Οι μέλισσες αποδεικνύονται ισχυροί ανταγωνιστές για την τροφή στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι χρησιμοποιούν συχνά την επιθετικότητα για να απομακρύνουν άλλους επικονιαστές από τα άνθη. Νέα έρευνα κατέγραψε τον τρόπο με τον οποίο οι μέλισσες κυνηγούν, εκτοπίζουν και εκφοβίζουν ανταγωνιστικά έντομα, παρέχοντας τις πρώτες λεπτομερείς αποδείξεις για την έκταση στην οποία παρεμβαίνουν στην πρόσβαση άλλων ειδών στην τροφή.
Η μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Anglia Ruskin (ARU) και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ecological Entomology, παρακολούθησε τη δραστηριότητα των επικονιαστών επί δύο χρόνια σε πέντε τοποθεσίες στο Κέιμπριτζ της Αγγλίας και στις γύρω περιοχές. Κάθε τοποθεσία βρισκόταν σε απόσταση μικρότερη των 300 μέτρων από μια εγκατεστημένη αποικία μελισσών.
Οι ερευνητές παρατήρησαν έντομα που επισκέπτονταν τη βατομουριά (Rubus fruticosus) και τον κισσό (Hedera helix), δύο ανθοφόρα φυτά που παρέχουν σημαντικές ποσότητες νέκταρος και γύρης. Και τα δύο προσελκύουν μεγάλο αριθμό εντόμων κατά τις περιόδους ανθοφορίας τους, γεγονός που τα καθιστά κατάλληλα για τη διερεύνηση του ανταγωνισμού για την τροφή, σύμφωνα με πληροφορίες που παρέχει το ScienceDaily.
Οι μέλισσες κυριαρχούν στον ανταγωνισμό για τα άνθη
Για να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν οι διάφοροι επικονιαστές, οι ερευνητές χώρισαν τα έντομα που επισκέπτονταν τα άνθη σε πέντε ομάδες: μέλισσες, βομβίνους, μοναχικές μέλισσες, συρφίδες και μια κατηγορία «άλλων» εντόμων, στην οποία περιλαμβάνονταν πεταλούδες, σκαθάρια και σφήκες.
Κατά τη διάρκεια 93 ωρών παρατήρησης, οι επιστήμονες κατέγραψαν περιστατικά στα οποία ένα έντομο διέκοπτε τη διατροφή κάποιου άλλου ή το εμπόδιζε να προσεγγίσει ένα άνθος. Κάθε αλληλεπίδραση ταξινομήθηκε ανάλογα με την έκβασή της. Ως «νίκη» χαρακτηρίστηκε η περίπτωση κατά την οποία ένα έντομο αποκτούσε πρόσβαση σε ένα άνθος εις βάρος ενός άλλου, το οποίο έχανε την ευκαιρία να τραφεί. Ως «μοιρασιά» χαρακτηρίστηκε η περίπτωση κατά την οποία και τα δύο έντομα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στο άνθος χωρίς σύγκρουση.
Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ένα σαφές μοτίβο. Στις τοποθεσίες με μεγαλύτερη συγκέντρωση μελισσών υπήρχαν γενικά λιγότεροι άλλοι επικονιαστές και εντονότερος ανταγωνισμός για τα άνθη. Οι μέλισσες επικράτησαν επίσης σε μεγαλύτερο ποσοστό των αλληλεπιδράσεών τους με άλλα έντομα.
Στα άνθη της βατομουριάς, ο διπλασιασμός της πυκνότητας των μελισσών συσχετίστηκε με μείωση κατά 14% του αριθμού των βομβίνων. Στον κισσό, ο μεγαλύτερος αριθμός μελισσών συνδέθηκε με μειωμένη παρουσία μοναχικών μελισσών και συρφίδων.
Οι μέλισσες διώχνουν τους ανταγωνιστές επικονιαστές
Οι μέλισσες δεν περιορίζονταν στο να φτάνουν στα άνθη πριν από τους ανταγωνιστές τους. Συχνά ξεκινούσαν επιθετικές αλληλεπιδράσεις, απομακρύνοντας άλλα έντομα για να εξασφαλίσουν πρόσβαση στην τροφή.
Άλλοι επικονιαστές απέφευγαν ενεργά τις μέλισσες στο 28% των αλληλεπιδράσεων που παρατηρήθηκαν στη βατομουριά και στο 36% εκείνων που καταγράφηκαν στον κισσό. Σε τουλάχιστον 20% των αναμετρήσεων στις οποίες επικράτησαν οι μέλισσες, ανεξαρτήτως φυτού, έσπρωξαν σωματικά ή κυνήγησαν τα ανταγωνιστικά έντομα.
Η επιθετική συμπεριφορά που ξεκινούσε από άλλα είδη, εκτός των μελισσών, ήταν ασυνήθιστη. Ωστόσο, ένα έντομο αποτέλεσε εξαίρεση.
Η μέλισσα του κισσού, ένα μοναχικό είδος που δεν είναι ενδημικό στη Βρετανία και καταγράφηκε για πρώτη φορά στη χώρα το 2001, ήταν ο μοναδικός επικονιαστής που παρατηρήθηκε να αμφισβητεί ενεργά τις μέλισσες. Σε αντίθεση με τα περισσότερα άλλα έντομα, οι μέλισσες του κισσού υπερασπίζονταν ορισμένες φορές τα σημεία όπου τρέφονταν, κυνηγώντας ή εκτοπίζοντας μέλισσες και καταφέρνοντας να ανταγωνιστούν αποτελεσματικά για την πρόσβαση στα άνθη.
