Παρά τη συνεχιζόμενη στρατιωτική αντιπαράθεση, υπάρχουν και ορισμένες ενδείξεις ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί μια ολοκληρωτική πολεμική σύγκρουση
Η κλιμάκωση της στρατιωτικής αντιπαράθεσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν ενδέχεται να σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας και ιδιαίτερα επικίνδυνης φάσης της σύγκρουσης. Αν και η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών ξεκίνησε από τη διαμάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, η σύγκρουση πλέον επεκτείνεται με απρόβλεπτο τρόπο, αυξάνοντας τους φόβους για γενικευμένη ανάφλεξη στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνώς Σπουδών των ΗΠΑ (CSIS), παρά τη συνεχιζόμενη στρατιωτική κλιμάκωση, τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη εξακολουθούν να αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο επιστροφής στη διπλωματία. Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες για το αν οι δύο πλευρές θα οδηγηθούν σε πλήρη σύγκρουση ή αν οι παρασκηνιακές διαμεσολαβητικές προσπάθειες θα οδηγήσουν σε αποκλιμάκωση.
Τις τελευταίες ημέρες καταγράφηκε σημαντική επιδείνωση της κατάστασης, με αμοιβαίες στρατιωτικές επιθέσεις που προκάλεσαν τους πρώτους νεκρούς Αμερικανούς στρατιώτες εδώ και μήνες, την επαναφορά του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν και τη διεύρυνση των στρατιωτικών στόχων ώστε να περιλαμβάνουν και πολιτικές υποδομές.
Οι αμερικανικές επιθέσεις έπληξαν κρίσιμες ενεργειακές και στρατηγικές εγκαταστάσεις σε διάφορες περιοχές του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απάντησε στοχοποιώντας πολιτικές υποδομές σε γειτονικές χώρες του Κόλπου. Μεταξύ άλλων, επλήγησαν εγκαταστάσεις αφαλάτωσης και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής στο Κουβέιτ, ενώ το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις και εναντίον της Σαουδικής Αραβίας για πρώτη φορά έπειτα από τρεις μήνες, καθώς και στην Άκαμπα της Ιορδανίας, στην Ερυθρά Θάλασσα.
Οι ενδείξεις συνηγορούν στο ότι η σύγκρουση ενδέχεται να ενταθεί περαιτέρω. Μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ στις 16 Ιουλίου, κατά την οποία εξετάστηκαν διαφορετικά στρατιωτικά σενάρια, η Ουάσιγκτον ενίσχυσε τη στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή με επιπλέον μαχητικά αεροσκάφη.
Στα πιθανά σενάρια περιλαμβάνονται επιχειρήσεις εναντίον του υπόγειου πυρηνικού συγκροτήματος στο όρος Pickaxe ή ακόμη και προσπάθεια κατάληψης του νησιού Χαργκ, μέσω του οποίου πραγματοποιείται μεγάλο μέρος των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Πρόκειται, ωστόσο, για επιλογές που ενέχουν σημαντικούς στρατιωτικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους.
Από την πλευρά του, το Ιράν θα μπορούσε να κλιμακώσει περαιτέρω τις επιθέσεις του. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ζητήσει από τους Χούθι της Υεμένης να προετοιμαστούν για τον αποκλεισμό του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ενός ακόμη κρίσιμου διαδρόμου για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.
Παράλληλα, η Τεχεράνη θα μπορούσε να στοχεύσει ενεργειακές υποδομές των χωρών του Κόλπου, όπως το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, το οποίο έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας μετά τον περιορισμό της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Την ίδια ώρα, και το Ισραήλ βρίσκεται σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς δεν αποκλείεται να αποτελέσει εκ νέου στόχο ιρανικών επιθέσεων, γεγονός που θα μπορούσε να διευρύνει ακόμη περισσότερο τη σύγκρουση.
Εάν το Ιράν εντείνει τις επιθέσεις του κατά κρίσιμων υποδομών των χωρών του Κόλπου, υπάρχει το ενδεχόμενο οι αραβικές μοναρχίες να εμπλακούν άμεσα σε στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τεχεράνη. Μέχρι στιγμής επιδιώκουν την αποκλιμάκωση, ωστόσο η στάση τους ενδέχεται να αλλάξει εφόσον θεωρήσουν ότι απειλούνται άμεσα.
Παράλληλα με τη στρατιωτική ένταση, επιδεινώνεται και το διπλωματικό κλίμα. Στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στις 8 Ιουλίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών «νεκρή», μετά από ιρανική επίθεση με drones σε εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ.
Λίγες ημέρες αργότερα, το Ιράν ανακοίνωσε την αναστολή των δεσμεύσεών του από το σχετικό μνημόνιο, με τον ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ να δηλώνει ότι η υπογραφή του Αμερικανού προέδρου είναι «άκυρη και χωρίς αξία». Παράλληλα, στην Τεχεράνη αναρτήθηκε μεγάλη τοιχογραφία που απεικονίζει τον Τραμπ μέσα σε ανοικτό φέρετρο, σε μια ακόμη συμβολική κίνηση έντασης.
Παρά τις δυσκολίες, οι βασικοί διαμεσολαβητές, το Πακιστάν και το Κατάρ, συνεχίζουν τις προσπάθειες εξεύρεσης συμβιβαστικής λύσης. Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, η Τεχεράνη εξετάζει ήδη σειρά νέων προτάσεων που της έχουν υποβληθεί, ενώ οι δύο χώρες εξακολουθούν να υποστηρίζουν την εφαρμογή της συμφωνίας, παρά τα προβλήματα που δημιουργεί η ασαφής διατύπωσή της.
Παρά τη συνεχιζόμενη στρατιωτική αντιπαράθεση, υπάρχουν και ορισμένες ενδείξεις ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί μια ολοκληρωτική πολεμική σύγκρουση.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των συνομιλιών, ενώ αντίστοιχο μήνυμα υπέρ της διπλωματίας έστειλε και ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών.
Επιπλέον, το Ιράν επέτρεψε πρόσφατα σε Αμερικανίδα πολίτη, η οποία παρέμενε εγκλωβισμένη στη χώρα από τον Δεκέμβριο του 2024, να αναχωρήσει, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες απέφυγαν μέχρι στιγμής να απαντήσουν με ακόμη σκληρότερα στρατιωτικά μέτρα μετά τον θάνατο δύο Αμερικανών στρατιωτών, παρά τις προηγούμενες προειδοποιήσεις του Ντόναλντ Τραμπ.
www.worldenergynews.gr
