Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των περισσότερων εφήβων. Μέσα από λίγα αγγίγματα στην οθόνη, μπορούν να επικοινωνήσουν, να ενημερωθούν, να ψυχαγωγηθούν και να εκφραστούν δημιουργικά. Ωστόσο, όσο αυξάνεται ο χρόνος που αφιερώνεται στις ψηφιακές πλατφόρμες, τόσο εντείνονται και οι ανησυχίες των επιστημόνων σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.
Μια νέα μακροχρόνια μελέτη από το UTHealth Houston έρχεται να ενισχύσει αυτή τη συζήτηση. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 1.066 νέους από την ηλικία των 12 ετών, συλλέγοντας ετήσια δεδομένα από το 2018 έως το 2025, μια περίοδο κατά την οποία πλατφόρμες όπως το TikTok άλλαξαν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι χρησιμοποιούν τα social media.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι έφηβοι που περνούσαν έξι ή περισσότερες ώρες την ημέρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχαν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν συμπτώματα άγχους και τριπλάσιες πιθανότητες να αναφέρουν αυτοκτονικό ιδεασμό, σε σύγκριση με όσους χρησιμοποιούσαν τις πλατφόρμες για λιγότερο από μία ώρα ημερησίως.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η έρευνα δεν υποστηρίζει πως τα social media αποτελούν από μόνα τους την αιτία αυτών των δυσκολιών. Αντίθετα, αναδεικνύει μια πολύ πιο σύνθετη σχέση, όπου πολλοί ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.
Ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς που περιγράφουν οι ερευνητές είναι η κοινωνική σύγκριση. Οι περισσότεροι άνθρωποι δημοσιεύουν στιγμές επιτυχίας, χαράς και ευτυχίας, δημιουργώντας μια εξιδανικευμένη εικόνα της ζωής τους. Οι έφηβοι, που βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία διαμόρφωσης της ταυτότητάς τους, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε αυτές τις συγκρίσεις. Όταν η καθημερινότητά τους δεν μοιάζει με όσα βλέπουν στην οθόνη, μπορεί να ενισχυθούν αισθήματα ανεπάρκειας, μοναξιάς ή χαμηλής αυτοεκτίμησης.
Παράλληλα, η υπερβολική χρήση των social media μπορεί να αντικαταστήσει δραστηριότητες που λειτουργούν προστατευτικά για την ψυχική υγεία, όπως η άσκηση, ο ποιοτικός ύπνος, οι διαπροσωπικές σχέσεις και η συμμετοχή σε δημιουργικές ή κοινωνικές δραστηριότητες. Όσο περισσότερος χρόνος αφιερώνεται στην οθόνη, τόσο λιγότερος απομένει για εμπειρίες που ενισχύουν την ψυχική ανθεκτικότητα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι η σχέση αυτή πιθανότατα είναι αμφίδρομη. Δηλαδή, δεν είναι μόνο η αυξημένη χρήση που μπορεί να συνδέεται με περισσότερο άγχος. Έφηβοι που ήδη βιώνουν συναισθηματική δυσφορία ή καταθλιπτικά συμπτώματα ενδέχεται να στρέφονται συχνότερα στα social media ως έναν τρόπο διαφυγής ή αναζήτησης παρηγοριάς.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορά τις διαφορές μεταξύ των φύλων. Τα κορίτσια ανέφεραν μεγαλύτερη καθημερινή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και η σύνδεση μεταξύ έντονης χρήσης και συμπτωμάτων άγχους ήταν ισχυρότερη σε σύγκριση με τα αγόρια. Το εύρημα αυτό συμφωνεί με προηγούμενες έρευνες που δείχνουν ότι τα κορίτσια εκτίθενται συχνότερα σε διαδικτυακές κοινωνικές συγκρίσεις και αναζητούν περισσότερο την κοινωνική επιβεβαίωση μέσω των ψηφιακών αλληλεπιδράσεων.
Το σημαντικό μήνυμα της μελέτης δεν είναι ότι οι έφηβοι πρέπει να απομακρυνθούν πλήρως από την τεχνολογία. Τα social media μπορούν να προσφέρουν ενημέρωση, υποστήριξη και αίσθηση σύνδεσης όταν χρησιμοποιούνται με ισορροπία. Η πρόκληση βρίσκεται στη συνειδητή χρήση τους. Ο χρόνος μπροστά στην οθόνη δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που επηρεάζει την ψυχική υγεία, όμως όταν γίνεται υπερβολικός και αντικαθιστά τον ύπνο, την κίνηση και τις πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις, μπορεί να λειτουργήσει ως ένας ακόμη παράγοντας κινδύνου. Η ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας, η ανοιχτή επικοινωνία μέσα στην οικογένεια και η καλλιέργεια ισορροπημένων συνηθειών αποτελούν ουσιαστικά βήματα για την προστασία της ψυχικής ευεξίας των νέων.
www.worldenergynews.gr