Η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να εντείνει τον ανταγωνισμό
Τα ευρήματα αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης ερευνητικής προσπάθειας για την κατανόηση του ανταγωνισμού μεταξύ των επικονιαστών και τον εντοπισμό τρόπων περιορισμού των οικολογικών επιπτώσεών του.
Τα αποτελέσματα έρχονται επίσης σε μια περίοδο κατά την οποία η μελισσοκομία συνεχίζει να επεκτείνεται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων μελισσοκόμων αυξήθηκε από 19.000 το 2010 σε 47.000 το περασμένο έτος, γεγονός που αντανακλά την αύξηση του αριθμού των διαχειριζόμενων αποικιών μελισσών.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση στους άγριους επικονιαστές. Οι παρατηρήσεις τους έδειξαν ότι οι ανταγωνιστικές αλληλεπιδράσεις γίνονταν συχνότερες όταν επικρατούσαν υψηλότερες θερμοκρασίες.
Μια πιθανή εξήγηση σχετίζεται με τις μεταβολές στην παραγωγή νέκταρος από τα άνθη. Όταν τα φυτά υφίστανται «θερμική καταπόνηση», ενδέχεται να παράγουν λιγότερο νέκταρ, αναγκάζοντας ενδεχομένως περισσότερα έντομα να ανταγωνίζονται για μικρότερη ποσότητα τροφής.
Η θερμοκρασία επηρεάζει επίσης διαφορετικά τους διάφορους επικονιαστές. Οι βομβίνοι και οι συρφίδες είναι ευαίσθητοι στις υψηλές θερμοκρασίες και ενδέχεται να αναζητούν τροφή αποτελεσματικότερα όταν ο καιρός είναι πιο δροσερός. Αντίθετα, οι μέλισσες γενικά γίνονται πιο δραστήριες καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία. Προηγούμενη έρευνα διαπίστωσε ότι η αύξηση της θερμοκρασίας κατά 12°C προκάλεσε δεκαπλασιασμό του αριθμού των μελισσών που εγκατέλειπαν τις φωλιές τους.
Συνολικά, αυτές οι διαφορές υποδηλώνουν ότι η συνεχιζόμενη άνοδος της θερμοκρασίας θα μπορούσε να προσφέρει στις μέλισσες ακόμη μεγαλύτερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι ορισμένων άγριων επικονιαστών.
Προστασία των άγριων επικονιαστών καθώς αυξάνεται ο αριθμός των μελισσών
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Victoria Buckle, υποψήφια διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin (ARU) στο Κέιμπριτζ της Αγγλίας, τόνισε ότι στόχος της έρευνας είναι η βελτίωση των προσπαθειών διατήρησης των επικονιαστών και όχι η αποθάρρυνση της μελισσοκομίας.
«Στόχος της μελέτης μας δεν ήταν να αποθαρρύνουμε τη μελισσοκομία, αλλά να κατανοήσουμε καλύτερα πώς εκδηλώνεται ο ανταγωνισμός μεταξύ άγριων και διαχειριζόμενων ειδών επικονιαστών, με σκοπό να συμβάλουμε στην προστασία των άγριων επικονιαστών μας, οι οποίοι διαδραματίζουν τόσο σημαντικό οικολογικό ρόλο». Διαπιστώσαμε ότι οι περισσότερες αλληλεπιδράσεις κατά τον ανταγωνισμό για την τροφή ξεκινούσαν από τις μέλισσες και ότι εκείνες σημείωναν περισσότερες “νίκες”, στερώντας από άλλους επικονιαστές την πρόσβαση σε πηγές τροφής. Οι βομβίνοι, οι μοναχικές μέλισσες και οι συρφίδες απέφευγαν τις μέλισσες, εκτοπίζονταν από αυτές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εκδιώκονταν από τα άνθη.
Μια ενδιαφέρουσα εξαίρεση ήταν η μέλισσα του κισσού, η οποία επικρατούσε συχνότερα στις αναμετρήσεις με τις μέλισσες. Από όσο γνωρίζουμε, είναι η πρώτη φορά που παρατηρούνται τέτοιες συμπεριφορές, γεγονός που δείχνει ότι οι μέλισσες του κισσού μπορούν να υπερασπιστούν αποτελεσματικά τη θέση τους σε αυτές τις αναμετρήσεις.
Ωστόσο, οι μέλισσες επικράτησαν έναντι όλων των άλλων άγριων επικονιαστών και, με βάση τα ευρήματά μας, η προβλεπόμενη μελλοντική άνοδος της θερμοκρασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι πιθανό να επιδεινώσει περαιτέρω τον ανταγωνισμό που προκαλείται από τις κυρίαρχες μέλισσες. Επομένως, είναι σημαντικό να βρεθούν τρόποι ώστε οι μέλισσες και οι άγριοι επικονιαστές να συνεχίσουν να συνυπάρχουν, ιδιαίτερα σε περιοχές με υψηλή πυκνότητα κυψελών, όπως οι αστικές περιοχές».
www.worldenergynews.gr
