Μετά από μια τραυματική εμπειρία, οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι χρειάζονται μεγάλες αποφάσεις, άμεσες λύσεις ή μια ξαφνική εσωτερική δύναμη για να μπορέσουν να σταθούν ξανά στα πόδια τους. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι συχνά πολύ διαφορετική. Η ψυχολογική αποκατάσταση δεν ξεκινά με θεαματικές αλλαγές, αλλά με μικρές κινήσεις που επανασυνδέουν το άτομο με τον εαυτό του, τους άλλους και το περιβάλλον του. Μερικές φορές, το πρώτο βήμα είναι κυριολεκτικά ένα βήμα έξω από την πόρτα.
Στη συστημική ψυχολογία, το τραύμα δεν αντιμετωπίζεται ως μια εμπειρία που αφορά αποκλειστικά το άτομο. Κάθε δύσκολο γεγονός επηρεάζει ολόκληρο το σύστημα μέσα στο οποίο ζει: την οικογένεια, τις σχέσεις, τους καθημερινούς ρόλους, την αίσθηση ασφάλειας και τη σύνδεση με την κοινότητα. Όταν μια φυσική καταστροφή, μια σοβαρή απώλεια ή οποιοδήποτε τραυματικό γεγονός ανατρέπει τη ζωή ενός ανθρώπου, δεν διαταράσσεται μόνο η ψυχική του ισορροπία, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο σχετίζεται με τον κόσμο γύρω του.
Μέσα σε αυτή την κατάσταση, ο εγκέφαλος προσπαθεί διαρκώς να βρει απαντήσεις. Αναπαράγει ξανά και ξανά όσα συνέβησαν, αναζητά τι θα μπορούσε να είχε γίνει διαφορετικά και ταυτόχρονα προσπαθεί να προβλέψει κάθε πιθανό μελλοντικό κίνδυνο. Αυτή η αδιάκοπη νοητική επεξεργασία, όσο φυσιολογική κι αν είναι μετά από ένα σοκ, συχνά εγκλωβίζει το άτομο σε έναν φαύλο κύκλο άγχους και εξάντλησης.
Εδώ αποκτούν σημασία οι μικρές καθημερινές πράξεις. Μια σύντομη βόλτα στη γειτονιά, η επαφή με το φως του ήλιου, η αίσθηση του αέρα στο πρόσωπο ή ο ήχος των πουλιών δεν αποτελούν απλώς ευχάριστες στιγμές. Λειτουργούν ως σήματα προς το νευρικό σύστημα ότι ο άμεσος κίνδυνος έχει περάσει. Το σώμα αρχίζει σταδιακά να βγαίνει από τη διαρκή κατάσταση επιφυλακής και στρέφεται ξανά στο παρόν.
Παράλληλα, τέτοιες μικρές κινήσεις ενισχύουν την αίσθηση προσωπικής αποτελεσματικότητας. Μετά από ένα τραυματικό γεγονός, πολλοί άνθρωποι νιώθουν ότι έχουν χάσει κάθε έλεγχο. Το να καταφέρει κανείς να σηκωθεί από το κρεβάτι, να περπατήσει για δεκαπέντε λεπτά ή να αναπνεύσει συνειδητά μπορεί να μοιάζει ασήμαντο. Στην πραγματικότητα, όμως, κάθε μικρή πράξη αποτελεί μια υπενθύμιση ότι εξακολουθεί να υπάρχει η δυνατότητα επιλογής και δράσης, ακόμη και μέσα στο χάος.
Η συστημική ψυχολογία μας καλεί να εγκαταλείψουμε την ιδέα ότι η ανθεκτικότητα σημαίνει να είμαστε πάντα δυνατοί. Αντίθετα, αναγνωρίζει ότι η ανθεκτικότητα γεννιέται μέσα από τη σύνδεση, την ευελιξία και τις μικρές επαναλαμβανόμενες κινήσεις που αποκαθιστούν σταδιακά την αίσθηση ασφάλειας.
Ίσως, λοιπόν, το σημαντικότερο μήνυμα μετά από κάθε δύσκολη εμπειρία να μην είναι «προχώρα μπροστά», αλλά «κάνε το επόμενο μικρό βήμα». Γιατί η ανάρρωση σπάνια ξεκινά με μεγάλες αλλαγές. Ξεκινά με έναν περίπατο γύρω από το τετράγωνο, μια βαθιά ανάσα, μια αγκαλιά και την υπενθύμιση ότι, ακόμη και όταν όλα μοιάζουν να έχουν αλλάξει, η δυνατότητα για νέα ισορροπία εξακολουθεί να υπάρχει.
www.worldenergynews.gr
