη νέα έκθεση.
Ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών μελετών των τελευταίων δύο δεκαετιών συνδέει πλέον την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή με την εμφάνιση και την ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων.
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να μην αποτελεί τη μοναδική αιτία πίσω από κάθε καταστροφικό φαινόμενο.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ολοένα και περισσότερο ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να ενισχύει την έντασή τους και να αυξάνει τη συχνότητα εμφάνισής τους.
www.worldenergynews.gr
