Τα Ηνωμένα Έθνη προειδοποιούν ότι πλέον είναι αναπόφευκτη η αποτυχία του κόσμου να επιτύχει τους νομικά δεσμευτικούς στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού για το κλίμα, ως αποτέλεσμα «δεκαετιών ανεπαρκούς δράσης για το κλίμα».
Η Συμφωνία του Παρισιού, η οποία επικυρώθηκε το 2015, έθεσε ως στόχο τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στους 1,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, με εναλλακτικό ανώτατο όριο τους 2 βαθμούς. Η πρόβλεψη αυτή βασίστηκε στην παραδοχή ότι ακόμη και αυτό το λιγότερο αυστηρό όριο θα είχε πολύ πιο καταστροφικές συνέπειες για τα παγκόσμια οικοσυστήματα, την ανθρώπινη υγεία, την οικονομία και τις μελλοντικές γενιές.
Με τα σημερινά δεδομένα, όχι μόνο ο κόσμος οδεύει προς υπέρβαση των 2 βαθμών, αλλά είναι πιθανό η αύξηση της θερμοκρασίας να φτάσει τους 2,6 έως 2,8 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα.
Μια νέα, ιδιαίτερα ανησυχητική έκθεση του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) αποτελεί έκκληση για άμεση δράση. Η έκθεση διαπιστώνει ότι, παρότι ο στόχος του 1,5 βαθμού δεν είναι πλέον εφικτός, οι παγκόσμιοι ηγέτες εξακολουθούν να έχουν σημαντικά περιθώρια παρέμβασης για να αποτρέψουν τις χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Η ετήσια έκθεση, με τον αισιόδοξο τίτλο «Το σημείο χωρίς επιστροφή» (The Point of Return), επισημαίνει ότι υπάρχει «άφθονο περιθώριο για επιτάχυνση της δράσης» και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «οι χώρες μπορούν ακόμη να περιορίσουν τη μέγιστη άνοδο της θερμοκρασίας, να συντομεύσουν τη διάρκεια της υπέρβασης των στόχων και να διατηρήσουν τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού εντός εμβέλειας».
Η έκθεση δημοσιεύεται σε μια περίοδο κατά την οποία καταγράφεται η ταχύτερη ανάπτυξη υποδομών καθαρής ενέργειας στην ιστορία της ανθρωπότητας. Με καταλύτη τις διαδοχικές κρίσεις στην προσιτότητα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, οι οποίες συνδέονται με τους πολέμους στην Ουκρανία και το Ιράν, η παγκόσμια μετάβαση στην καθαρή ενέργεια επιταχύνεται με πρωτοφανείς ρυθμούς.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κατέχουν πλέον μεγαλύτερο μερίδιο στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα από ό,τι ο άνθρακας. Παράλληλα, ένα στα τέσσερα νέα αυτοκίνητα που πωλήθηκαν πέρυσι ήταν ηλεκτρικό, αποτρέποντας την κατανάλωση 1,2 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου ημερησίως.
Το πρόβλημα είναι ότι, παρά τη θετική συμβολή όλων αυτών των εξελίξεων στον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής, ενδέχεται να μην επαρκούν και να έρχονται πολύ αργά.
«Η κλίμακα και ο ρυθμός της μετάβασης ήταν υπερβολικά αργοί για να ανακόψουν την υπερθέρμανση του πλανήτη, καθώς η κλιματική ρύπανση συνεχίζει να συσσωρεύεται στην ατμόσφαιρα», ανέφερε αυτή την εβδομάδα το Politico σε δημοσίευμά του με τίτλο «Η καθαρή ενέργεια δεν σταματά την κλιματική αλλαγή» (Clean Energy Isn’t Fixing Climate Change).
Το δημοσίευμα επισημαίνει, επικαλούμενο στοιχεία της έκθεσης του UNEP, ότι «οι εκπομπές από τη χρήση ορυκτών καυσίμων αυξήθηκαν πέρυσι, ενώ οι εκπομπές μεθανίου παρέμειναν στα ίδια επίπεδα, παρά τις δεσμεύσεις χωρών και εταιρειών για τον ταχύ περιορισμό αυτού του ισχυρού ρυπογόνου αερίου».
Επιπλέον, η επέκταση της καθαρής ενέργειας ενδέχεται να μην είναι αρκετή από μόνη της, εάν δεν συνοδευτεί από βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και αυστηρότερους κανόνες για την κατανάλωση ενέργειας.
Την ώρα που η δυναμικότητα παραγωγής καθαρής ενέργειας αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς, αυξάνεται παράλληλα και η ζήτηση ενέργειας. Η εξέλιξη αυτή τροφοδοτείται από την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης στον Παγκόσμιο Βορρά, καθώς και από την οικονομική ανάπτυξη και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στον Παγκόσμιο Νότο.
Επιπλέον, η εξάπλωση της καθαρής ενέργειας ως στρατηγικής ενεργειακής ασφάλειας έχει εξελιχθεί σε δίκοπο μαχαίρι. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναπτύσσονται ταχύτερα από ποτέ, ακόμη και στις φτωχότερες περιοχές του κόσμου, καθώς οι χώρες τις θεωρούν την οικονομικότερη και ασφαλέστερη οδό προς την ενεργειακή ανεξαρτησία, σε μια εποχή έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων και ανεξέλεγκτης αύξησης του κόστους των ορυκτών καυσίμων.
Με λίγα λόγια, η ανάπτυξη της καθαρής ενέργειας δεν αφορά πλέον αποκλειστικά το κλίμα, αλλά πρωτίστως την ασφάλεια.
«Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εμπάργκο, αποκλεισμού ή διακοπής από μια ξένη δύναμη», έγραψε σε άρθρο γνώμης στο Fortune, νωρίτερα φέτος, ο David Frykman, γενικός εταίρος της επενδυτικής εταιρείας επιχειρηματικών συμμετοχών Norrsken, με έδρα τη Στοκχόλμη.
«Κάθε TWh εγχώριας παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές είναι μία TWh που κανένας αντίπαλος δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει ως όπλο».
Αν και αυτό αποτελεί θετική εξέλιξη για την ανάπτυξη του παγκόσμιου τομέα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σημαίνει ότι οι στόχοι για την καθαρή ενέργεια έχουν αποσυνδεθεί σε μεγάλο βαθμό από τους κλιματικούς στόχους. Αυτό ενδέχεται να αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα για την επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού, οι οποίοι απαιτούν τεράστια διεθνή προσπάθεια και επενδύσεις με γνώμονα το μακροπρόθεσμο μέλλον και το συλλογικό όφελος, αντί για τις άμεσες ανάγκες και το οικονομικό αποτέλεσμα.
«Εδώ και χρόνια, η καθαρή ενέργεια προβάλλεται ως ηθική επιταγή. Σήμερα, αποτελεί απλώς οικονομική και γεωπολιτική αναγκαιότητα», ανέφερε το Forbes νωρίτερα φέτος.
«Δεν πρόκειται για τις εκπομπές. Πρόκειται για την ανθεκτικότητα και τη σταθερότητα των τιμών».
Ωστόσο, για να αξιοποιηθεί η ευκαιρία που απομένει πριν από το σημείο χωρίς επιστροφή, η καθαρή ενέργεια πρέπει να υπηρετεί και τους δύο στόχους: τόσο την ενεργειακή ασφάλεια όσο και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
www.worldenergynews.gr
